Słownik pojęć

  U

Umowa małżeńska / Intercyza

Zawarcie małżeństwa implikuje doniosłe skutki, także w zakresie majątkowym. Na mocy art. 31 §1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej jako: „k.r.i.o.”), po zawarciu małżeństwa powstaje ustawowa wspólność majątkowa. Obejmuje ona przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich – majątek wspólny. W szczególności w skład majątku wspólnego wchodzą:

  • pobrane wynagrodzenie za pracę oraz dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków,
  • dochody z majątku wspólnego oraz majątków osobistych małżonków,
  • środki zgromadzone przez małżonków na rachunkach funduszy emerytalnych

Automatyzm działania ustroju ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, nie oznacza jego przymusu. Bowiem zarówno przed jak i po zawarciu małżeństwa, małżonkowie ustrój ten mogą zmienić na umowny. Intercyza jest rodzajem majątkowej umowy małżeńskiej. Jest ona błędnie kojarzona wyłącznie z rozdzielnością majątkową, ponieważ ustawodawca przewidział cztery rodzaje tej umowy:

  • umowa majątkowa małżeńska wyłączającą wspólność małżeńską – wprowadza rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków,
  • umowa majątkowa małżeńska ograniczająca wspólność małżeńską,
  • umowa majątkowa małżeńska przywracająca wspólność ustawową,
  • umowa majątkowa małżeńska rozszerzająca wspólność małżeńską.

Każda z tych umów może być rozwiązana, również w tym przypadku na mocy art. 47 §2 k.r.i.o. „z automatu” powstaje wspólność ustawowa, chyba że małżonkowie postanowią inaczej. Małżonek powinien informować swoich wierzycieli o zawarciu umowy majątkowej małżeńskiej, bowiem jest ona skuteczna wobec osób trzecich, gdy jej zawarcie oraz rodzaj, były im wiadome. 

Rozdzielność majątkowa niesie ze sobą ten skutek, że każdy z małżonków zachowuje majątek osobisty, majątek nabyty przed zawarciem umowy, jak i ten nabywany po niej. Od momentu jej ustanowienia każdy z małżonków zarządza swoim majątkiem osobiście. Współmałżonek od tej pory nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania drugiego, powstałej po tej dacie. 

Każda umowa majątkowa małżeńska dla swej ważności wymaga sporządzenia jej w formie aktu notarialnego, jak już wskazano przed lub po zawarciu małżeństwa.

Warto wskazać, że rozdzielność majątkowa, wbrew błędnemu przekonaniu wielu osób, może zostać sporządzona także w odniesieniu do czynności z przeszłości – z tzw. datą wsteczną. Nie można jednak dokonać tego przed notariuszem, ale wyłącznie przed sądem i wyłącznie z ważnych powodów. 

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359).

Zobacz także: