Słownik pojęć

  P

Posiadanie znacznego wpływu

Żaden z aktów prawnych prawa krajowego, ani aktów prawa unijnego nie zawiera definicji legalnej pojęcia „posiadania znacznego wpływu”.Można ją jednak wyprowadzić opierając się na poszczególnych aktach prawnych oraz innych definicjach w nich zawartych. Pojęcie to znajduje zastosowanie zarówno w prawie finansowym, jak i w prawie ochrony konsumenta. Jest ono zbliżone do pojęcia „wywieranie decydującego wpływu” i często stosowane zamiennie.

Pojęcie „posiadanie znacznego wpływu” odnosi się bezpośrednio do pojęcia „podmiot dominujący”, którym zgodnie z   Ustawą z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych jest spółka handlowa, gdy:

  • Jest w dyspozycji większości głosów na zgromadzeniu wspólników, na walnym zgromadzaniu, jako zastawnik, użytkownik lub w zarządzie spółki zależnej, a także na podstawie porozumień z innymi osobami (bezpośrednio lub pośrednio),
  • Może powoływać i odwoływać większość członków zarządu spółki zależnej lub spółdzielni zależnej, również na podstawie innych porozumień z innymi osobami,
  • Może powoływać i odwoływać większość członków rady nadzorczej spółki lub spółdzielni zależnych, również na podstawie innych porozumień z innymi osobami,
  • Co najmniej połowa członków zarządu spółki handlowej zasiada w zarządzie innej spółki kapitałowej albo spółdzielni zależnej, 
  • Może w sposób pośredni lub bezpośredni wpływać na głosowanie w spółce osobowej w ten sposób, że w spółce osobowej zależnej lub w spółdzielni zależnej, także na podstawie innych porozumień posiada większość głosów,
  • Ma decydujący wpływ na działalność na spółki kapitałowej lub spółdzielni, jeśli są zależne.

Również Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych zawiera definicję podmiotu dominującego. Art. 4 pkt. 14 tej ustawy stwierdza, że przez podmiot dominujący rozumie się podmiot w  sytuacji, gdy:

      1. Posiada większość głosów w organach innego podmiotu (pośrednio lub bezpośrednio),
      2. Może odwoływać i powoływać większość członków organów nadzorczych lub zarządczych,
      3. Więcej niż połowa członków zarządu podmiotu pełni jednocześnie funkcję w zarządzie, jest prokurentem lub osobą kierowniczą w tym podmiocie dominującym.

Kolejnym pojęciem, które jest istotne z punktu widzenia definicji posiadania znacznego wpływu jest przejęcie kontroli”.Zostałoono zdefiniowane art. 4 pkt. 4 Ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Przez przejęcie kontroli ma miejsce wtedy gdy bez znaczenia na formę, bezpośrednio lub pośrednio, przedsiębiorca uzyskuje uprawnienia, które łącznie lub każde z osobna, umożliwiają wywieranie decydującego wpływu na innego przedsiębiorcę lub przedsiębiorców poprzez:  wszelkie formy bezpośredniego lub pośredniego uzyskania przez przedsiębiorcę uprawnień, które osobno albo łącznie, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiają wywieranie decydującego wpływu na innego przedsiębiorcę lub przedsiębiorców; uprawnienia takie tworzą w szczególności: dysponowanie większością głosów na walnym zgromadzeniu lub zgromadzeniu wspólników, powoływanie lub odwoływanie większości członków zarządu lub rady nadzorczej przedsiębiorcy zależnego, członkowie zarządu lub rady nadzorczej stanowią co najmniej połowę członków przedsiębiorcy zależnego, dysponowanie większością głosów w spółce osobowej zależnej, prawo do mienia przedsiębiorcy zależnego (całego lub częściowego)

Znacznym wpływem jest z kolei prawo do uczestniczenia w podejmowaniu decyzji na temat polityki operacyjnej i finansowej. Najczęstszymi przejawami wywierania znacznego wpływu jest to, że:

    1. przedstawiciele inwestora zasiadają w zarządzie spółki, w której dokonali inwestycji;
    2. inwestor bierze udział w przygotowywaniu strategii działania spółki stowarzyszonej;
    3. pomiędzy inwestorem a spółką stowarzyszoną zachodzą istotne transakcje;
    4. członkowie organów zarządzających lub nadzorujących są przenoszeni z jednej spółki do drugiej;
    5. inwestor udostępnia jednostce stowarzyszonej istotne informacje techniczne (know-how np. w przypadku franczyzy)

Natomiast w ustawie o rachunkowości dla potrzeb konstrukcji instytucji grupy kapitałowej oraz sporządzania bilansów skonsolidowanych wprowadzono regulacje dotyczące „znaczącego wpływu na inną jednostkę”. Art. 3 pkt. 36 definiuje to pojęcie jako:„niemającą znamion sprawowania  kontroli lub współkontroli zdolność jednostki do wpływania na politykę finansową i operacyjną innej jednostki, w szczególności przez:

    1. udział w podejmowaniu decyzji w przedmiocie podziału zysku i pokrycia straty,
    2. uczestnictwo w organie zarządzającym, nadzorującym lub administrującym, a także możliwość powoływania i odwoływania członków tych organów.
    3. dokonywanie z tą jednostką istotnych transakcji,
    4. udostępnianie jej zasadniczych informacji technicznych,
    5. posiadanie co najmniej 20% liczby głosów w organie stanowiącym

Podstawa prawna:

    1. Ustawa z dnia 29 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz, 1526 ze zm.),
    2. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2080 ze zem.),
    3. Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 275),
    4. Ustawa z dnia 29 września 1994 r o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 217).

Zobacz także: