Słownik pojęć

  U
Udział kapitałowy

Pojęcie prawne w kodeksie spółek handlowych dotyczące spółek osobowych. Przepisy k.s.h. nie zawierają ustawowej definicji udziału kapitałowego. W doktrynie przyjmuje się, że jest to określona wartość księgowa wyrażona w pieniądzu i zapisana na koncie wspólnika w księgach handlowych, stanowiąca podstawę do określenia praw lub obowiązków wspólnika określonych ustawą lub umową spółki. Udział kapitałowy wspólnika jest wielkością zmienną i ulega zwiększeniu lub zmniejszeniu w zależności od wniesienia wkładu, uczestnictwa w zysku lub stratach spółki, a także wypłat czy obciążeń lub pobrań, a więc tego udziału.

Umorzenie wierzytelności

Podstawową formą umorzenia wierzytelności jest spełnienie świadczenia przez dłużnika wobec wierzyciela poprzez jej uregulowanie – zapłatę.

Jednakże, należy wyróżnić dwa pojęcia, wierzytelności i długu. Wierzytelność to prawo, natomiast dług to obowiązek ciążący na dłużniku. Wierzytelność jako prawo podmiotowe jest prawem względnym – skutecznym zasadniczo względem dłużnika, i tylko względem niego wierzyciel ma możliwość egzekwowania wierzytelności.

Umorzenie zobowiązania (datio in soutum)

Zgodnie z panująca zasadą wolności umów dłużnik może po uzgodnieniu z wierzycielem dokonać modyfikacji umówionego świadczenia i w jego miejsce wykonać inne. Dłużnik celem zwolnienia się ze świadczenia, do którego był zobowiązany zgodnie z umową, może złożyć ofertę wykonania świadczenia zamiennego. Wierzyciel może takie świadczenie przyjąć i umorzyć pierwotne zobowiązanie.

Umowa majątkowa małżeńska

Umowa zawierana przed lub w trakcie trwania małżeństwa, zawierana przeważnie przed notariuszem poprzez którą mogą wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków. Umowa majątkowa małżeńska może być zmieniona albo rozwiązana. W razie jej rozwiązania w czasie trwania małżeństwa, powstaje między małżonkami wspólność ustawowa, chyba że strony postanowiły inaczej.

Umowa o pracę

Kodeks pracy Art. 25. § 1. Umowę o pracę zawiera się na czas nie określony, na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy. Jeżeli zachodzi konieczność zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy, pracodawca może w tym celu zatrudnić innego pracownika na podstawie umowy o pracę na czas określony, obejmujący czas tej nieobecności.

Umowa zawierana na odległość

Umowa zawarta na odległość to umowa tzw. nazwana czyli regulowana ustawowo, w której stroną jedną jest przedsiębiorca, a drugą konsument (obrót konsumencki). Do zawarcia tej umowy dochodzi w ramach zorganizowanego przez przedsiębiorcę systemu zawierania umów na odległość, często dla tzw. transakcji on-line.

Umowa zawierana poza lokalem przedsiębiorstwa

Umowa zawierana poza lokalem przedsiębiorstwa, którą regulują nowe przepisy ustawy o prawach konsumenta, to umowa, w której po jednej stronie występuje przedsiębiorca, a po drugiej konsument. Do zawarcia tej umowy może dojść:

a) w miejscu, które nie jest lokalem przedsiębiorcy, przy jednoczesnej obecności obu stron umowy,

b) w lokalu przedsiębiorcy lub za pomocą środków porozumiewania się na odległość bezpośrednio po tym, jak nawiązano indywidualny i osobisty kontakt z konsumentem w miejscu, które nie jest lokalem przedsiębiorcy, przy jednoczesnej fizycznej obecności stron,

Utwór

Przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór). W szczególności przedmiotem prawa autorskiego są utwory:
1) wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe);
2) plastyczne;
3) fotograficzne;

Użyczenie

Istotą użyczenia jest nieodpłatne korzystanie z rzeczy cudzej. Użyczenie wynika z umowy, na mocy której użyczający zobowiązuje się lub zezwala biorącemu na bezpłatne używanie (czyli korzystanie zgodnie z przeznaczeniem) rzeczy użyczonej przez czas użyczenia. Ustawa przy tym nie uzależnia możliwości oddania rzeczy do używania od legitymowania się tytułem własności. Użyczający musi jedynie rozporządzać rzeczą w takim zakresie, aby móc oddać przedmiot biorącemu w użyczenie. Umowa użyczenia jest umową nieodpłatną.

Użytkowanie

Jest to ograniczone prawo rzeczowe. Rzecz można obciążyć prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków, można jednak ograniczyć to prawo przez wyłączenie oznaczonych pożytków rzeczy. Wykonywanie użytkowania nieruchomości można ograniczyć do jej oznaczonej części. Użytkowanie wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.

Używanie

Stosując pojęcie używania należy odróżnić je od pojęcia użytkowania. W tym znaczeniu sensu stricte prawa rzeczowego jak i w rozumieniu potocznym używanie jest wykorzystywaniem – korzystaniem przez czerpanie pożytków.

Używanie to korzystanie z rzeczy lub prawa co do zasady zgodnie z jego przeznaczeniem.

Używanie bezpłatne

Nie należy mylić z użyczeniem (patrz hasło użyczenie), występuje tu termin ,,używanie’’ bezpłatne w prawie cywilnym tylko przy najmie. Najemca może wynajmowaną przez siebie rzecz ruchomą (np. samochód) lub nieruchomą (np. lokal), oddać w całości lub w części do bezpłatnego używania osobie trzeciej pod warunkiem, że w umowie najmu nie ma zapisu, który tego zabrania. W takiej sytuacji należy zawrzeć umowę o oddanie rzeczy do bezpłatnego używania, do której stosuje się przepisy dotyczące użyczenia (lecz przez to nie staje się użyczeniem).

Umorzenie udziałów/akcji

Umorzenie udziałów prowadzi do unicestwienia pewnej partii lub wszystkich udziałów w spółce z o.o. Udział może być umorzony jedynie po wpisie spółki do rejestru i tylko w przypadku, gdy umowa spółki tak stanowi. Przyczyną umorzenia udziałów może być chęć wypłaty określonych kwot wspólnikom, którzy nie mogą zbyć udziału, albo też kwoty z tytułu zbycia są zbyt niskie, rezygnacja wspólnika z członkostwa w spółce, zastosowanie sankcji za czynności określone w umowie spółki, wypłata zysku - gdy spółka prowadziła działalność ze stratą, itp. [1]

Ugoda

Ugoda została zdefiniowana w art. 917 Kodeksu cywilnego (dalej jako „k.c.”), zgodnie z którym przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać.

Ulga podatkowa

Przewidziane w przepisach prawa zwolnienia, odliczenia, obniżki albo zmniejszenia, których zastosowanie powoduje obniżenie podstawy opodatkowania lub wysokości podatku. Nie jest ulgą obniżenie kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług (VAT) , oraz innych odliczeń stanowiących element konstrukcji tego podatku.