Słownik pojęć

  C
CEIDG


Ewidencja działalności gospodarczej, czyli Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej (CEIDG) – jest to odpowiednio rejestr przedsiębiorców, którzy są osobami fizycznymi, działającymi na terenie Polski. Rejestr prowadzony jest w formie systemu teleinformatycznego przez ministra właściwego do spraw gospodarki. Rejestracja w CEIDG jest bezpłatna. Wpisowi do ewidencji podlegają przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi. Przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do CEIDG albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS). Wpis dokonywany jest nie później, niż następnego dnia roboczego po dniu wpływu do CEIDG poprawnego wniosku. Zaświadczeniem o wpisie do CEIDG jest wydruk ze strony internetowej CEIDG.

Jednak w świetle prawa (k.c, u.s.d.g, ustawa o KRS) CEIDG nie jest rejestrem przedsiębiorców, ewidencją i nie jest objęty domniemaniem prawnym prawdziwości wpisu oraz tym samym dobrej wiary osób trzecich.

Centralizacja

Proces polegający na przejmowaniu uprawnień decyzyjnych niższych szczebli przez szczeble wyższe, liczba i zakres decyzji podejmowanych na każdym szczeblu i stanowisku kierowniczym, autonomia decyzyjna poszczególnych części organizacji, informacyjne wspomaganie decydentów.

Certyfikat kwalifikowany

Dla swojej ważności bezpieczny podpis elektroniczny musi zostać zweryfikowany przez certyfikat kwalifikowany. Certyfikat jest udostępniany przy zakupie zastawu do składania bezpiecznego podpisu elektronicznego. Certyfikat kwalifikowany musi być periodycznie odnawiany.
Ustawa o podpisie elektronicznym Art. 3 pkt. 12

Chmura obliczeniowa

Cloud Computing - to wirtualny model (forma umownego obszaru) świadczenia usług tworzenia, przetwarzania, przechowywania, udostępniania danych w środowisku sieciowym. Dzięki chmurom obliczeniowym mamy także możliwość korzystać w legalny sposób z aplikacji, programów dostępnych w chmurze online, bez konieczności posiadania na nie licencji. Użytkownik chmury płaci jedynie za możliwość korzystania z wybranych i potrzebnych funkcji. Koszt licencji ponosi dostawca usługi chmury.

Chmura publiczna

Charakteryzują się swobodnym dostępem dla każdego użytkownika Internetu. Kompleksowa infrastruktura informatyczna dostarczana jest przez jednego dostawcę, a dostęp do niej uzyskujemy na przykład poprzez założenia konta poczty e-mail.

Ciężary publiczne

Pojęcie ciężarów publicznych wiąże się z pojęciem danin publicznych. Celem zdefiniowania pojęcia ciężarów publicznych należy w pierwszej kolejności przytoczyć przepisy systemu prawnego. Zgodnie z przepisem art. 84 Konstytucji, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie.

Należy wyróżnić szerokie i wąskie znaczenie pojęcia ciężarów publicznych.

Jak wskazano w doktrynie; ciężary i świadczenia publiczne, o których mowa w art. 84 Konstytucji RP, rozbijają się na dwie grupy. Pierwsza grupa to daniny w rozumieniu art. 217 (czyli "podatki i inne daniny publiczne" – szerzej zob. komentarz do art. 217 Konstytucji RP). Druga grupa zaś to wszelkie inne ciężary i świadczenia publiczne o charakterze niedaninowym, tj. niepieniężnym oraz nieokreślonym w sposób generalny (kategorialny) i abstrakcyjny. O ile daniny skutkują jawnym i przewidywalnym określeniem świadczeń pieniężnych na utrzymanie państwa, te drugie ciężary i świadczenia takich gwarancji co do wielkości uszczupleń dóbr osobistych i majątkowych przy spełnianiu obowiązków ustawowych nie zapewniają. Ta druga grupa to obowiązki nakładane ustawą do spełniania świadczeń niepieniężnych.

Do drugiej grupy ciężarów i świadczeń publicznych zaliczyć należy np. obowiązki płatnika określone w art. 8 OrdPU (M. Budziarek, Charakter prawny poboru podatku, s. 62), jak też odpowiedzialność osób trzecich, o której mowa w art. 107 i n. OrdPU. Ciężarem takim jest również nałożony na adwokatów obowiązek świadczenia pomocy prawnej z urzędu (art. 21 ust. 3 PrAdw). Do grupy tej należą również ciężary i świadczenia, których poniesienie następujące w stanach nadzwyczajnych (klęski żywiołowej, stanie wyjątkowym, stanie wojennym), np. zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z 18.4.2002 r. o stanie klęski żywiołowej (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 333 ze zm.) można wprowadzić obowiązek świadczeń osobistych i rzeczowych polegających na udzielaniu pierwszej pomocy osobom, które uległy nieszczęśliwym wypadkom, czynnym udziale w działaniu ratowniczym lub wykonywaniu innych zadań wyznaczonych przez kierującego akcją ratowniczą, wykonywaniu określonych prac, oddaniu do używania posiadanych nieruchomości lub rzeczy ruchomych, udostępnieniu pomieszczeń osobom ewakuowanym, użytkowaniu nieruchomości w określony sposób lub w określonym zakresie, przyjęciu na przechowanie i pilnowaniu mienia osób poszkodowanych lub ewakuowanych, zabezpieczeniu zagrożonych zwierząt, a w szczególności dostarczaniu paszy i schronienia, zabezpieczeniu zagrożonych roślin lub nasion, pełnieniu wart, zabezpieczeniu własnych źródeł wody pitnej i środków spożywczych przed ich zanieczyszczeniem, skażeniem lub zakażeniem, a także udostępnianiu ich dla potrzeb osób ewakuowanych lub poszkodowanych, w sposób wskazany przez organ nakładający świadczenie, zabezpieczeniu zagrożonych dóbr kultury. Obowiązki te można wprowadzić "jeżeli siły i środki, którymi dysponuje wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub wojewoda albo pełnomocnik, są niewystarczające". M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, Warszawa 2016, Legalis, Komentarz do art. 84 Konstytucji.

Pojęcie danin publicznych pojawia się w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 2077). Zgodnie z art. 5 ust. 2 pkt. 1), dochodami publicznymi są daniny publiczne, do których zalicza się: podatki, składki, opłaty, wpłaty z zysku przedsiębiorstw państwowych i jednoosobowych spółek Skarbu Państwa oraz banków państwowych, a także inne świadczenia pieniężne, których obowiązek ponoszenia na rzecz państwa, jednostek samorządu terytorialnego, państwowych funduszy celowych oraz innych jednostek sektora finansów publicznych wynika z odrębnych ustaw.

Biorąc pod uwagę przepisy art. 5 ust. 2 pkt. 1) ustawy o finansach publicznych, należy przyjąć, że ciężary publiczne to świadczenia publiczne które nie są daninami publicznymi; tj. mają charakter niepieniężny oraz nieokreślony w sposób generalny (kategorialny) i abstrakcyjny.

CIT

CIT – (ang. Corporate Income Tax) to skrót odnoszący się do podatku dochodowego od osób prawnych.

Podatek dochodowy od osób prawnych to obligatoryjny, powszechny i bezpośredni podatek państwowy o charakterze dochodowym i rzeczowym. Różni się od PIT m.in. tym, że nie jest zależny od subiektywnego ciężaru podatku dla podatnika. Podatkiem dochodowym CIT opodatkowane są dochody osób prawnych i spółek kapitałowych w organizacji, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, z wyjątkiem spółek niemających osobowości prawnej. Jednak opodatkowaniu podlegają dochody spółek komandytowo-akcyjnych mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz spółek niemających osobowości prawnej mających siedzibę lub zarząd w innym państwie, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego tego innego państwa są traktowane jak osoby prawne i podlegają w tym państwie opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania. Podatnikami mogą być również grupy co najmniej dwóch spółek prawa handlowego mających osobowość prawną, które pozostają w związkach kapitałowych, zwane „podatkowymi grupami kapitałowymi". Z podatku zwolnione są m.in.: Skarb Państwa; Narodowy Bank Polski; jednostki budżetowe; państwowe fundusze celowe.

Zakres podmiotowy i przedmiotowy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych reguluje Ustawa z dnia z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, t.j. Dz.U.2016.1888 (dalej: „Ustawa o CIT”).

Z przedmiotu opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych zostały jednak wyłączone:

  • przychodów z działalności rolniczej, z wyjątkiem dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej, chyba że ustalenie przychodów jest wymagane dla celów określenia dochodów wolnych od podatku dochodowego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4e;
  • przychodów z gospodarki leśnej w rozumieniu ustawy o lasach;
  • przychodów wynikających z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy;
  • przychodów (dochodów) przedsiębiorcy żeglugowego opodatkowanych na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierpnia 2006 r. o podatku tonażowym (Dz. U. z 2014 r. poz. 511 oraz z 2015 r. poz. 211), z zastrzeżeniem art. 9 ust. 1a.

Formularze CIT

Pobór podatku odbywa się z zastosowaniem skali proporcjonalnej. Stawka podatku ma charakter liniowy i obecnie wynosi 19%. W niektórych przypadkach jest inna.

Zasadą rozliczania podatku dochodowego od osób prawnych jest tzw. samoobliczenie. Oznacza to, że podatnik obowiązany jest sam obliczyć należny podatek i złożyć odpowiedni formularz CIT. Podatnicy zasadniczo są obowiązani wpłacać na rachunek urzędu skarbowego zaliczki miesięczne w wysokości różnicy pomiędzy podatkiem należnym od dochodu osiągniętego od początku roku podatkowego a sumą zaliczek należnych za poprzednie miesiące. Jednak m.in. podatnicy rozpoczynający działalność, w pierwszym roku podatkowym oraz mali podatnicy, mogą wpłacać zaliczki kwartalne (art. 25 u.p.d.o.p.). Przez kwartał rozumie się kwartał roku kalendarzowego. Ostateczne rozliczenie podatku następuje poprzez złożenie urzędowi skarbowemu zeznania, według ustalonego wzoru o wysokości dochodu (straty) osiągniętego w roku podatkowym do końca trzeciego miesiąca roku następnego. W tym też terminie podatnicy są zobowiązani wpłacić podatek należny albo różnicę między podatkiem należnym od dochodu wykazanego w zeznaniu a sumą należnych zaliczek za okres od początku roku.

Aktualne podstawowe formularze PIT:

  • CIT-11R Deklaracja o wysokości podatku dochodowego od dochodów z dywidend oraz innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, wydatkowanych na cele inne niż wymienione w oświadczeniu
  • CIT-6AR Deklaracja o wysokości podatku dochodowego od dochodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych
  • CIT-6R Deklaracja o wysokości pobranego przez płatnika zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych, od dochodów (przychodów) osiągniętych przez podatnika mającego siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
  • CIT-8 Zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych
  • CIT-8A Zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatkową grupę kapitałową - podatnika podatku dochodowego od osób prawnych
  • CIT-8B Zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatkową grupę kapitałową - podatnika podatku dochodowego od osób prawnych
  • czytaj więcej o cit-8b zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatkową grupę kapitałową - podatnika podatku dochodowego od osób prawnych »
  • CIT-BR Informacja o odliczeniach od podstawy opodatkowania kosztów uzyskania przychodów poniesionych na działalność badawczo-rozwojową
  • FT-2/IFT-2R Informacja o wysokości przychodu (dochodu) uzyskanego przez podatników podatku dochodowego od osób prawnych niemających siedziby lub zarządu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
  • SSE/A Wykaz udziałów w spółkach
  • SSE-R Rozliczenie podatku dochodowego od dochodów osiąganych z tytułu prowadzonej działalności na terenie specjalnej strefy ekonomicznej na podstawie zezwolenia
  • SSE-R/A Rozliczenie zdyskontowanej wartości udzielonej pomocy publicznej i kosztów kwalifikujących się do objęcia tą pomocą
Clearing

(ang. rozliczenie) – jest to forma rozliczeń finansowych, pomiędzy podmiotami gospodarczymi stosowaną w przypadku, gdy strony są wzajemnie zadłużone. W takiej sytuacji strona, która zadłużona jest bardziej spłaca tylko różnicę w zadłużeniu. Wyróżniamy clearing bilateralny (dwustronny) i multilateralny (wielostronny). Clearing bilateralny występuje, gdy podmiotem rozliczenia finansowego są dwie strony, natomiast multilateralny gdy stron jest więcej niż dwie. Clearing stosowany jest zwłaszcza w obrocie międzynarodowym pomiędzy przedsiębiorstwami. Podstawą clearingu mogą być umowy handlowe zawierane w celu równoważenia wartości obrotów, określające ilość i rodzaj towarów, jak również umowy płatnicze ustalające warunki przeprowadzenia rozliczeń między partnerami.

Clearing w rozumieniu rozliczeń wzajemnych zobowiązań w płatnościach jest formą finansowych potrąceń, czyli umownej kompensaty dwu lub wielostronnej. Umowy w zakresie clearingu są zawierane na dłuższe okresy lub dla pewnych przedsięwzięć, mają też postać postanowień umownych w umowach o współpracy przemysłowej lub handlowej.

CPM


(ang. Cost per thousand, M jako rzymskie 1000) - koszt dotarcia do 1000 osób lub gospodarstw domowych z komunikatem reklamowym w danym środku przekazu, w reklamie internetowej jest to 1000 wyświetleń jednostki

Część składowa rzeczy

Przedmiot, który jest z rzeczą połączony zarówno w sensie gospodarczym jak i fizycznym, a jego odłączenie spowodowałoby jej uszkodzenia lub istotną zmianę całości, połączenie przedmiotu z rzeczą musi być trwałe. Część składowa nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. W przypadku nieruchomości, z zastrzeżeniem przypadków przewidzianych w ustawie, do części składowych gruntu należą budynki i inne urządzania trwale z gruntem związane. Jest to zasada wyrażona w łacińskiej paremii superficies solo cedit oznaczająca, że wszystko co zostało połączone z gruntem w sposób trwały, dzieli z tym gruntem jego los prawny. Zasada ta ulega ograniczeniu jeśli na podstawie przepisów szczególnych przedmiot trwale połączony stanowi z mocy prawa rzecz odrębną (na przykład lokal stanowiący odrębny przedmiot własności).
Kodeks cywilny Art. 47

Czyn niedozwolony

Czyn niedozwolony jako pojęcie prawa wywodzi się jeszcze z prawa rzymskiego i w obowiązującym stanie prawnym oraz literaturze występuje także pod pojęciem deliktu (łac. delictum – czyn niedozwolony, błąd, przewinienie).

Artykuły regulujące kwestię czynu niedozwolonego reguluje przedewszystkim kodeks cywilny w art. 415-449. Przepisem wprowadzającym dla reżimu czynów niedozwolonych jest art. 415:

Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

Czyn niedozwolony jest przesłanką konieczną powstania zobowiązania pomiędzy sprawcą, a poszkodowanym dającym możliwość żądania odszkodowania. W aktualnym stanie prawnym delikt funkcjonuje w wielu dziedzinach prawa (m.in. cywilne, karne, konstytucyjne, międzynarodowe).

Czynem niedozwolonym zgodnie z doktryną i utrwalonym orzecznictwem jest działanie, bądź zaniechania działania (zawinione lub nie), w wyniku którego wynikła szkoda, ale także zdarzenie, za które prawo czyni kogoś odpowiedzialnym.

Odpowiedzialność sprawcy ustalana jest na podstawie winy lub ryzyka. Przesłankami odpowiedzialności są: powstanie szkody, popełnienie przez sprawcę czynu niedozwolonego, związek przyczonowo- skutkowy pomiędzy szkodą a czynem zabronionym, a także charakter i stopień winy sprawcy.

Sprawca czynu niedozwolonego może zostać pociągnięty do odpowiedzialności i zobowiązany m.in. do naprawienia szkody, przywrócenia stanu poprzedniego, zapłaty zadośćuczynienia bądź odszkodowania.

Czyn nieuczciwej konkurencji

Czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie przedsiębiorcy sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta.

Czynami nieuczciwej konkurencji są w szczególności: wprowadzające w błąd, naśladowcze oznaczenie przedsiębiorstwa, fałszywe lub dla pozoru oznaczenie pochodzenia geograficznego towarów albo usług, wprowadzające w błąd oznaczenie towarów lub usług, naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa, nakłanianie do rozwiązania lub niewykonania umowy, naśladownictwo produktów, pomawianie lub nieuczciwe zachwalanie, utrudnianie dostępu do rynku, przekupstwo osoby pełniącej funkcję publiczną, a także nieuczciwa lub zakazana reklama, organizowanie systemu sprzedaży lawinowej oraz prowadzenie lub organizowanie działalności w systemie konsorcyjnym.

Czynem nieuczciwej konkurencji przez oznaczenie przedsiębiorstwa będzie takie oznaczenie przedsiębiorstwa, które może wprowadzić klientów w błąd, co do jego tożsamości, przez używanie firmy, nazwy, godła, skrótu literowego lub innego charakterystycznego symbolu wcześniej używanego, zgodnie z prawem, do oznaczenia innego przedsiębiorstwa.

Podstawa prawna:

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Art. 3, 5

Czynność konwencjonalna

Zachowanie człowieka, któremu pewne reguły (zwyczaje, utrwalone standardy) przypisują określone znaczenie.

Czynność prawna

Czynność konwencjonalna (patrz czynność konwencjonalna) podmiotu prawa cywilnego czyli dowolnej osoby, której treść normatywna określa, co najmniej w podstawowym zakresie skutki prawne tego zdarzenia, które tym samym jest zdarzeniem prawnym. Przykład: odbiór towaru, zapłata, podpisanie umowy, odmowa przyjęcia listu lub zapłaty. Czynność prawna czyli oświadczenie woli wyrażone przez dane zachowanie (np. podpis) może być dwustronna jaki i również czynnością jednostronną, oświadczeniem woli jednej strony, które może kreować, zmieniać lub znosić stosunek prawny. Przykład jednostronnej czynności prawnej: testament, oferta ogłoszona na stronie www.
Kodeks cywilny, Tytuł IV Czynności prawne

Cło

Stanowi opłatę pobieraną przez państwo w związku z obrotem towarowym dokonywanym przez jego granicę. Cło jest forma podatku pieniężnego, stanowiącego źródło środków pieniężnych dla skarbu państwa. Rozróżniane są cła przywozowe (importowe), cła wywozowe (eksportowe) oraz cła przewozowe (tranzytowe). Cło może być obliczone od ilości, wagi czy wartości towaru.

Rozróżniamy stąd też taryfy celne: wywozową i przywozową. Mogą one zawierać stawki podstawowe i ulgowe, minimalne i maksymalne a też mogą być, dla wybranych towarów czy krajów, stawki preferencyjne lub odwetowe czy dyskryminacyjne. Obok roli fiskalne cła pełnią rolę instrumentu ochrony przed konkurencją zagraniczną, przemysłu krajowego, rolnictwa czy narzędzia ekspansji eksportowej. Cło może być ustanowione jako procent cen towaru, co nosi nazwę „cła od wartości" lub też cło może być wyznaczone na jednostkę towaru, co nosi nazwę „cła określonego". Wprowadzone cła mogą sprzyjać podnoszeniu produkcji krajowej oraz wpływać na wzrost jej cen i opłacalności. Jednakże protekcjonizm może wywierać negatywny wpływ na konkurencyjność towarów, postęp w ich jakości oraz doskonalenie technologii stosowanej w kraju, postęp w ekonomicznej efektywności. Uzasadnienie wprowadzenia ceł może wiązać się z nieuczciwą polityką innych krajów w zakresie stosowania różnych form protekcjonizmu dla gałęzi nastawionych na wytwarzanie produktów eksportowych. Wprowadzenie ceł ochronnych może wynikać z potrzeby zmniejszenia bezrobocia, rozwoju młodych gałęzi przemysłu. Elastyczna polityka celna ma być podporządkowania gospodarczej racji stanu.

Warto wiedzieć