Słownik pojęć

  W
Wynagrodzenie

Wynagrodzenie jest pozostawione woli stron, chyba że przepisy płacowe (np. układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania) stanowią inaczej. Wówczas przywołuje się odpowiednie pozycje i dane regulacje wraz ze stawką płacy. Systemy (metody) wynagradzania:

czasowy - stawki wynagrodzenia ustalane są w relacji do jednostek miary czasu (miesiąc, tydzień, dzień, godzina). Zarobek - wynagrodzenie należne pracownikowi za pracę przez niego wykonaną - wyznacza iloczyn przepracowanych jednostek miary czasu w przyjętym okresie obrachunkowym i stawki wynagrodzenia;

akordowy - stawkę wynagrodzenia określa ilość jednostek monetarnych (złotych) za godzinę pracy mierzonej normą pracy - wzorcowym wyznacznikiem nakładu pracy danego rodzaju, jej wydajności i jakości. Cenę akordową, tzn. wartość jednostki produktu (zadania, czynności, usługi), wyznacza iloraz stawki wynagrodzenia i normy pracy. Cena akordowa pomnożona przez indywidualny wynik uzyskany przez pracownika w okresie obrachunkowym daje kwotę zarobku tegoż pracownika;

wysokość wynagrodzenia uzależniona jest od ilości np. wytworzonego produktu lub usług w obejmującym go czasie pracy (np. pełny/niepełny wymiar czasu pracy).

prowizyjny - wysokość wynagrodzenia za pracę ustalana jest w procentowym, rzadziej ułamkowym, stosunku do wartości pracy mierzonej uzyskanym (najczęściej ze sprzedaży towarów lub usług) obrotem, dochodem albo przychodem. W nowszych publikacjach wyrażony został pogląd o dopuszczalności ustalania wynagrodzenia na podstawie zysku osiągniętego z określonej działalności, tzw. systemu tantiemowego (por. J. Skoczyński (w:) Kodeks pracy. Komentarz, red. Z. Salwa, 2005, s. 255).

premia/nagroda

premia - stanowi dodatkowe wynagrodzenie; spełnienie określonych przez pracodawcę warunków (np. w regulaminie wynagradzania/umowie o pracę) sprawia, że zatrudniony staje się uprawnionym do wypłaty.

nagroda – jest świadczeniem uznaniowym, przyznanie jej jest wyłącznie zależne od swobodnej decyzji pracodawcy, nie daje podstaw do roszczenia o przyznanie i wypłatę.

Wady oświadczenia woli

Czynność prawna (najczęściej zawarcie umów) dokonuje się przez złożenie odpowiedniego oświadczenia woli, czyli jej wyrażenia dla dokonania tej czynności.

Zgodnie z art. 60 Kodeksu cywilnego, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli). Najczęściej w przypadku umów to jest jej podpisanie.

Jednak nie zawsze tak jest w przypadku czynnościach (umowach) życia codziennego. Może to następować w drodze określonego zachowania. Przykład: wręczenie bez słowa kioskarzowi kwoty stanowiącej wartość np. określonej gazety i następnie zabranie ze stojaka egzemplarza tej gazety.

Wady oświadczeń woli to takie stany faktyczne, w których złożenie oświadczenia (wyrażenie) woli uległo zakłóceniu. Ustawodawca unormował wady oświadczeń woli:

1) brak świadomości lub swobody, art. 82 Kc;

2) pozorność, art. 83 Kc;

3) błąd (istotny), art. 84, 85 Kc;

4) podstęp, art. 86 Kc;

5) groźba, art. 87 Kc.

Zgodnie z orzecznictwem, nie jest dopuszczalne modyfikowanie w umowie przepisów regulujących wady oświadczeń woli poprzez strony czynności. Patrz uchwała Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej z dnia 7 kwietnia 1992 r., III CZP 30/92, Legalis.

Należy pamiętać, że istnieją też przepisy szczególne dotyczące wad oświadczeń woli, a mianowicie art. 918 par. 1 (uchylenie się od skutków prawnych ugody zawartej pod wpływem błędu), art. 928 par. 1 pkt 2 (jeśli spadkobierca podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności), art. 945 par. 1 (wady oświadczenia woli przy sporządzaniu testamentu), art. 1019 (oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby) i 1045 Kc (uchylenie się od skutków prawnych umowy o dział spadku zawartej pod wpływem błędu) oraz art. 15[1] Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – wady oświadczenia woli przy zawarciu małżeństwa). W przypadkach szczególnych, te przepisy znajdą zastosowanie w pierwszej kolejności zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali, zamiast przepisów art. 82

Warunek

Jest to zastrzeżenie zawarte w treści czynności prawnej, które uzależnia powstanie lub ustanie skutku prawnego od zdarzenia przyszłego i niepewnego. Wyróżniamy warunek zawieszający i rozwiązujący.

Warunek zawieszający uzależnia powstanie skutków czynności prawnej od zdarzenia przyszłego i niepewnego.
Przykład: A zawrze z B umowę przyrzeczoną dotyczącą zakupu działki, jeśli zostanie wydana pozytywną decyzję w sprawie zmiany warunków zabudowy

Warunek rozwiązujący powoduje wygaśnięcie umowy, ustanie czynności prawnej jeżeli nastąpi zdarzenie przyszłe i niepewne ( np. siła wyższa)
Kodeks cywilny Art. 89.

Weksel

Papier wartościowy, w którym wystawca weksla zobowiązuje się sam (własny) do zapłacenia określonej sumy albo poleca (trasowany) jej zapłacenie osobie trzeciej. Należy do kategorii papierów wartościowych na zlecenie. Ustawa prawo wekslowe.

Weksel in blanco

Weksel in blanco - zawiera jedynie podpis wystawcy (i ewentualnie poręczycieli - awalistów bądź akceptanta).

Weksel sola

patrz weksel własny

Weksel trasowany

Jest bezwzględnym poleceniem zapłaty oznaczonej sumy pieniędzy, skierowanym przez wystawcę do osoby, która ma zapłacić (trasata) na rzecz osoby uprawnionej do żądania zapłaty sumy wekslowej (remitenta).
Prawo wekslowe Art. 1

Weksel własny

Jest bezwarunkowym przyrzeczeniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej przez wystawcę weksla.
Prawo wekslowe Art. 101

Wniosek kredytowy

Dokument składany w banku w związku z ubieganiem się o kredyt. Określa się w nim przewidywane zapotrzebowanie na kredyt, okres kredytowania, terminy i wysokość spłat poszczególnych rat kredytu oraz uzasadnienie wniosku (celowość kredytu, jego przeznaczenie, efektywność i opłacalność kredytowanego przedsięwzięcia). Po analizie wniosków przez specjalistów bankowych (badanie sytuacji gospodarczej i finansowych wnioskodawcy, przewidywanego jego rozwoju ze szczególnym uwzględnieniem zdolności kredytowej i jej ciągłości)., staje się on przedmiotem uzgodnień między przedstawicielami banku i wnioskodawcy. Procedura ta poprzedza zawarcie ostatecznej umowy kredytowej.

Wspólny znak towarowy

Organizacja posiadająca osobowość prawną, powołana do reprezentowania interesów przedsiębiorców, może uzyskać prawo ochronne na znak towarowy przeznaczony do używania w obrocie przez tę organizację i przez zrzeszone w niej podmioty (wspólny znak towarowy).
Prawo własności przemysłowej Art. 136. 1.

Współczynniki oceny sytuacji finansowej firmy

Zaliczane są do nich:

współczynniki płynności – oceniające płynności finansową przedsiębiorstwa, firmy, czyli zdolność do spłaty zobowiązań krótkoterminowych,
współczynniki zadłużenia – ukazujące, w jakim stopniu firma finansowana jest z obcych źródeł,
współczynniki sprawności – oceniające, jak firma wykorzystuje zasoby, którymi dysponuje,
współczynniki rentowności – określające efektywność działania firmy.

Wydatek kwalifikowany

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 13 sierpnia 2008 w sprawie udzielania przez Program Operacyjny Kapitał Ludzki pomocy finansowej, należy przez to rozumieć wydatki kwalifikujące się do objęcia pomocą finansową określone w ww. rozporządzeniu, bezpośrednio związane z projektem i niezbędne do jego realizacji, pomniejszone o naliczony podatek od towarów i usług, z wyjątkami przewidzianymi w rozporządzeniu.
Dz.U.2010.239.1598 (R) Udzielanie pomocy publicznej w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki

Wynalazek

Nie istnieje definicja legalna wynalazku. Wynalazkiem nazywamy takie rozwiązanie, które spełnia przesłanki do udzielenia patentu. Bez względu na dziedzinę techniki, patenty udzielane są na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania.
Art. 24.Prawo własności przemysłowej

Wynalazek tajny

Wynalazek dokonany przez obywatela polskiego może być uznany za tajny, jeżeli dotyczy obronności lub bezpieczeństwa Państwa. Takim wynalazkami mogą być wynalazki systemu broni.
Prawo własności przemysłowej Art. 56. 1.

Wypowiedzenie zmieniające

Wypowiedzenie zmieniające to oświadczenie woli pracodawcy skierowane do pracownika o zmianie warunków umowy o pracę, jednostronnie przez pracodawcę pod rygorem rozwiązania umowy o pracę, jeżeli nowe warunki nie zostaną przyjęte.

Gdy zajdzie potrzeba np. zmiany stanowiska pracy, systemu czasu pracy, wysokości wynagrodzenia, określonych umową o pracę, może on skorzystać z wypowiedzenia zmieniającego.

Wypowiedzeniu zmieniającemu podlegają warunki pracy lub płacy te wynikające z umowy o pracę. Dotyczy to zarówno elementów obligatoryjnych umowy o pracę, jak również elementów dodatkowych zawartych w umowie, które były uzgodnione indywidualnie z pracownikiem.

W razie odmowy przyjęcia przez pracownika zaproponowanych warunków pracy lub płacy, umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu dokonanego wypowiedzenia. Jeżeli pracownik przed upływem połowy okresu wypowiedzenia nie złoży oświadczenia o odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków, uważa się, że wyraził zgodę na te warunki. Pismo pracodawcy wypowiadające warunki pracy lub płacy powinno zawierać pouczenie w tej sprawie. W razie braku takiego pouczenia, pracownik może do końca okresu wypowiedzenia złożyć oświadczenie o odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków.

Odmowa przyjęcia zaproponowanych warunków złożona w wymaganym terminie powoduje z mocy prawa rozwiązanie umowy o pracę po upływie okresu wypowiedzenia, na zasadzie wypowiedzenia umowy przez pracodawcę.

Wypowiedzenie zmieniające może również objąć pracownika, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego (a okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku Art. 39 k.p.), jeżeli wypowiedzenie stało się konieczne ze względu na:

1) wprowadzenie nowych zasad wynagradzania dotyczących ogółu pracowników zatrudnionych u danego pracodawcy lub tej ich grupy, do której pracownik należy,

2) stwierdzoną orzeczeniem lekarskim utratę zdolności do wykonywania dotychczasowej pracy albo niezawinioną,

oraz osób wymienionych w Art. 5, ust. 5 Ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, czyli:

  • o którym mowa w art. 39 (pracownik, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego) i 177 (pracownica w okresie ciąży, a także w okresie urlopu macierzyńskiego) Kodeksu pracy;
  • będącemu członkiem rady pracowniczej przedsiębiorstwa państwowego;
  • będącemu członkiem zarządu zakładowej organizacji związkowej;
  • będącemu członkiem zakładowej organizacji związkowej, upoważnionemu do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy;
  • będącemu członkiem specjalnego zespołu negocjacyjnego lub europejskiej rady zakładowej;
  • będącemu członkiem specjalnego zespołu negocjacyjnego, organu przedstawicielskiego lub przedstawicielem pracowników w spółce europejskiej;
  • będącemu członkiem specjalnego zespołu negocjacyjnego, organu przedstawicielskiego lub przedstawicielem pracowników w spółdzielni europejskiej;
  • będącemu członkiem specjalnego zespołu negocjacyjnego, zespołu przedstawicielskiego albo przedstawicielem pracowników w radzie nadzorczej spółki powstałej w wyniku połączenia transgranicznego spółek;
  • będącemu społecznym inspektorem pracy;
  • powołanemu do odbycia czynnej służby wojskowej, służby zastępczej, zasadniczej służby wojskowej albo przeszkolenia wojskowego;
  • będącemu członkiem rady pracowników lub określonym w porozumieniu, o którym mowa w art. 24 ustawy z dnia 7 kwietnia 2006 r. o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (Dz. U. Nr 79, poz. 550), przedstawicielem pracowników uprawnionym do uzyskiwania od pracodawcy informacji i prowadzenia z nim konsultacji.

Podstawa prawna:

  1. Art. 42, 43 Kodeks pracy
  2. Art. 5, ust. 5 Ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników
Wzór przemysłowy

Wzór przemysłowy odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo (patrz oznaczenie pierwszeństwa). Przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego bierze się pod uwagę zakres swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru.
Prawo własności przemysłowej Art. 104. 1.

Wzór użytkowy

Wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Wzór użytkowy uważa się za rozwiązanie użyteczne, jeżeli pozwala ono na osiągnięcie celu mającego praktyczne znaczenie przy wytwarzaniu lub korzystaniu z wyrobów.
Prawo własności przemysłowej Art. 94 ust.1

Wzorce umów

Wzorce umów zostały co do zasady uregulowane w art. 385 k.c

„Wzorcem umowy” jest ustalony przez jedną ze stron zbiór postanowień (reguł, zasad,) w szczególności określający ogólne warunki umów, stanowiący wzór umowy, lub regulamin np. sprzedaży, taki wzorzec umowy wiąże drugą stronę, gdy został jej doręczony przed zawarciem przez strony umowy, a w umowie jest przywołany bądź udostępniony wzorzec umowy (ogólne warunki umów) przy zawieraniu transakcji bez zachowania formy pisemnej umowy.

Wzorzec umowy może wiązać także w sytuacji gdy nie został dostarczony drugiej stronie, jeżeli posługiwanie się danym wzorcem jest w stosunku danego rodzaju zwyczajowe przyjęte, a druga strona mogła się z łatwością dowiedzieć o jego treści.

Taki wzorzec nie dotyczy jednak umów zawieranych z udziałem konsumentów, z wyjątkiem umów powszechnie zawieranych w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego.

W chwili gdy strona posługuje się wzorcem umowy w postaci elektronicznej, powinna udostępnić go drugiej stronie przed zawarciem umowy w taki sposób, aby mogła ona wzorzec ten przechowywać i odtwarzać w zwykłym toku czynności.

Jeżeli umowa zawierana jest pomiędzy dwoma przedsiębiorcami, a obie strony umowy stosują w tym zakresie własne wzorce umów to umowa nie obejmuje tych postanowień wzorców, które są ze sobą sprzeczne. Umowa także nie zostaje zawarta, gdy po otrzymaniu oferty strona niezwłocznie zawiadomi, że nie zamierza zawierać umowy na takich (niesprzecznych) warunkach.

Podstawa prawna:

  1. art. 385 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tj. Dz. U. 2017 poz. 459).
Własność intelektualna

Efekt twórczej pracy umysłu człowieka. Dzielimy je na dwie zasadnicze grupy: własność przemysłowa, której przedmiotem ochrony są: wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe, znaki towarowe, oznaczenia geograficzne i topograficzne układów scalonych, prawo twórców baz danych, prawa wynikające z systemu ochrony odmian roślin i majątkowe prawa autorskie czyli tzw. „własność autorska", obejmująca każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór).

Własność przemysłowa

patrz własność intelektualna

Warto wiedzieć