Słownik pojęć

  U

Urlop ojcowski

Instytucja urlopu ojcowskiego została wprowadzona do polskiego porządku prawnego od 1 stycznia 2010 r.

Urlop ojcowski jest samodzielnym uprawnieniem pracownika – ojca wychowującego dziecko, którego treścią jest prawo do zwolnienia od pracy w celu opieki nad małym dzieckiem (do ukończenia przez nie 24. miesiąca życia) lub nad dzieckiem starszym w przypadku przysposobienia (do ukończenia przez dziecko 7 albo 10 lat). Zgodnie z art. 1823 Kodeksu pracy (dalej „k.p.”) wymiar tego urlopu wynosi 2 tygodnie na każde dziecko – w przypadku więc większej liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie wymiar ten będzie stosownie pomnożony.

Do urlopu ojcowskiego uprawniony jest pracownik – ojciec, który jest naturalnym rodzicem dziecka, jak również pracownik – ojciec, który dziecko przysposobił. W obu przypadkach warunkiem udzielenia urlopu jest wychowywanie dziecka. Nie jest konieczne, by pracownik – ojciec pozostawał w związku małżeńskim z matką dziecka.

Ustawodawca ogranicza czas korzystania z przedmiotowego uprawnienia w przypadku ojca naturalnego do 24 miesięcy od urodzenia dziecka. W przypadku przysposobienia ograniczenia dopasowane są do potrzeb tej sytuacji: do 24 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu orzekającego przysposobienie, lecz nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 7 lat, a gdy wobec dziecka podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego – nie dłużej niż do ukończenia przez nie 10 lat

Z urlopu pracownik może skorzystać jednorazowo albo dwukrotnie – wówczas każdorazowo wyłącznie w wymiarze 1 tygodnia.

Nie ma znaczenia, czy pracownica – matka dziecka korzysta w tym czasie z przysługujących jej uprawnień związanych z wychowywaniem dziecka. Z urlopu ojcowskiego pracownik – ojciec może skorzystać, gdy matka korzysta z urlopu macierzyńskiego czy urlopu rodzicielskiego, jak i po zakończeniu korzystania z nich. Może to nastąpić również po wyczerpaniu przez pracownika – ojca uprawnień do urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego.

Wniosek o udzielenie urlopu  powinien być złożony na piśmie na 7 dni przed jego planowanym rozpoczęciem, a pracodawca ma obowiązek dostosować się do jego treści. Uprawnienie to ma charakter roszczeniowy. Odmowa udzielenia urlopu lub wymuszenie zmiany treści wniosku będzie wykroczeniem przeciwko prawom pracownika (art. 281 pkt 5 k.p.).

Z mocy art. 1823 § 3 k.p. pracownik – ojciec w okresie urlopu ojcowskiego korzysta z wielu uprawnień pracowniczych przewidzianych dla osoby korzystającej z urlopu macierzyńskiego (odnoszących się w szczególności do: ochrony trwałości stosunku pracy, zasad wykorzystywania urlopów wypoczynkowych, prawa powrotu na wcześniej zajmowane stanowisko), z czego można wnioskować, że dążeniem prawodawcy jest zrównanie go z urlopem macierzyńskim. W okresie urlopu ojcowskiego pracownikowi przysługuje zasiłek macierzyński (art. 184 k.p. oraz art. 29a ust. 1  ustawy świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa).

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 z późn. zm.).

ZOBACZ TAKŻE: