Słownik pojęć

  W

Weksel

Weksel jest rodzajem papieru wartościowego sporządzonym według przepisów ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe (dalej również jako Ustawa). Zobowiązanie wekslowe powstaje z chwilą złożenia na nim podpisu. Zobowiązanie powstające z weksla ma charakter bezwarunkowy, co oznacza, że nie jest wymagana causa dla jego ważności. Zapłata sumy wekslowej następuje niezależnie od jakichkolwiek warunków (abstrakcyjność stosunku wekslowego). 

Wyróżnia się następujące rodzaje weksla:

  • własny – zawiera bezwarunkowe przyrzeczenie wystawcy do zapłaty określonej kwoty, w określonym miejscu i czasie na rzecz remitenta; stwarza bezwarunkową odpowiedzialność osoby na nim podpisanej;
  • trasowany – zawiera polecenie trasanta zapłaty określonej sumy w określonym miejscu i czasie przez trasata na rzecz remitenta; stwarza bezwarunkową odpowiedzialność osoby na nim podpisanej (od momentu akceptu weskla);
  • in blanco – inaczej weksel nieuzupełniony, ponieważ w momencie jego wystawienia nie wpisuje się jednego z elementów weksla według Ustawy (najczęściej kwoty), dla jego; pominiętą treść uzupełnia deklaracja wekslowa.

Weksle w praktyce obrotu  weksel pełni niezwykle istotne funkcje:

  • kredytową – pomaga w zapewnieniu płynności finansowej (np. kredyt kupiecki), płatność za towar lub usługi jest odroczona do daty oznaczonej na wekslu;
  • gwarancyjna – stanowi zabezpieczenie zobowiązań istniejących w chwili wystawienia weksla oraz przyszłych;
  • płatnicza – wręcza się go zamiast zapłaty za towary lub usługi;
  • refinansowa – posiadacz weksla może uzyskać sumę wekslową przed terminem jego płatności, którą bank pomniejsza o prowizję banku i dyskonto;
  • obiegowa – prawa z weksla podlegają obrotowi i mogą być przenoszone na inne osoby (np. indos).

Przenoszeniu praw z weksla służy indos (chyba że umieszczono klauzulę „nie na zlecenie”), choć może ono nastąpić również w drodze przelewu, dziedziczenia oraz wręczenia. Ten ostatni sposób jest możliwy tylko wtedy jeśli posiadacz weksla dokonał jego nabycia indosu in blanco lub na okaziciela. Zapłata sumy wekslowej obejmuje wskazaną na nim kwotę oraz należności uboczne i następuje w oznaczonym dniu, po okazaniu lub po dacie. 

Instrumentem służącym ochronie praw członków obrotu wekslowego jest protest wekslowy. Sporządza się go w sytuacji:

  • odmowy zapłaty sumy wekslowej,
  • odmowy przyjęcia weksla przez trasata,
  • odmowy wydania jego oryginału lub wtóropisu,
  • odmowy złożenia sumy do depozytu sądowego,
  • braku wskazania daty przyjęcia weksla.

Protest wekslowy ma charakter dokumentu urzędowego, nadto stanowi warunek do poszukiwania zwrotnego weksla, skierowanego przeciwko dłużnikom z weksla (trasat, indosant, regresant, avalista, akceptant, wystawca, tzw, adresat w potrzebie). Wierzycielem wekslowym z kolei może być remitent, indosatariusz, regredient oraz wyręczyciel). 

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 160).

Zobacz także: