Słownik pojęć


  S

Sprzedaż w postępowaniu egzekucyjnym

Sprzedaż w języku potocznym oznacza przekazanie (przeniesienie, wydanie) czegoś przez sprzedawcę na własność kupującemu za określoną cenę. Sprzedaż w rozumieniu czynności prawnej to przeniesienie prawa własności do rzeczy (ruchomości lub nieruchomości) na nabywcę przez sprzedawcę.

Przepisy prawa przewidują dwie szczególne formy  sprzedaży w postępowaniu egzekucyjnym. Pierwsza z nich zawarta jest w Ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która określa sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od ciążących na nich obowiązków takich jak:

  • Podatki, opłaty i inne należności, o których mowa w przepisach działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa;
  • Nieopodatkowane należności budżetowe, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych;
  • Należności z tytułów przychodów z  prywatyzacji;
  • Grzywny i kary pieniężne wymierzane przez organu administracji publicznej;
  • Należności przypadających od jednostek budżetowych, wynikające z zastosowania wzajemnego potrącenia zobowiązań podatkowych z zobowiązaniami tych jednostek;
  • Należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej;
  • Wpłaty na rzecz funduszy celowych utworzonych na podstawie odrębnych przepisów;
  • Należności pieniężne z tytułu składek do Funduszu Żeglugi Śródlądowej oraz składek specjalnych do Funduszu Rezerwowego;
  • Należności pieniężne przekazane do egzekucji administracji na podstawie ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska;
  • Obowiązki z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi, nakładane w drodze decyzji organów Państwowej Inspekcji Pracy;
  • Obowiązki z zakresu ochrony danych osobowych, nakładane w drodze decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

Zgodnie z art. 104 §1 Ustawy sprzedaż zajętych ruchomości nie może nastąpić wcześniej niż siódmego dnia od daty zajęcia. Termin ten ma umożliwić zobowiązanemu wykonanie zobowiązania, zanim dojdzie do sprzedaży zajętej ruchomości.

Naruszenie tego terminu może być podstawą skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, jednak nie powoduje nieważności sprzedaży, a jedynie odpowiedzialność odszkodowawczą organu egzekucyjnego.

Wyjątki od wspomnianego wyżej terminu określa §2, który stanowi, że sprzedaż zajętych ruchomości może nastąpić bezpośrednio po zajęciu, jeżeli:

  • Ruchomości ulegają łatwo zepsuciu albo sprawowanie nad nim dozoru lub ich przechowywanie powodowałoby koszty niewspółmierne do ich wartości;
  • Zajęto inwentarz żywy, a zobowiązany odmówił zgody na przyjęcie go pod dozór;
  • Egzekucja dotyczy zobowiązania, na którego pokrycie organ egzekucyjny przyjął od zobowiązanego, będącego rolnikiem, przelew jego należności za przyszłe dostawy towarowe, a dostawy te z winy zobowiązanego w terminie nie zostały wykonane.

Tryb sprzedaży zajętych ruchomości określa art. 105 §1, który stanowi, że zajęte ruchomości organ egzekucyjny:

  • Sprzedaje w drodze licytacji publicznej;
  • Sprzedaje po cenie oszacowania podmiotom prowadzącym działalność handlową;
  • Przekazuje do sprzedaży podmiotom prowadzącym sprzedaż komisową tego rodzaju ruchomości;
  • Sprzedaje w drodze przetargu ofert;
  • Sprzedaje z wolnej ręki.

Ustawodawca nie określił, która z form sprzedaży posiada pierwszeństwo, należy zatem przyjąć, że kwestia ta pozostaje w uznaniu organu egzekucyjnego, co potwierdza wyrok NSA w Krakowie z dnia 14 czerwca 1996 r. sygn. akt ISA/Kr 206/96

Drugi sposób uregulowany jest w Ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks Postępowania Cywilnego, zgodnie z uregulowaniami w nim zawartymi sprzedaż ruchomości w postępowaniu egzekucyjnym może mieć charakter nielicytacyjny oraz licytacyjny.

Zgodnie z art. 864 §1 sprzedaż zajętych ruchomości z tzw. „wolnej ręki” nie może nastąpić wcześniej niż po upływie dwóch tygodni od dnia uprawomocnienia się zajęcia, §2  przewiduje wyjątki, pozwalające sprzedać ruchomości bezpośrednio po zajęciu w sytuacji, gdy:

  • Ruchomości ulegają łatwo zepsuciu albo sprawowanie nad nimi dozoru lub ich przechowywanie powodowałoby nadmierne koszty;
  • Zajęto inwentarz żywy, a dłużnik odmówił zgody na przyjęcie go pod dozór.

Komornik może sprzedać ruchomość z wolnej ręki tylko w przypadku, gdy dłużnik wyraził na to zgodę i określił minimalną cenę zbycia. Sprzedaż może nastąpić, jeżeli jeden z wierzycieli prowadzących egzekucję nie sprzeciwił się jej w terminie tygodnia, a w przypadku ruchomości wymienionych w art. 864 §2 – trzech dni, od dnia zawiadomienia go przez komornika o zamiarze jej przeprowadzenia i minimalnej cenie zbycia określonej przez dłużnika.

Kodeks Postępowania Cywilnego odmiennie reguluje sytuację ruchomości nieużywanych, zgodnie z art. 865 §1 zajęte ruchomości nieużywane, stanowiące przedmiot obrotu handlowego, komornik na wniosek strony może sprzedać przedsiębiorcy prowadzącemu obrót takimi ruchomościami po cenach hurtowych, a gdy takie ceny nie zostaną udokumentowane, po cenach 25% niższych od wartości szacowanej

Zajęte ruchomości, niesprzedane według ww. procedur, komornik sprzedaje w drodze licytacji publicznej.