Słownik pojęć

  P

Planowanie operacyjne

Procedura zamieniania przez przedsiębiorstwo jego orientacji strategicznych w programy działania realizowane przez poszczególne służby, wydziały i jednostki strategiczne w ramach ich zwykłej działalności.

Plany operacyjne w organizacji układają się w hierarchię - odpowiadają strukturze organizacyjnej. Na każdym szczeblu plany odgrywają dwojaką rolę: 

  1. wyznaczają cele, które mają być osiągnięte przez plany niższego szczebla, 
  2. same stają się instrumentem realizacji celów, ustalonych przez plan kolejnego wyższego szczebla.

Wyróżnia się dwa rodzaje planów:

  1. Plany strategiczne: prowadzące do osiągania ogólnych celów formy – spełnienie misji, stanowiącej szczególny powód istnienia organizacji,
  2. Plany operacyjne: określające sposoby wcielania w życie planów strategicznych. Te z kolei dzielą się na:

a)     plany jednorazowe (np. programy, projekty) – opracowane dla uzyskania konkretnych celów, tracące swą ważność z chwilą ich osiągnięcia,

b)    plany trwale obowiązujące – wytyczne polityki, ustalone procedury, reguły, regulaminy.

Plany operacyjne służą do osiągania celów. Aby jednak były one efektywne muszą zawierać dokładne wskazanie: opisu działań, aspektu personalnego, analizę finansową i koniunkturalną oraz oznaczenie daty. 

W praktyce funkcjonowania przedsiębiorstw plany z perspektywy czasowej można dzielić na: wieloletnie, roczne, półroczne, kwartalne, miesięczne itd. Nie istnieje kryterium, które powodowałoby wymóg tworzenia planu. Natomiast jego opracowanie jest instrumentem umożliwiającym efektywne działanie przedsiębiorstwa. 

Poza kryteriami czasowymi, plany dzieli się także z uwagi na dział, którego dotyczą. Mogą zatem obejmować: politykę zatrudniania, sprzedaży czy planowanie kosztów. 

Istotnym  elementem każdego planu jest jego harmonogram. Oznacza on stworzenie założenia czasowego z odpowiadającymi mu konkretnymi działaniami, które powinny być podjęte. Warto nadto zaznaczyć, że plany operacyjne są pojęciem szerszym niż plany strategiczne. Mogą dotyczyć one całego przedsiębiorstwa, bądź tylko jego jednej lub kilku części. Nie ma również przeszkód aby w ramach danego podmiotu istniało kilka planów. Wydaje się jednak, że nie powinny być one ze sobą konkurencyjne (przynajmniej na etapie jego realizacji) lecz wspólnie tworzyć komplementarną całość dla różnych obszarów działalności przedsiębiorstwa i jego poszczególnych części.

Plany operacyjne mają również zastosowanie do funkcjonowania państwa. Ich wprowadzanie jest jednak kompetencją odpowiednich władz państwowych w drodze aktów prawnych.

Zobacz także: