Słownik pojęć

  I
Imię

Spersonifikowane, osobiste, niezwiązane z pochodzeniem miano człowieka lub w rozumieniu k.c. firma lub nazwisko, pod którym podmiot funkcjonuje w obrocie.
Kodeks cywilny Art. 43. § 1., Art. 43, Art. 43;

Immisje

Immisja – pojęcie zdefiniowane w kodeksie cywilnym obejmujące jedno z ograniczeń prawa własności nieruchomości, należące do zakresu tzw. „prawa sąsiedzkiego”. Immisja to inaczej pewna swoista ingerencja lub oddziaływanie jednej nieruchomości na drugą sąsiednią. Zakaz immisji to nakaz powstrzymywania się właściciela nieruchomości przed działaniami zakłócającymi korzystanie z sąsiednich nieruchomości. Regulacja kodeksowa wskazuje, iż takie naruszenia nie mogą być dokonywane „ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych”.

Przepis odnosi się do nieruchomości, przez które należy rozumieć zarówno grunty, jak i budynki czy lokale. Nieruchomością sąsiednią będzie natomiast każda nieruchomość, która znajduje się w obrębie ewentualnego szkodliwego wpływu, czyli oddziaływania z lub przez nieruchomość sąsiednią.

Definicja wskazuje, iż zabronione jest tylko takie działanie, które przekracza przeciętną miarę korzystania z nieruchomości, tzn. jest nadmierne, przesadne. W każdym przypadku będzie to postępowanie, które bezpośrednio zagraża życiu lub zdrowiu ludzkiemu. Ponadto przekroczenie przeciętnej miary będzie miało miejsce także w sytuacji, gdy określona nieruchomość jest narażona na immisje z kilku innych nieruchomości należących do niezależnych właścicieli. Mimo iż osobne działania nie będą osobno wypełniały ustawowego zakazu, to wspólnie spełnią oni kryterium przekroczenia „przeciętnej miary”, a nie dają uprawnienia do żądania zaprzestania naruszeń (ingerencji przez immisję).

Ustawodawca jednocześnie zakreśla granice uprawnień właściciela nieruchomości, odsyłając do klauzul generalnych, tj. społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa i zasad współżycia społecznego. Ważne jest podkreślenie, iż zgodnie z definicją, przeciętna miara musi być przekroczona łącznie w stosunku do obydwu kryteriów.

Społeczno-gospodarcze przeznaczenie nieruchomości wynika przede wszystkim z przeznaczenia nieruchomości, określonego planem zagospodarowania przestrzennego czy też decyzją administracyjną.

Stosunki miejscowe należy rozumieć jako aktualne i przyjęte przez większość sposoby korzystania z nieruchomości na pewnym obszarze terytorialnie relewantnym. Zaistnienie „przekroczenia” dopuszczalnego oddziaływania jest zatem uzależnione zarówno od miejsca, jak i czasu.

W praktyce wyróżnia się dwa rodzaje immisji:

  1. Immisje pośrednie – wynikają w sposób naturalny z korzystania z nieruchomości, a powstające zakłócenia nie są dokonywane w sposób celowy. Rozróżnia się następujące podziały immisji pośrednich:
  • a. Immisje pozytywne/ingerujące – polegają na przedostawaniu się na nieruchomość sąsiednią określonych czynników, które zakłócają korzystanie z tej nieruchomości (np. nadmierny hałas, zapachy, wibracje)
  • b. Immisje negatywne/blokujące – polegają na ograniczaniu dostępu nieruchomości sąsiedniej do istotnych dla korzystania z niej wartości (np. rosnące drzewo, czy też budynek, które są przeszkodą dla nasłonecznienia sąsiedniej nieruchomości)
  • c. Immisje materialne – wpływają negatywnie na odczucia sąsiada w przypadku ich długotrwałego istnienia (np. cyklicznie pojawiający się hałas w nocy)
  • d. Immisje niematerialne – polegają na negatywnym oddziaływaniu na sferę psychiki właściciela nieruchomości sąsiedniej (np. organizowanie spotkań osób uzależnionych od środków odurzających, gromadzenie materiałów wybuchowych)

W powyższych przypadkach, właściciel nieruchomości, którego prawa zostały naruszone ma możliwość dochodzenia ochrony swoich praw przed immisjami zarówno w trybie art. 23 oraz 24 k.c. (ochrona dóbr osobistych), a także tzw. negatoryjne o zaniechanie z art. 222 w zw. z art. 144 k.c. (roszczenie o zaprzestanie immisji przekraczających zwykłą miarę).

  1. Immisje bezpośrednie – polegają na umyślnej, bezpośredniej ingerencji w sferę własności cudzej nieruchomości (np.: kierowanie na skutek sztucznego urządzenia wody deszczowej z jednej nieruchomości na drugą, porzucanie nieruchomości)

Takie immisje są bezwzględnie zakazane i właścicielowi przysługuje ochrona na zasadzie 140 k.c. (przepis określa ochronę prawa własności w ogólności).

Podstawa prawna:

Art. 144 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeks cywilny (tj. Dz. U. 2014 poz. 121)

Indos in blanco

Klauzula przeniesienia weksla na nieoznaczoną osobę. Przepisy o indosie in blanco stosuje się do indosu na okaziciela.
Ustawa prawo czekowe Art. 16

Indos zastawniczy

Forma ustanowienia zastawu na wekslu.

Informacja chroniona

Informacją chronioną są informacje publiczne objęte klauzulami, jako informacje niejawne na podstawie Ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (tj. Dz. U. 2010 Nr 182 poz. 1228) oraz informacje objęte ochroną w ramach ochrony prywatności człowieka lub w interesie przedsiębiorcy.

Zgodnie z Konstytucją RP wszelka informacja o sprawach publicznych, jeżeli nie została na podstawie ustawy objęta tajemnicą państwową lub służbową, albo nie narusza godności, prywatności człowieka lub innych tajemnic ustawowo chronionych jest jawna i dostępna. Można więc powiedzieć, że zbiór informacji publicznych dzieli się dychotomicznie na te jawne, a więc dostępne i niejawne lub chronione szczególnymi tajemnicami.

Natomiast informacje z obszaru prywatności człowieka są co do zasady chronione i zgodnie z art. 47 Konstytucji RP każdy decyduje o ich ujawnieniu, przy czym regulowane są szczególnymi przepisami m. in. o ochronie danych osobowych, dóbr osobistych, czy w prawie pracy. Innymi słowy, informacja prywatna dotycząca osoby fizycznej jest co do zasady chroniona. Szczególna sytuacja występuje jedynie w zakresie przedsiębiorstw, które traktowane są jednakowo bez względu na przynależność do sektora publicznego, czy też prywatnego. Kryteriami dostępności są w nich te wynikające z regulacji ochrony konkurencji poza ochroną równolegle funkcjonujących w tych przedsiębiorstwach zbiorami informacji publicznej niejawnej i prywatnej osób fizycznych, chronionych jako dane osobowe lub pracownicze.

Przykładowo ochrona informacji jest objęta obowiązkami z regulacji:

  • tajemnicy kontroli skarbowej
  • tajemnicy korporacyjnej
  • tajemnicy bankowej
  • i inne.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (tj. Dz. U. 2010 Nr 182 poz. 1228)

Informacja niejawna

Informacja niejawna – ustawa o ochronie informacji niejawnych z dnia 5 sierpnia 2010 r. definiuje ją jako informację wymagająca ochrony przed nieuprawnionym ujawnieniem, która spowodowałaby lub mogłaby spowodować szkody dla Rzeczpospolitej Polskiej, niezależnie od formy i sposobu jej wyrażania, także w trakcie jej opracowania. Wskazana ustawa jest jednocześnie podstawowym aktem prawnym regulującym ochronę i wyłączenie jawności informacji publicznych obejmowanych tzw. tajemnicą państwową. Ustawa nie posługuje się już podziałem na tajemnicę państwową i służbową, lecz nadal w całości jako jedyna reguluje ochronę wyłączonych z jawności informacji publicznych, które zostają objęte tajemnicą zwaną teraz informacją niejawną, co jest normatywnym odpowiednikiem stosowanego powszechnie pojęcia tajemnicy państwowej.

Informacjom niejawnym nadaje się klauzulę tajności adekwatną do szkody jaką może przynieść ich nieuprawnione ujawnienie. Wyróżnia się 4 klauzule:

  • ściśle tajne, jeśli ich nieuprawnione ujawnienie spowoduje wyjątkowo poważną szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że m.in.: zagrozi niepodległości, suwerenności lub integralności terytorialnej, bezpieczeństwu wewnętrznemu, porządkowi konstytucyjnemu czy też sojuszom lub pozycji międzynarodowej Rzeczypospolitej Polskiej;
  • tajne, jeśli ich nieuprawnione ujawnienie spowoduje poważną szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że m.in.: uniemożliwi realizację zadań związanych z ochroną suwerenności, porządku konstytucyjnego, pogorszy stosunki Rzeczypospolitej Polskiej z innymi państwami lub organizacjami międzynarodowymi, czy też przyniesie stratę znacznych rozmiarów w interesach ekonomicznych;
  • poufne, jeśli ich nieuprawnione ujawnienie spowoduje szkodę dla Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że m.in.: utrudni prowadzenie bieżącej polityki zagranicznej, zagrozi stabilności systemu finansowego, czy też wpłynie niekorzystnie na funkcjonowanie gospodarki narodowej Rzeczypospolitej Polskiej;
  • zastrzeżone, jeśli nie nadano im wyższej klauzuli tajności, a ich nieuprawnione ujawnienie może mieć szkodliwy wpływ na wykonywanie przez organy władzy publicznej lub inne jednostki organizacyjne zadań dotyczących polityki zagranicznej, bezpieczeństwa publicznego, przestrzegania praw i wolności obywateli, czy też obrony narodowej Rzeczypospolitej Polskiej.

Klauzulę tajności nadaje osoba, która jest uprawniona do podpisania dokumentu, a w przypadku, gdy informacja niejawna ma inną postać – osoba, która jest uprawniona do oznaczenia danego materiału, przy czym niedopuszczalne jest zawyżenie lub zaniżenie klauzuli tajności informacji niejawnych.

Zasadą nadrzędną jest wymóg zapewnienia ochrony informacji niejawnych. W ramach tej ochrony określone informacje, którym została nadana klauzula tajności muszą być przetwarzane w warunkach uniemożliwiających ich nieuprawnione ujawnienie, jak również mogą być udostępniane wyłącznie osobom dającym rękojmię zachowania tajemnicy na określonym poziomie (zgodnie z klauzulą ich tajności), przy zachowaniu zasad wiedzy niezbędnej.

Nadzór nad funkcjonowaniem systemu ochrony informacji niejawnych oraz realizacją zadań prowadzą Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Służba Kontrwywiadu Wojskowego.

Przepisy ww. ustawy mają zastosowanie m.in. do informacji pozostających i wytwarzanych w zasobie organów władzy publicznej, jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych, NBP, czy też przedsiębiorców zamierzających ubiegać się albo ubiegających się o zawarcie umów związanych z dostępem do informacji niejawnych, wykonujących takie umowy albo wykonujących na podstawie przepisów prawa zadania związane z dostępem do informacji niejawnych.

1. Informacja niejawna, czyli posługując się dotychczasową terminologią objęte tajemnicą państwową i w niewielkiej części służbową, zastrzegane klauzulami w trybie ustawy o informacjach niejawnych to tylko te, które są wymienione w ustawie jako podlegające klauzulom tajne i ściśle tajne oraz te poufne i zastrzeżone, które w danej jednostce, urzędzie, państwowej osobie prawnej, samorządzie terytorialnym lub przedsiębiorstwie opatrzono klauzulą poufne lub zastrzeżone.

2. Ta ochrona jest adresowana nie tylko do funkcjonariuszy publicznych, pracowników instytucji publicznych czy państwowych osób prawnych lub samorządów, ale powszechnie do wszystkich, którzy uzyskują dostęp do informacji niejawnych lub choćby przypadkowo mają dostęp do dokumentów klauzulowanych.

Przepisy art. 265-267 k.k. są przewidują karalność zarówno osób upoważnionych do dostępu do informacji niejawnych, jak i tego, kto bez uprawnienia uzyskuje dostęp.

Za ujawnienie informacji o klauzuli ściśle tajne albo tajne polski kodeks karny przewiduje karę pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Za ujawnienie informacji o klauzuli poufne lub zastrzeżone przez funkcjonariusza publicznego grozi kara pozbawienia wolności do 3 lat.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 5 sierpnia 2010r. o ochronie informacji niejawnych (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 21).
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 396).

Informacja publiczna

Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną, której udostępnianie oraz ponowne wykorzystanie podlega zasadom i powinna być udostępniona w trybie określonym w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Biuletyn Informacji Publicznej (BIP)* jest urzędowym publikatorem elektronicznym, ma na celu powszechne udostępnianie informacji publicznej w postaci elektronicznej. Na biuletyn składają się strony www, na których władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne udostępniają informacje publiczne wymagane przez polskie prawo. * www.bip.gov.pl Ustawa o dostępie do informacji publicznej Art. 1 ust.1

Informatyczny nośnik danych

Materiał lub urządzenie służące do zapisywania, przechowywania i odczytywania danych w postaci cyfrowej (płyta Cd, odtwarzacz płyt Cd, pamięć USB, interfejs USB w komputerze, karta micro SD, urządzenia elektroniczne z wbudowaną pamięcią); Informatyzacja działalności podmiotów realizujących zadania publiczne

Art. 3 pkt.) 1

Infrastructure as a Service (skrót IaaS)

Jedna z możliwości korzystania z chmury obliczeniowej, polegająca na dostarczeniu przez dostawcę rozwiązań sprzętowych i programów, aplikacji (infrastruktura informatyczna). Usługobiorca ma możliwość wynajęcia „mocy” serwerów (sprzęt „fizycznie” nie musi być dostarczony do siedziby usługobiorcy), określonej przestrzeni dyskowych na serwerach. W tym modelu możliwe jest również zakup na własną rękę oprogramowania, które będzie zainstalowane na wynajmowanych serwerach, przestrzeni dyskowej.

Instrumenty finansowe

Jest to każda umowa, która skutkuje jednocześnie powstaniem aktywu finansowego (udział, akcja) u jednostki gospodarczej i zobowiązania finansowego lub instrumentu kapitałowego u drugiej (funduszu, kapitału).
Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi Art. 2 ust. 1

Instrumenty kapitałowe

Instrument kapitałowy to każda umowa, która dokumentuje istnienie udziałów w aktywach netto jednostki gospodarczej, czyli pozostałych po odjęciu wszystkich zobowiązań
Ustawa o rachunkowości Art. 3. 1. pkt. 26

Intercyza

Patrz umowa majątkowa małżeńska.

Interes publiczny

„Interes publiczny” to m. in. jedna z najważniejszych klauzul generalnych jaką posługuje się system prawny. Klauzule generalne w systemie prawa to zwroty niedookreślone, których celem jest zapewnienie elastyczności w stosowaniu przepisów prawnych. Interes publiczny to także kategoria normatywna określania przesłanek w hipotezach lub dyspozycjach wielu przepisów z rożnych dziedzin życia społeczno – gospodarczego. Ostatnio zastosowana np. w przepisie art. 7a dodanym do kodeksu postępowania administracyjnego ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 935) która weszła w życie z dniem 1 czerwca 2017 r.

Pojęcie „interes” oznacza, iż pewien stan lub przedmiot zostaje uznany za „interes” danego podmiotu, ponieważ jest on dla niego wartościowy, korzystny lub przez niego pożądany.

Przed przystąpieniem do próby przedstawienia definicji pojęcia interesu publicznego należy odwołać się do orzecznictwa.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 11 marca 2015 r., sygn. akt: P 4/14, Legalis, Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż uzasadniony interes państwa w monitorowaniu i regulowaniu rynku gier hazardowych wynika przede wszystkim z zagrożenia uzależnieniem od hazardu. Problem uzależnienia od hazardu wiąże się z kolei z praktycznie nieograniczonym dostępem, także przez osoby nieletnie, do różnorodnych form hazardu, w tym gier na automatach o niskich wygranych, które mogły być dotychczas organizowane także w punktach gastronomicznych, usługowych i handlowych. Nie ulega więc wątpliwości, że odstąpienie od możliwości urządzania gier na wszelkich automatach z elementami losowości poza kasynami gry jest uzasadnione interesem publicznym, któremu nie sposób odmówić szczególnie istotnego i ważkiego charakteru. Jest to interes publiczny tym bardziej ważny, ponieważ jest powiązany również ze zwiększeniem pewności i rzetelności podmiotów legalnie prowadzących działalność gospodarczą na rynku hazardowym. (…) Kara pieniężna, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, służy szczególnie istotnemu i ważkiemu interesowi publicznemu, jakim jest zwalczanie niepożądanych i patologicznych zjawisk, które nieuchronnie towarzyszą hazardowi, a tym bardziej grom hazardowym urządzanym w sposób nielegalny.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt: V CSK 588/15, Legalis, wskazał, że skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia funkcjonującym na rzecz państwa, a więc w interesie publicznym. Stoi ona przede wszystkim na straży wykonywania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem zaspokojenia interesu ogólnego. Sąd Najwyższy już w okresie obowiązywania kasacji, będącej zwyczajnym środkiem odwoławczym, podkreślał, że podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji.

Przykładowo przepis art. 240 § 2 Ordynacji podatkowej stanowi, iż jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne w celu ochrony interesu publicznego, postępowanie z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 (dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe) lub 2 (decyzja wydana została w wyniku przestępstwa) może być wznowione również przed wydaniem przez sąd orzeczenia stwierdzającego sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonującego wykładni w/w przepisu, wyrok z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt: II FSK 71/13, Legalis, pojęcie "interesu publicznego" to klauzula generalna, która w kontekście indywidualnej sprawy winna być poddana stosownej wykładni. Wymagania interesu publicznego muszą być ustalone w konkretnej sprawie i muszą uzyskać zindywidualizowaną treść wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. (…) Przy wykładni interesu publicznego należy uwzględniać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, np. bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w sytuacji kiedy organ podatkowy posiadając przekonywające dowody stwierdza, iż decyzja administracyjna została wydana w wyniku "oczywistego" popełnienia przestępstwa, w szczególności przestępstwa łapownictwa, to zawsze w interesie publicznym jest wznowienie postępowania i ponowna ocena prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia. Takie działanie wynika wprost z zasady praworządności i zasady zaufania obywateli do organów państwa.

W wyroku z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt: II FSK 4126/14, Legalis, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż ustalenie przez organ podatkowy kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Oczywiście bywają sytuacje, w których sam rachunek ekonomiczny przemawia za zastosowaniem ulgi podatkowej (np. nie ma możliwości ściągnięcia podatku w pełnej wysokości, a sytuacja ekonomiczna podatnika wyklucza możliwość radykalnej poprawy jego sytuacji finansowej w dającym się przewidzieć okresie). Dokonując "ważenia" obu wartości organ podatkowy uwzględnia rzecz jasna także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. Tak właśnie należy postrzegać przesłankę interesu publicznego, określoną w art. 67a § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.). Odnoszenie rozumienia tej przesłanki wyłącznie do zasady, którą jest terminowe płacenie podatków, a także do nadzwyczajnych okoliczności powstania zaległości, jest nieuprawnionym zawężeniem tego pojęcia.

Zastrzegając, że niniejsza próba zdefiniowania pojęcia „interes publiczny” ma dać odpowiedź jak najkrótszą i zwięzłą, można by stwierdzić, że klauzula generalna interesu publicznego, w zależności od kontekstu prawnego w którym została przez prawodawcę zastosowana, umożliwia odwołanie się przez organy stosujące prawo do wartości, które są wspólne i istotne dla całego społeczeństwa, a w szczególności mają oparcie w wartościach wskazywanych w Konstytucji RP jako te które uzasadniają ograniczenie praw i wolności człowieka i obywatela (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) oraz znajdują uzasadnienie wprost w zasadach konstytucyjnych.

Interes Skarbu Państwa

Na gruncie polskiego kodeksu cywilnego Skarb Państwa jest osobą prawną, która w stosunkach cywilnoprawnych jest podmiotem praw i obowiązków dotyczących mienia państwowego nie należącego do innych państwowych osób prawnych (art.34 k.c.).

Skarb Państwa zastępuje, „reprezentuje” Państwo w stosunkach cywilnoprawnych w dominium w zakresie jego funkcjonowania.

Interes Skarbu Państwa to nie tylko interes fiskalny ale przede wszystkim dbałość o to, aby zasoby majątku państwowego były racjonalnie wykorzystywane w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania gospodarki narodowej oraz możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych. W pojęciu tym zawiera się także sprawowanie zarządu nad majątkiem Skarbu Państwa, kwestia ściągalności podatków oraz penalizacja zachowań stanowiących zagrożenie dla Skarbu. W interesie Skarbu Państwa pozostaje to, żeby wszelka, prowadzona przez osoby prawne, w tym Skarb Państwa, działalność gospodarcza, nie powodowała szkody w jego mieniu, ani mieniu prywatnym. Interes Skarbu Państwa rozumie się nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie budżetu Państwa, ale też jako ograniczenie jego ewentualnych wydatków, zobowiązań które by obarczały mienie Skarbu Państwa.

Przepisy kodeksu karnego i karnego skarbowego kwalifikują za naruszające interes Skarbu Państwa (przestępstwa przeciwko Skarbowi Państwa) m.in. oszustwa podatkowe, korupcję, pranie brudnych pieniędzy oraz fałszowanie dokumentów księgowych wszelkie inne nadużycia mechanizmów podatkowych (art.36 k.k.s., art.299 k.k., art.270 k.k.).

Na gruncie obowiązującego od 1 stycznia br. art.1 ust.1 Ustawy z dnia 15 grudnia 2017 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej na straży praw i interesów Rzeczypospolitej Polskiej, w tym praw i interesów Skarbu Państwa, stoi Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej. Dbałość o interes Skarbu Państwa jest obowiązkiem m.in. organów kontroli skarbowej. Natomiast organy podatkowe są podmiotami realizującymi interes Skarbu Państwa. Reprezentantami Skarbu Państwa są osoby sprawujące funkcje organów administracji rządowej.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93)

Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553)

Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz.U. 1999 nr 83 poz. 930)

Ustawa z dnia 15 grudnia 2016 r. o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 2016 poz. 2261)

Interes społecznie uzasadniony

W Ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tj.: Dz. U. 2017 poz. 459) – dalej jako: KC – brak jest legalnej definicji społecznego uzasadnionego interesu, jednakże w praktyce orzeczniczej i doktrynie prawniczej wykształcił się pogląd, że należy to rozumieć jako działanie zmierzające m.in. do realizacji prawa do uczciwej krytyki.

Społecznie uzasadniony interes jest poruszany mi.in. w związku z wykładnią art. 24 § 1 zdanie 1. KC, który stanowi, iż ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. Bezprawne nie będzie wówczas, gdy jest to działanie w obronie społecznie uzasadnionego interesu. To w przypadku krytyki oznacza, że ma służyć dobru ogólnemu i opierać się na właściwych metodach poszukiwania prawdy.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2015 r o sygn.: IV CSK 557/14 prawidłowość zastosowania kryterium uzasadnionego interesu społecznego bada się w kontekście realizacji prawa do uczciwej krytyki, co wymaga oceny pod kątem prawdziwości zarzutu, a co najmniej zastosowania właściwej metody w poszukiwaniu prawdy. Dodając jednocześnie, że działania w obronie społecznie uzasadnionego interesu wymaga wykazania co najmniej, że krytyka ta powinna opierać się na informacjach, które zostały rzetelnie i starannie zebrane oraz zweryfikowane, bo tylko krytyka rzeczowa i rzetelna może rzeczywiście służyć dobru ogólnemu i tylko wówczas można mówić o uzasadnionym interesie społecznym.

Powyższe orzeczenie jest zbieżne z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 25 września 1973 r. o sygn.: V KRN 358/73, który w swojej sentencji stanowi, że społecznie uzasadniony interes nie może być rozumiany w sposób abstrakcyjny, jest bowiem pojęciem konkretnym i musi wynikać z określonej sytuacji, wymagającej obrony tego interesu nawet z naruszeniem dobrego imienia innej osoby, grupy osób lub instytucji.

Należy jednak pamiętać, że nie każde działanie jest działaniem w obronie społecznie uzasadnionego interesu, lecz tylko takie, które faktycznie temu służy.

Podstawa prawna:

art. 24 § 1 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tj.: tj.: Dz. U. 2017 poz. 459).

Interes społeczny

Pojęcie interesu społecznego możemy aktualnie odnaleźć m.in. w Ustawie jeszcze z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2017.1257), który po nowelizacjach w art. 7 :

„W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.”

Artykuł 7 nie wskazuje nam jednak, na zakres czy źródło definicji interesu społecznego, nie rozstrzyga także kwestii hierarchii interesu społecznego nad interesem obywateli, oraz relacji do interesu publicznego.

W wyroku SN z dnia 18 listopada 1993 r., III ARN 49/93, stwierdzono, że "w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym. Oznacza to, że w każdym przypadku działający organ ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, i udowodnić, iż on jest na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu publicznego nad indywidualny podlegać muszą zawsze wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej, a już szczególnie wówczas, gdy chodzi o udowodnienie, iż w interesie publicznym leży ograniczenie (lub odjęcie) określonego przez Konstytucję RP prawa własności" 1. W tym samym wyroku SN wskazano także, że za interes społeczny nie może jednakże być uznany interes ekonomicznym lub fiskalnym Państwa.

Interes społeczny jest pojęciem niedookreślonym, które powinno być skonkretyzowane przez organ administracji publicznej w procesie stosowania prawa, w szczególności zaś organ jest obowiązany wyjaśnić treść tego pojęcia w konkretnym przypadku i wykazać na podstawie konkretnego stanu faktycznego i prawnego, że taki interes przemawia przeciwko rozstrzygnięciu zgodnie z wnioskiem strony. Nie można bowiem powoływać się na abstrakcyjnie ujęty interes społeczny przy podejmowaniu negatywnych dla strony rozstrzygnięć procesowych bez udowodnienia i wyczerpującego uzasadnienia, na czym ten interes w konkretnym przypadku polega i dlaczego przemawia przeciwko załatwieniu sprawy proceduralnej zgodnie z wnioskiem strony2.

Pojęcie interesu społecznego zostało także wymieniono w Ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r., Prawo ochrony Środowiska (tj. Dz.U 2017.519), w art. 187 pkt. 1 dotyczącym zabezpieczenia roszczeń z tytułu negatywnych skutków w środowisku oraz szkód w środowisku, który mówi że

„Jeżeli przemawia za tym szczególnie ważny interes społeczny związany z ochroną środowiska a w szczególności z zagrożeniem pogorszeniem stanu środowiska w znacznych rozmiarach, w pozwoleniu emisyjnym, może być ustanowione zabezpieczenie roszczeń z tytułu wystąpienia negatywnych skutków w środowisku oraz szkód w środowisku”

Krzysztof Gruszecki w Komentarzu do ustawy próbując zdefiniować pojęcie interesu społecznego powołuje się na M. Wyrzykowskiego i określając interes społeczny jako "interes wszystkich ludzi żyjących w ramach politycznie zorganizowanej wspólnoty, gdzie zapewniona jest realizacja określonych, legitymowanych interesów ogółu, zorganizowanego w konkretnej postaci z poszanowaniem wolności jednostki jako niezbędnej części składowej dobra publicznego, przy czym realizacja i ochrona tak przyjętych ogólnych interesów powinna być wymagana bezwarunkowo w celu zapewnienia egzystencji i wspólnego, pokojowego życia społeczeństwa złożonego z grup, części składowych i jednostek mających zróżnicowane interesy i potrzeby".3

Dyskusje na temat interesu społecznego toczone w doktrynie przedstawiane są ze względu na dwa główne aspekty:

1) z punktu widzenia dobra ogółu, dobra wspólnego, uwzględniające przede wszystkim fakt, ze człowiek nie żyje w świecie sam, lecz musi dostosować się do interesów innych osób, grupy, w której żyje;

2) indywidualistyczne, zakładające przewagę interesu indywidualnego, kładące nacisk na rozwój jednostki, realizację jej ambicji i osobistych celów4.

Te dwa ujęcia co do zasady pozostają — choć często w zmodyfikowanej postaci — aktualne i determinują w zasadniczy sposób rozumienie pozycji jednostki w społeczeństwie i państwie5.

W poglądach odnoszących się do rozumienia interesu publicznego widać też dylemat, czy interesowi publicznemu nadawać podstawę aksjologiczną, wiążąc go z wartościami6, czy prakseologiczna, wiążącą go z celami, czy może jeszcze inna, według której to potrzeby stanowić maja jego podstawą7. Prezentowane są też stanowiska oparte na koncepcji hybrydowej, wiążącej interes publiczny z różnymi podstawami8.

Ustawodawca nie podjął decyzji o wyborze jednej z koncepcji, i utożsamia interes publiczny z

Obydwoma kategoriami, bądź odwołuje się dodatkowo do „zobiektywizowanych potrzeb’.

L. Leszczyński wskazuje iż kryterium interesu publicznego stanowi pewien aspekt interesu społecznego, rozumianego w wymiarze ogólnospołecznym, i ze praktyka administracyjna w ten sposób ujmuje jego istotę9.

Podstawa prawna:

Art. 7 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksie postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. 2017.1257)

Art. 187 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r., Prawo ochrony Środowiska (tj. Dz.U 2017.519)

Interesariusze

Stakeholders - osoby, organizacje, instytucje, które biorą udział w tworzeniu i realizacji projektu, bądź są bezpośrednio zainteresowane efektem jego realizacji, wdrożenia. Interesariusze mogą wywierać wpływ na daną organizację, działać w sposób negatywny lub pozytywny na jego realizację. Interesariuszami mogą być lokalne społeczności, ich przedstawiciele, władze samorządowe, władze krajowe, organizacje społeczne, lobbyści, beneficjenci środków publicznych lub rezultatów inwestycji.

Inwestycja technologiczna

Inwestycja polegającą na wytworzeniu, zakupie lub uzyskania prawa (licencja) do nowej technologii, jej wdrożeniu oraz uruchomieniu na jej podstawie wytwarzania nowych lub znacząco ulepszonych towarów, procesów lub usług albo wdrożeniu własnej nowej technologii oraz uruchomieniu na jej podstawie wytwarzania nowych lub znacząco ulepszonych towarów, procesów lub usług;
Ustawa Niektóre formy wspierania działalności innowacyjnej Art. 2.1

Warto wiedzieć