Słownik pojęć

  S

Specjalizacja

Pojęcie specjalizacji można definiować na wiele sposobów. Jest to po pierwsze pewnego rodzaju biegłość w danej dziedzinie – posiadanie szerokiej wiedzy i kompetencji oraz ich zdobywanie. W medycynie z kolei oznacza legitymowanie się przez lekarza odpowiednimi kwalifikacjami zdobytymi podczas szkolenia specjalizacyjnego i potwierdzonego stosownym egzaminem. W nauce specjalizacja oznacza wąski dział wiedzy, w której specjalizuje się dany naukowiec lub inny podmiot. Z perspektywy przedsiębiorców istotne jest znaczenie specjalizacji jako modelu struktury organizacyjnej.   

W danej jednostce (przedsiębiorstwie) podział obowiązków, zakres kompetencji i stanowiska mogą funkcjonować w oparciu o model specjalizacyjny struktury organizacyjnej. Istotnym jest wskazanie kryterium, według którego następuje podział pracy i wyodrębnienie podporządkowanych jednostek specjalizacyjnych. Charakterystycznym dla tego modelu jest tworzenie zorganizowanych struktur w ramach jednostki (wydziały, działy, departamenty) kosztem zindywidualizowanych stanowisk poprzez łączenie ich w ramach tych struktur. Może mieć ona kluczowe znaczenie dla zarządzania. Specjalizacja wyraża się w następujących wymiarach:

  • stricte organizacyjnym: budowanie struktury przedsiębiorstwa w oparciu o specjalistyczne stanowiska lub jednostki organizacyjne (działy itp.) oraz jednolity nadzór nad nimi;
  • proceduralnym: stworzenie specjalistycznych procedur postępowania, metod rozwiązywania sporów, wypracowanie know-how;
  • personalnym: powstanie stanowisk specjalistycznych i kształcenie kadry specjalistów;
  • zarządczym: grupowanie czynności w przedsiębiorstwie i przydzielanie ich do wyspecjalizowanych jednostek organizacyjnych.

Z kolei kryteria specjalizacji przedstawiają się w następujący sposób:

  • z uwagi na asortyment (czynności grupowane są w odniesieniu do rodzaju oferowanego produktu: zarówno na etapie podziału pracy przy jego produkcji jak też i przy obrocie nim);
  • z uwagi na rynek (pracownicy przydzielani są do określonych zadań z uwagi na rodzaj klienta);
  • z uwagi na rodzaj funkcji i zadań (zadania w ramach przedsiębiorstwa wykonywane są przez wyspecjalizowane działy tworzone przez wyspecjalizowany personel: księgowość – księgowa, audyt – audytorzy, IT – informatycy itd.);
  • z uwagi na obszar (w sensie geograficznym: przypisanie działów i pracowników z uwagi na region działania przedsiębiorstwa).

Celem zastosowania modelu specjalizacji jest dążenie do jak najlepszej realizacji zadań, osiągnięcie przewagi konkurencyjnej oraz ukształtowani pozycji przedsiębiorstwa jako kompetentnego w danej dziedzinie. 

Zobacz także: