Słownik pojęć

  J

Jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej (ułomna osoba prawna)

Niemające definicji ustawowej pojęcie oznaczające jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną, której przepisy szczególne przyznają zdolność prawną, a zatem zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków. W konsekwencji, jednostka organizacyjna na mocy ustawowego przyznania jej zdolności prawnej, nabywa co do zasady także zdolność do czynności prawnych (a zatem zdolność do nabywania we własnym imieniu praw i obowiązków), zdolność sądową (do bycia stroną postępowania toczącego się przed sądem) oraz zdolność procesową (zdolność do podejmowania we własnym imieniu czynności procesowych).

Do jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, stosuje się odpowiednio przepisy o osobach prawnych. Odpowiednie stosowanie oznacza przy tym stosowanie przepisów bez żadnych zmian do danego zakresu odniesienia, stosowanie ich z pewnymi zmianami, bądź niestosowanie ich w ogóle. Metodologię postępowania w każdym przypadku określa właściwość (natura) danej instytucji, utrwalone orzecznictwo, bądź wypracowane w oparciu o analizę aktualiów społeczno-ekonomicznych stanowisko doktrynalne.

Za zobowiązania ułomnej osoby prawnej odpowiedzialność subsydiarną ponoszą jej członkowie, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Odpowiedzialność subsydiarna, inaczej „pomocnicza”, powstaje dopiero z chwilą, gdy jednostka organizacyjna stała się niewypłacalna.

Do ułomnych osób prawnych zalicza się m.in.:

  • spółki osobowe (spółka jawna, spółka partnerska, spółka komandytowa, spółka komandytowo-akcyjna);
  • państwowe jednostki budżetowe;
  • wspólnotę mieszkaniową;
  • stowarzyszenie zwykłe;
  • partię polityczną przed wpisem do ewidencji.

Zgodnie z ustawą Prawo przedsiębiorców, zarówno osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną może być przedsiębiorcą, jeśli wykonuje działalność gospodarczą.

Podstawa prawna:

  • Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 505 z późn. zm.);
  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1025 z późn. zm.).
  • Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. poz. 646 z późn. zm.).