Słownik pojęć

  M

Marża

Słownik języka polskiego definiuje marżę jako „różnicę między ceną zakupu a ceną sprzedaży towaru, przeznaczoną na pokrycie kosztów własnych przedsiębiorstwa handlowego i stanowiąca jego zysk”. Powyższe należy uzupełnić o stwierdzenie, że marża może dotyczyć także różnicy między ceną sprzedaży a kosztami własnymi. Jej obliczenia dokonuje się od ceny netto, w której następuje sprzedaż (w „stu”). Często bywa mylona z narzutem, który z kolei wylicza się od kosztów (od „sta”) - jest on zyskiem od dokonanego zakupu. Ustala  się ją procentowo albo kwotowo.  Ponadto marżę dzieli się na: brutto i netto. Do obliczania tej pierwszej wykorzystuje się wartość sprzedaży, do drugiej zaś koszty całkowite (bezpośrednie i pośrednie). Marża netto stanowi wskaźnik opłacalności działalności we wskazanym okresie. Warto zaznaczyć, że marża stanowi rodzaj wskaźnika finansowego z punktu widzenia sprawozdania finansowego spółki. Ponadto określa się jako zasadniczy wskaźnik dla analizy rentowności. Zatem dzięki niej uzyskuje się ogląd na poniesiony koszty i osiągnięte zyski. Wyróżnia się następujące rodzaj marż:

  1. Wspomniane już: marża netto i marża brutto; 
  2. Marża kwotowa (wyrażona w pieniądzu wartość – kwota zwiększającą cenę towaru) i marża procentowa (procent ceny sprzedaży);
  3. Marża hurtowa i detaliczna (podział z uwagi na rodzaj działalności);
  4. Marża I stopnia (przychód pomniejszony o koszty wytworzenia, koszty zmienne);
  5. Marża II stopnia (do analizy poniesionych kosztów dodatkowo dolicza się koszty stałe);
  6. Marża III stopnia (do analizy poniesionych kosztów dodatkowo dolicza się koszty własne);
  7. Marża IV stopnia (do analizy poniesionych kosztów I-III dolicza się ogólne koszty zarządu przedsiębiorstwa; służy ona wyliczeniu udziału zysku z danego przedsięwzięcia w zysku całego przedsiębiorstwa).
  8. Marża ujemna (jej zastosowanie podyktowane jest względami ekonomii wobec spodziewanych przyszłych zysków – por. wyprzedaże).

Ponadto pojęcie marży związane jest z bankowością. W stosunkach kredytowych występuje jednak inna jej definicja i odmienny sposób obliczania. Przez marżę rozumie się różnicę pomiędzy oprocentowaniem kredytu, a kosztami poniesionymi w związku z pozyskaniem środków do udzielenia tego kredytu. Innymi słowy bank (ponieważ na gruncie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 prawo bankowe jedynie banki i SKOKi mogą udzielać kredytów) zaciąga pożyczkę w innej instytucji, aby móc sfinansować kredyt swojemu klientowi). Prawo nie wprowadza wymogów co do wysokości marży. Jej określenie powinno wpisywać się w przyjętą przez przedsiębiorstwo strategię i politykę biznesową.

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. 2021 r. poz. 685).
  2. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe (t.j. Dz.U. 2020 r. poz. 1896 ze zm.).

Zobacz także: