Mikroporady

Słownik pojęć

Czy wiesz, że aż 96% mikro firm zapewnia 75% wszystkich wpływów z podatków i wytwarza 51% zysku gospodarki kraju?

A tylko niewielkiej liczbie udaje się utrzymać na rynku dłużej niż rok bez dostatecznej wiedzy i znajomości przepisów.

A czy wiesz, że...

Ty też możesz coś zrobić, abyśmy mogli dalej działać i skutecznie Cię wspierać?

KRS 0000318482

Przejdź do Twój e-PIT

	N
Należyta staranność	Należyta staranność to jedno z kluczowych pojęć prawa cywilnego, które odgrywa fundamentalną rolę przy ocenie zachowania stron stosunku zobowiązaniowego. Stanowi ona swoisty miernik prawidłowości działania – zarówno w relacjach między osobami fizycznymi, jak i w obrocie profesjonalnym. Choć pojęcie to wydaje się intuicyjne, jego znaczenie prawne jest znacznie bardziej złożone i wieloaspektowe. Pojęcie należytej staranności zostało uregulowane w art. 355 § 1–2 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym: dłużnik zobowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju, w przypadku działalności gospodarczej poziom staranności ocenia się z uwzględnieniem zawodowego charakteru tej działalności. Przepis ten ma charakter ogólny i znajduje zastosowanie w całym prawie zobowiązań, a także w wielu innych dziedzinach prawa. Należyta staranność nie jest oceniana przez pryzmat indywidualnych cech konkretnej osoby. W prawie przyjmuje się tzw. obiektywny wzorzec staranności, czyli model zachowania osoby rozsądnej i ostrożnej w danych okolicznościach. Oznacza to, że nie ma znaczenia subiektywne przekonanie dłużnika o prawidłowości jego działania, kluczowe jest to, czy jego zachowanie odpowiada standardom przyjętym w danym rodzaju stosunków. Możemy wyróżnić: staranność „zwykła”, która dotyczy relacji nieprofesjonalnych (np. między osobami fizycznymi). Ocenia się ją według przeciętnego poziomu ostrożności i rozwagi. staranność zawodowa (podwyższona) – w przypadku przedsiębiorców ustawodawca wprowadza wyższy standard. Wynika to z faktu, że przedsiębiorca jako profesjonalista posiada specjalistyczną wiedzę, działa w sposób zorganizowany i ciągły i powinien przewidywać skutki swoich działań w większym stopniu niż osoba prywatna. W praktyce Zachowanie należytej staranności ma bezpośredni wpływ na odpowiedzialność odszkodowawczą. Jej brak (niedbalstwo) może skutkować obowiązkiem naprawienia szkody. W szczególności naruszenie należytej staranności stanowi podstawę przypisania winy, a im większe odstępstwo od wzorca staranności, tym większe ryzyko odpowiedzialności. Zaś w przypadku rażącego niedbalstwa konsekwencje prawne są bardziej dotkliwe. Należyta staranność stanowi jeden z podstawowych mechanizmów oceny zachowań w prawie cywilnym. Jest klauzulą generalną, która pozwala dostosować standard odpowiedzialności do realiów konkretnej sprawy. Jej znaczenie rośnie szczególnie w obrocie profesjonalnym, gdzie wymaga się wyższego poziomu wiedzy, przewidywalności i odpowiedzialności. W praktyce oznacza to, że każdy uczestnik obrotu prawnego – niezależnie od tego, czy działa jako konsument, czy przedsiębiorca – powinien podejmować działania z należytą rozwagą i uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sytuacji. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 z późn. zm.) Zobacz także: Pozew Kaucja

Należyta staranność

Należyta staranność to jedno z kluczowych pojęć prawa cywilnego, które odgrywa fundamentalną rolę przy ocenie zachowania stron stosunku zobowiązaniowego. Stanowi ona swoisty miernik prawidłowości działania – zarówno w relacjach między osobami fizycznymi, jak i w obrocie profesjonalnym. Choć pojęcie to wydaje się intuicyjne, jego znaczenie prawne jest znacznie bardziej złożone i wieloaspektowe. Pojęcie należytej staranności zostało uregulowane w art. 355 § 1–2 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym:

dłużnik zobowiązany jest do staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju,

w przypadku działalności gospodarczej poziom staranności ocenia się z uwzględnieniem zawodowego charakteru tej działalności. Przepis ten ma charakter ogólny i znajduje zastosowanie w całym prawie zobowiązań, a także w wielu innych dziedzinach prawa.

Należyta staranność nie jest oceniana przez pryzmat indywidualnych cech konkretnej osoby. W prawie przyjmuje się tzw. obiektywny wzorzec staranności, czyli model zachowania osoby rozsądnej i ostrożnej w danych okolicznościach. Oznacza to, że nie ma znaczenia subiektywne przekonanie dłużnika o prawidłowości jego działania, kluczowe jest to, czy jego zachowanie odpowiada standardom przyjętym w danym rodzaju stosunków.

Możemy wyróżnić:

staranność „zwykła”, która dotyczy relacji nieprofesjonalnych (np. między osobami fizycznymi). Ocenia się ją według przeciętnego poziomu ostrożności i rozwagi.
staranność zawodowa (podwyższona) – w przypadku przedsiębiorców ustawodawca wprowadza wyższy standard. Wynika to z faktu, że przedsiębiorca jako profesjonalista posiada specjalistyczną wiedzę, działa w sposób zorganizowany i ciągły i powinien przewidywać skutki swoich działań w większym stopniu niż osoba prywatna. W praktyce

Zachowanie należytej staranności ma bezpośredni wpływ na odpowiedzialność odszkodowawczą. Jej brak (niedbalstwo) może skutkować obowiązkiem naprawienia szkody. W szczególności naruszenie należytej staranności stanowi podstawę przypisania winy, a im większe odstępstwo od wzorca staranności, tym większe ryzyko odpowiedzialności. Zaś w przypadku rażącego niedbalstwa konsekwencje prawne są bardziej dotkliwe.

Należyta staranność stanowi jeden z podstawowych mechanizmów oceny zachowań w prawie cywilnym. Jest klauzulą generalną, która pozwala dostosować standard odpowiedzialności do realiów konkretnej sprawy. Jej znaczenie rośnie szczególnie w obrocie profesjonalnym, gdzie wymaga się wyższego poziomu wiedzy, przewidywalności i odpowiedzialności. W praktyce oznacza to, że każdy uczestnik obrotu prawnego – niezależnie od tego, czy działa jako konsument, czy przedsiębiorca – powinien podejmować działania z należytą rozwagą i uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sytuacji.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 z późn. zm.)

Zobacz także:

Pozew
Kaucja

Chcesz nas wesprzeć?

Jak widzisz, serwis mikroPorady.pl jest wolny od reklam. Działamy dzięki ofiarności naszych użytkowników, którzy przekazują nam wpłaty i darowizny. Nawet w bardzo niewielkich kwotach.

Twoja pomoc pozwoli na: