Słownik pojęć

  O

Opłaty za korzystanie ze środowiska

Przedsiębiorcy w różnym stopniu, w zależności od rodzaju prowadzonej działalności, korzystają z zasobów środowiska, co wiąże się z wprowadzaniem czasowych bądź trwałych zmian w środowisku np. konieczność usunięcia drzew, pobraniem wody do zakładu produkcyjnego. Celem „zrekompensowania” zużycia zasobów naturalnych lub zmiany środowiska, podmiot korzystający ze środowiska jest obowiązany do naliczania i uiszczania opłat, które obejmują opłaty za:

a. wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza;
b. wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi;
c. pobór wód podziemnych i powierzchniowych;
d. składowanie odpadów.
Powyżej wskazane rodzaje opłat, obowiązek ich ponoszenia i zasady ich naliczania zostały określone w art. 273 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U.2013.1232 z późn. zm.), dalej: p.o.ś. Przepisy p.o.ś. wprowadzają generalną zasadę ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska, którą należy rozumieć jako ekwiwalent za rzeczywiście dokonane emisje/pobór[1]. Ustawodawca w treści art. 273 ust. 1 pkt 1 ustawy nie pozostawił co do tego żadnych wątpliwości posługując się zwrotem: "opłata jest ponoszona".

Upraszczając można stwierdzić, że wysokość opłaty jest wynikiem uwzględnienia kilku stałych elementów tj. ilości, rodzaju emisji/ poboru i jakości. Opłaty za korzystanie ze środowiska ustala się zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 2008 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska, stosując stawki opłat obowiązujące w danym roku (Dz.U.2008.196.1217). Rozporządzenie określa jednostkowe stawki opłaty za określone rodzaje gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza; substancji wprowadzane ze ściekami do wód lub do ziemi; wody chłodnicze wprowadzane do wód lub do ziemi; umieszczenie odpadów na składowisku; pobór wody podziemnej; pobór wody powierzchniowej śródlądowej; powierzchnie zanieczyszczone o trwałej nawierzchni, z których wprowadzane są do wód lub do ziemi wody opadowe lub roztopowe, ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacyjne; każde rozpoczęte 100 kg przyrostu masy określonych organizmów wodnych.

Podmioty korzystające ze środowiska ustalają we własnym zakresie wysokość należnych opłat za okres, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce. Obowiązek uiszczania opłaty środowiskowej wynika z mocy samego prawa, co powoduje, iż nie ma trybu uprzedniego wydania przez organ administracyjny aktu indywidualnego ustalającego obowiązek zapłaty czy wysokość takiej opłaty. Obowiązek opłaty ciąży na wszystkich podmiotach korzystające ze środowiska, jeżeli mieszczą się w dyspozycji art. 275 p.o.ś. Przez „korzystającego ze środowiska” należy rozumieć” przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności oraz przedsiębiorcę zagranicznego w rozumieniu art. 5 pkt 3 tej ustawy, a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, jednostkę organizacyjną niebędącą przedsiębiorcą, osobę fizyczną niebędącą przedsiębiorcą, korzystającą ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.

Opłaty za dany rok kalendarzowy wnosi się na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego do dnia 31 marca następnego roku.

Nie wnosi się opłat z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, poboru wód oraz składowania odpadów, których roczna wysokość nie przekracza 800 zł (art. 289 p.o.ś.).

Prawo ochrony środowiska nie tworzy zamkniętego katalogu opłat za korzystanie ze środowiska. Obowiązek ponoszenia takich opłat jest zawarty także m.in. w Ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U.2013.627 z późn. zm.), która stanowi o następujących opłatach:

a. za wstęp i udostępnianie parku narodowego;
b. za wstęp na obszar rezerwatu przyrody;
c. opłaty za usuniecie drzew.
Oprócz obowiązku wniesienia opłaty, korzystanie ze środowiska często wymagać będzie uzyskania określonej decyzji albo pozwolenia. Zgodnie np. z art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U.2015.469) na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi wymagane jest pozwolenie wodnoprawne lub zgodnie z art. 180 p.o.ś. eksploatacja instalacji powodującej wprowadzanie gazów lub płynów do powietrza, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi oraz wytwarzanie odpadów dozwolona jest po uzyskaniu pozwolenia. Natomiast podmioty korzystające ze środowiska bez stosownego pozwolenia ponoszą tzw. opłatę podwyższoną (tak: art. 276 p.o.ś).

Podstawa prawna:

  1. Ustawa dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j.: Dz.U. 2013 poz. 1232).
  2. Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. 2015 poz. 584).
  3. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. 2013 poz. 627).
  4. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj. Dz. U. 2015 poz. 469).
  5. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 października 2008 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. 2008 nr 196 poz. 1217).

--

[1] Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 719/12