Słownik pojęć

  P
Podpis kwalifikowany

Podpis kwalifikowany od dnia 6 października 2016 roku zastąpił bezpieczny podpis elektroniczny weryfikowany kwalifikowanym certyfikatem. Jest środkiem identyfikacji elektronicznej wydanym w  przyłączonym do węzła krajowego systemie identyfikacji elektronicznej.

Papiery wartościowe

Za papier wartościowy należy uznać dokument prywatny w formie rzeczowej, posiadający cechy określone w art.9216 k.c., który wystawiono na podstawie szczególnego przepisu ustawowego pozwalającego uznać ten dokument za papier wartościowy (zasada numerus clausus). W publicznym obrocie mamy do czynienia z akcjami zdematerializowanymi, czyli nie mającymi formy dokumentu wartościowego. 

Parasol cenowy

(ang. Price Umbrella) – termin określający wysoki ogólny poziom cen w danej branży lub kategorii produktów. Firma zamiast obniżać ceny wraz ze spadkiem kosztów produkcji utrzymuje przez pewien czas wysoki poziom cen w efekcie czego szybciej odzyskuje zainwestowany kapitał. 

Partnerzy

Pojęcie „partnerów” odnosi się w prawie spółek handlowych do jednej ze spółek osobowych stypizowanych w ustawie z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (tekst jednolity 2017 r. poz. 1577 ze zm.). Partnerzy to wspólnicy spółki partnerskiej. Spółka partnerska jest uregulowana w przepisach art. 86 – 94 tego Kodeksu.

Patent

Patent to prawo ochronne do wynalazku dające wyłączność na wykonywanie tego prawa i rozporządzanie nim. Przez uzyskanie patentu nabywa się prawo wyłącznego korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.
Prawo własności intelektualnej Art. 24.

Pełnomocnik

Ze względu na źródła umocowania przedstawicielstwo dzielimy na udzielane pełnomocnictwo i przedstawicielstwo ustawowe (patrz przedstawicielstwo ustawowe). Pełnomocnik zostaje ustanowiony przez jednostronne oświadczenie woli osoby, która chce być reprezentowana - mocodawcę.

Pierwszeństwo uzyskania prawa do projektu wynalazczego

Możemy rozróżnić trzy podstawy określające pierwszeństwo do uzyskania prawa patentu do projektu wynalazczego:
1.Pierwszeństwo do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji oznacza się, z zastrzeżeniem przepisów prawa własności przemysłowej, według daty zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego albo wzoru przemysłowego w Urzędzie Patentowym, na dzień dostarczenia prawidłowo sporządzonych dokumentów do uzyskania prawa.

PIT 36/37

PIT – (ang. personal income tax) to skrót odnoszący się do podatku dochodowego od osób fizycznych.

Planowanie operacyjne

Procedura zamieniania przez przedsiębiorstwo jego orientacji strategicznych w programy działania realizowane przez poszczególne służby, wydziały i jednostki strategiczne w ramach ich zwykłej działalności.

Planowanie strategiczne

Sformalizowana procedura podejmowania decyzji dotyczących ustalania głównych kierunków rozwoju przedsiębiorstwa, a zwłaszcza charakteru dziedzin działalności, w które zamierza się ono angażować oraz intensywności tego zaangażowania. Cele firmy mówią o tym, co firma chce osiągnąć, strategia to plan gry, który to umożliwia. 

Podatek

Publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikające z ustawy podatkowej (definicję normatywną zawiera art. 6 Ordynacji podatkowej). Podatek jest daniną publiczną, wynikającą z władztwa państwowego, a więc opartą na prawie publicznym. 

Podpis

Odręczne utrwalenie przez autora tekstu jego „imienia" (patrz imię) czyli nazwiska i imienia (pierwszej listery imienia). Językowy znak graficzny utrwalony na dokumencie (patrz dokument). Zapisany na dokumencie znak tak składany własnoręcznie, że dzięki temu czemu można będziezidentyfikować osobę, która go złożyła.

Podpis elektroniczny

Dane w postaci elektronicznej, które wraz z innymi danymi, do których zostały dołączone lub z którymi są logicznie powiązane, służą do identyfikacji osoby składającej podpis elektroniczny;

Ustawa o podpisie elektronicznym Art. 3 pkt.1, Kodeks cywilny Art. 78 § 2

Podpis urzędowo poświadczony

Podpis urzędowo poświadczony jest stosowany, gdy przepis ustawy tego wymaga lub strony tak ustalają dla danej czynności lub przyszłych, przewidzianych w umowie. Podpis taki jest formą zapewnienia autentyczności danej czynności, oświadczenia woli lub wiedzy oraz daty dokonania czynności lub złożenia oświadczenia (data pewna).

Podstęp, jako wada umowy

Jeżeli błąd wywołała druga strona podstępnie, uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu może nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył treści czynności prawnej.

Polecenie

Polecenie rozumiane, jako nakazanie innej osobie określonego zachowania się, nieczyniące z nakazującego ani innej osoby wierzyciela, jest unormowane w Kodeksie cywilnym tylko w art. 893 w regulacji dotyczącej darowizny oraz w art. 982 w regulacji dotyczącej dziedziczenia testamentowego.

Pomoc de minimis

Jest to dozwolona pomoc publiczna dla firmy (przedsiębiorcy) nienaruszająca konkurencji na rynku. Od dnia 1 stycznia 2014 r., podniesiono wysokość pomocy do 15 000 euro na beneficjenta w okresie trzech lat budżetowych, a pułap krajowy dla każdego państwa członkowskiego - do 1 proc. wartości produkcji rolnej.

POS

(ang. point of sale) właściwie: POSM (ang. point of sales materials) - materiały wspierające sprzedaż; sformułowanie to odnosi się do różnych rodzajów nośników reklamy typu BTL.

Postępowanie nakazowe

Jest to uproszczona procedura dochodzenia należności, przewidziana w art. 484-497 Kodeksu postępowania cywilnego. Umożliwia ono dużo szybsze uzyskanie wyroku stanowiącego tytuł do zabezpieczenia roszczenia w sytuacji, gdy dłużnik nie wywiązuje się ze swojego zobowiązania, a sprawa dotyczy roszczenia pieniężnego lub świadczenia innych rzeczy zamiennych.

Postępowanie restrukturyzacyjne

Przeprowadza się je w celu uniknięcia ogłoszenia upadłości dłużnika przez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia układu z wierzycielami, a w przypadku postępowania sanacyjnego – również przez przeprowadzenie działań sanacyjnych, przy zabezpieczeniu słusznych praw wierzycieli.

Postępowanie upominawcze

Postępowanie upominawcze jest jednym z postępowań odrębnych Ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j.: Dz.U. 2016 poz. 1822) – dalej jako: k.p.c. W postępowaniu tym sąd wydaje nakaz, który stanowi propozycję rozstrzygnięcia danej sprawy.

Posłaniec

Osoba przenosząca cudze oświadczenie woli. Zniekształcenie oświadczenia woli przez osobę użytą do jego przesłania ma takie same skutki, jak błąd przy złożeniu oświadczenia.

Potrącenie

Potrącenie zostało uregulowane w art. 498 Ustawy z dnia 26 czerwca 1964 Kodeks Cywilny, w języku potocznym oraz dziedzinie finansów przyjmuje się także jego zamienną nazwę kompensacja/kompensata pochodząca od łacińskiego słowa compensatio.

Potwierdzenie zawarcia umowy

Każda odpowiedź na ofertę, która wyraża (stanowi) oświadczenie woli jej przyjęcia stanowi jednocześnie potwierdzenie zawarcia umowy na warunkach oferty chyba, że co innego zastrzeżono w ofercie lub strona rozpoczyna rokowania.

Poufne

Stosując pojęcie „poufne” należy pamiętać, że może ono dotyczyć zarówno informacji niejawnych opatrzonych klauzulą„poufne” zgodnie z art. 5 ust. 3 Ustawy z dnia 5 sierpnia 2010r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. 2010 nr 182 poz. 1228) – dalej jako: ustawa o ochronie – „informacji poufnych” w rozumieniu art. 154 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j.: Dz. U. 2014 poz. 94) – dalej jako: ustawa o obrocie – jak również „zastrzeżenie poufności informacji” na podstawie art. 721 §1 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j.: Dz. U. 2014 poz. 121) – dalej jako: k.c.

Pozorność, jako wada umowy

Oświadczenie woli złożone wobec drugiej strony dla pozoru, czyli bez zamiaru dokonania czynności prawnej lub z zamiarem dokonania czynności innej niż określona w oświadczeniu. Oświadczenie takie jest nieważne. Jeżeli owe oświadczenie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności.

Pozycjonowanie

Akt projektowania oferty i wizerunku firmy, którego celem jest zajęcie wyróżniającego się miejsca w świadomości rynku docelowego. Ostatecznym wynikiem pozycjonowania jest skuteczne kierowanie zorientowanej na klienta propozycji wartości – powodu, dla którego rynek docelowy powinien kupić dany produkt.

Pożytki cywilne

Są to dochody, które rzecz lub prawo przynosi na podstawie jakiegokolwiek stosunku prawnego (czynsz najmu, tantiemy, opłata licencyjna).
Kodeks cywilny Art. 53. § 1

Pożytki naturalne

Pożytkami naturalnymi rzeczy są jej płody (np. owoce, żwir), i inne odłączone od niej części składowe (patrz części składowe) , o ile według zasad prawidłowej gospodarki stanowią normalny dochód z rzeczy.

Pożytki prawa

Są dochody, które to prawo przynosi zgodnie ze swym społeczno-gospodarczym przeznaczeniem (odsetki od wierzytelności pieniężnej).
Kodeks cywilny Art. 54.

Pożytki rzeczy

Dochody, jakie przynosi rzecz. Pożytki rzeczy dzielimy na pożytki cywilne i pożytki naturalne(patrz pożytki cywilne i pożytki naturalne. Pożytki są elementem koniecznym użytkowania jako ograniczonego prawa rzeczowego i dzierżawy, jako instytucji (umowy) prawa zobowiązań (patrz użytkowanie i dzierżawa).

Praca zmianowa

Wykonywanie pracy według ustalonego rozkładu czasu pracy przewidującego zmianę pory wykonywania pracy przez poszczególnych pracowników po upływie określonej liczby godzin, dni lub tygodni.

Pracodawca

Jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników.

Pracownik

Osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę.

Prawa majątkowe

Zgodnie z art. 44 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 459 ze zm.), mieniem jest własność i inne prawa majątkowe.

Prawa majątkowe to prawa podmiotowe przysługujące wobec rzeczy lub przedmiotów materialnych niebędących rzeczami albo dóbr niematerialnych lub prawnych.

Prawo wyłączne

Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, twórcy przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Art. 17. Ustawa o prawie autorskim i prawie pokrewnym.

Na tym przykładzie możemy zdefiniować prawo wyłączne, jako prawo przysługujące uprawnionemu do przedmiotu prawa własności intelektualnej do korzystania (w zależności od przedmiotu własności intelektualnej) na wszelkich możliwych polach eksploatacji.

Prekluzja

Słowo prekluzja pochodzi od łacińskiego słowa preaeclusio co dosłownie oznacza zamknięcie. Prekluzja wskazuje na określenie czasu przeznaczonego na dokonanie czynności prawnej, po upływie określonego terminu, wykonujący traci możliwość dokonania czynności prawnej, a dokonanie czynności pozbawia ją skutków prawnych.

Prokura

Prokura została szczegółowo opisana w Rozdziale III, Działu V ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r., kodeks cywilny (Dz. U. 2018, poz. 1025), (dalej jako: „k.c”) w art. 1091- 1098.

Pierwotnie, jeszcze od czasu II RP regulował ją Kodeks Handlowy do lat 90-tych XX wieku.

Prosument

Najprościej rzecz ujmując prosument to jednocześnie wytwórca i odbiorca energii wytworzonej z OZE. Przepisy polskiego prawa nie przewidują jednakże legalnej definicji prosumenta, a samo pojęcie nie jest pojęciem ustawowym.

Przedawnienie

Przedawnienie jest instytucją prawa cywilnego polegającą na tym, że po upływie określonego terminu dłużnik może uchylić się od spełnienia swojego świadczenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Oznacza to, że po upływie terminu przedawnienia wierzyciel ma ograniczone możliwości dochodzenia swego prawa. 

Przedmiot wirtualny

Pojęcia przedmiotu wirtualnego, używa się jeszcze w sposób dość nieuporządkowany, w różnych znaczeniach, takim przedmiotem są przede wszystkim określone treści cyfrowe, które to pojęcie jest już zdefiniowane zarówno w prawie europejskim jak i oczywiście we wdrożeniach krajowych, a prze wszystkim w ustawie ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta oraz ustawie z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Przedsiębiorca

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2018 r. Prawo przedsiębiorców przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Przedsiębiorcami są także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. 

Przedsiębiorstwo

Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. Zespół aktywów (mienia) zorganizowany i funkcjonalnie połączonych w sposóbumożlwiający wytwarzanie produktu, świadczenia usługi, z drugiej strony należy pamiętać, że to mienie bywa najczęściej obciążone prawami rzeczowymi lub zobowiązaniami (długi i ciężary). 

Przedstawiciel

Przedstawiciel działa w cudzym imieniu (w imieniu reprezentanta) poprzez dokonanie z osobą trzecią czynności prawnej, a która to czynność ma bezpośrednio wywrzeć skutek w cudzej sferze prawnej.

Przedstawiciel ustawowy

Ze względu na źródła umocowania przedstawicielstwo dzielimy na pełnomocnictwo i przedstawicielstwo ustawowe (patrz pełnomocnik). Źródłem umocowania są inne sytuacje (związki) wskazane ustawą lub zdarzenie prawne, niż jednostronne oświadczenie woli o umocowaniu jak w przypadku pełnomocnika.

Przejęcie długu

Przejęcie długu to instytucja prawa zobowiązań, czynność (umowa, zgoda), na podstawie której dokonuje się zmiany osoby zobowiązanego(dłużnika).

Przejęcie następuje w drodze umowy pisemnej, co najmniej dwustronnej, pod rygorem bezwzględnej nieważności i wymaga czynnego zaangażowania wszystkich zainteresowanych trzech stron. Dopuszczalne są, obok umowy trójstronnej, dwa sposoby przejęcia długu. Po pierwsze poprzez zawarcie umowy pomiędzy wierzycielem a osobą trzecią (przejemcą), na którą zgadza się dłużnik.

Przestrzeń wirtualna

Nowe pojęcie w obiegu społeczno-gospodarczej działalności utrwalone w zwyczaju, mające zastosowanie dla zjawisk i czynności w cyberprzestrzeni.

Należy można przez nią rozumieć nieistniejące w sensie fizycznym otoczenie, stworzone przy wykorzystaniu technologii informatycznej, składające się z plików, stron internetowych, aplikacji oraz procesów, tworzące pewną funkcjonalną całość, do którego dostęp uzyskiwany jest poprzez systemy teleinformatyczne.

Przetwarzanie danych osobowych

Przepis art. 7 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz. U. 2014 poz. 1182) wprowadza bardzo szeroko ujętą definicję przetwarzania danych, jednego z centralnych pojęć komentowanej ustawy. Oznacza ono jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych od ich pozyskania do usunięcia (wymazania).

Przynależność

Jest to rzecz ruchoma potrzebna do korzystania z innej rzeczy zgodnie z jej przeznaczeniem albo ułatwiającym korzystanie z rzeczy, jeżeli pozostają z nią w faktycznym związku odpowiadającym temu celowi. Przynależnością jest tylko rzecz, której właścicielem jest jednocześnie właścicielem tej innej rzeczy, której przynależność służy (koło zapasowe w samochodzie, kluczyk do zapłonu). Przykład baterie i budzik, dzięki którym budzik działa.
Kodeks cywilny Art. 51

Point of sale (pos) / Point of sale materials (posm) / Point of purchase (pop)

Pojęcia używane do określenia materiałów reklamowych mających na celu wsparcie sprzedaży. Pojęcie POSM oraz POP są bardziej szczegółowe (zwłaszcza w USA i Rosji), jednakże w Polsce nie jest błędem stosowanie ich zamiennie. Zadaniem POS jest nakłonienie klientów do zakupu konkretnych produktów poprzez umieszczenie reklamy w miejscu sprzedaży.

Postępowanie pojednawcze

Jest to jedna z form procedur zmierzających do zawarcia ugody przed wdaniem się w spór przed sądem powszechnym. Pojęcie postępowania pojednawczego ma zastosowanie w sprawach cywilnych i prawa pracy.

Posiadania znacznego wpływu

Żaden z aktów prawnych prawa krajowego, ani aktów prawa unijnego nie zawiera definicji legalnej pojęcia „posiadania znacznego wpływu”, można ją jednak wyprowadzić opierając się na poszczególnych aktach prawnych oraz innych definicjach w nich zawartych. Pojęcie to znajduje zastosowanie zarówno w prawie finansowym, jak i w prawie ochrony konsumenta oraz jest ono zbliżone do pojęcia „wywieranie decydującego wpływu” i często stosowane zamiennie.

Podmiot zależny

W polskim ustawodawstwie brak jest jednej, legalnej definicji podmiotu zależnego, natomiast  definicję taką można skonstruować na podstawie przepisów dotyczących spółek / podmiotów dominujących, zawartych m.in. w Ustawie z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych czy Ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Oczywiście, sformułowanie „podmiot zależny” pojawia się w wymienionych aktach, jednak nie jest wprost zdefiniowane. 

Posiadanie dominującego wpływu

Wpływ dominujący oznacza sytuację zdobycia przez przedsiębiorcę uprawnień, które osobno albo łącznie, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiają wpływanie na innego przedsiębiorcę lub przedsiębiorców.

Przecena

W ujęciu potocznym oznacza wyznaczenie niższej ceny towaru lub usługi niż te, które wcześniej były oferowane(zwykle przez producenta lub dostawcę). Najczęściej przecena spowodowana jest potrzebą jak najszybszego zbycia towaru, który nie sprzedawał się w cenie wyższej lub spowodowana jego wadą fabryczną.

Podatek liniowy

Jedną z form opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej jest właśnie „podatek liniowy”. Formę opodatkowania dochodów uzyskiwanych z pozarolniczej działalności gospodarczej lub z przychodów z działów specjalnych produkcji rolnej, według liniowej stawki 19 % wprowadza art. 30c Ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych. 

Prezes zarządu

Jest to osoba kierująca pracą zarządu spółki kapitałowej, fundacji, spółdzielni czy stowarzyszenia (zaliczamy do nich m.in. spółkę akcyjną, spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością czy spółdzielnię mieszkaniową).

Przybicie

Przybicie zostało unormowane przepisami Rozdziału 1, Działu I, Tytułu II Ustawy z dnia 17 listopada 1964 r., kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 1360), w art. 869.