Słownik pojęć

  U

Używanie bezpłatne

Bezpłatne używanie jest stanem quasi-prawnym lub stanem faktycznym związanym z nieodpłatnym korzystaniem z rzeczy bez pobierania z niej pożytków. Nie jest ma ono definicji legalnej, choć akty prawne odwołują się do niego np. w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 Kodeks cywilny, dotyczących najmu. Najemca może wynajmowaną przez siebie rzecz ruchomą (np. samochód) lub nieruchomą (np. lokal), oddać w całości lub w części do bezpłatnego używania osobie trzeciej pod warunkiem, że w umowie najmu nie ma zapisu, który tego zabrania. W takiej sytuacji należy zawrzeć umowę o oddanie rzeczy do bezpłatnego używania, do której stosuje się przepisy dotyczące użyczenia (lecz przez to nie staje się użyczeniem). Oddanie przez najemcę przedmiotu najmu w całości lub części do bezpłatnego używania nie powoduje: 

  • zmiany podmiotowej po stronie najemcy,
  • zmiany umowy najmu,
  • nawiązania stosunku prawnego pomiędzy wynajmującym, a osobą trzecią, której najemca oddał rzecz.

W umowie najmu mogą być zawarte postanowienia, dotyczące zakazu oddawania rzeczy najętej osobie trzeciej do bezpłatnego używania (zakaz ten musi wynikać z wyraźnego postanowienia w umowie). Oddanie przez najemcę rzeczy najętej do bezpłatnego używania wbrew postanowieniom umowy najmu, jest równoznaczne z używaniem rzeczy w sposób sprzeczny z umową. Mimo tego, umowa nie staje się nieważna, ale powoduje powstanie uprawnienia wynajmującego do wypowiedzenia jej bez zachowania terminów wypowiedzenia.

Osoba trzecia wywodzi swoje prawa wyłącznie od najemcy, w związku z tym stosunek prawny oparty na bezpłatnym używaniu nie może trwać dłużej niż stosunek prawny najmu i wygasa najpóźniej z chwilą wygaśnięcia najmu. Dlatego też najemca ponosi odpowiedzialność wobec osoby trzeciej za niewykonanie zobowiązania, natomiast wynajmujący może żądać zwrotu rzeczy (lokalu) najętej także wprost od osoby trzeciej.

Najemca nie może bez uzyskania, choćby w sposób dorozumiany, zgody wynajmującego oddać rzeczy (lokalu) wynajmowanej w całości lub w części do bezpłatnego używania. Jednakże, zgoda wynajmującego nie jest wymagana co do osoby, względem której najemca jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym (rodzice, dzieci).

Inny przykład bezpłatnego używania znajduje się w art. 70912 Kodeksu cywilnego. Korzystający z rzeczy objętej umową leasingu nie może oddać jej osobie trzeciej do używania bez zgody finansującego. W razie naruszenia tego zakazu, finansujący ma prawo wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym lub z zachowaniem okresu wypowiedzenia jeśli go ustalono. Ustawodawca nie precyzuje czy oddanie do używania ma mieć charakter odpłatny czy nieodpłatny, należy jednak skonstatować, że w zakresie pojęcia używanie mieści się także pojęcie używania bezpłatnego. 

 

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.).

Zobacz także: