Słownik pojęć

  I

Interes prawny

Jest to interes danej osoby wynikający z nałożonego obowiązku prawnego lub udzielonego prawa (także wynikającego z ustawy), którego wykazanie stanowi podstawową przesłankę umożliwiającą żądanie czynności od organu lub udziału w postępowaniu. Swoją podstawę zawsze musi znajdować w przepisach prawa materialnego np. nie tylko  w kodeksie postępowania administracyjnego czy kodeksie postępowania cywilnego. Przykładowo takimi prawami materialnymi są prawa właściciela nieruchomości w postępowaniach tzw. środowiskowych (o wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych) czy w postępowaniach koncesyjnych, o pozwolenia budowlane lub zintegrowane. Także  Zgodnie z definicją strony, zawartą art. 28 Kodeksu Postępowania Administracyjnego „stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowania, lub kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jeżeli zatem osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej chce dołączyć do postępowania i działać jako strona, to obowiązkiem jej jest wykazanie posiadania interesu prawnego.

W wyroku III SA 1876/99 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał w jaki sposób należy badać istnienie interesu prawnego „stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie – o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej”.

Z kolei w postępowaniu cywilnym interes prawny został przywołany w art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego zgodnie z którym „powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny”. Stanowi on merytoryczną przesłankę powództwa o ustalenie, zatem brak interesu prawnego prowadzi do oddalenia powództwa, interes prawny może mieć w tym wypadku charakter zarówno majątkowy jak i niemajątkowy. Powód powinien wykazać w pozwie istnienie interesu prawnego.

Podstawa prawna:

  • Ustawa z dnia 17 listopada 1964 roku Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U 2020.1575 t.j.);
  • Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U 2020.256 t.j.).

Zobacz także: