Słownik pojęć


  B

Barter (wymiana bezgotówkowa)

Barter to wymiana bezgotówkowa; czyli wymiana dóbr (towarów) pomiędzy uczestnikami obrotu z dążeniem do tego aby saldo było zerowe, czyli, żeby wymieniane dobra były równej wartości.

Dzisiejszy barter zresztą był podstawą handlu, gdy nie był znany jeszcze pieniądz, rozumiany jako uznawany przez uczestników obrotu bezpieczny, powszechnie emitowany przez państwo środek zapewniający zachowanie wartości.

Umowa barterowa jest prawnie dopuszczalna (art. 353[1] Kodeksu cywilnego – zasada swobody umów). Każda ze stron tej umowy zobowiązuje się do świadczenia rzeczy w zamian za świadczenie określonych rzeczy (także wartości niematerialnych i prawnych np. do utworu chronionego prawem autorskim) przez drugą stronę. Umowa barterowa jest zbliżona do stypizowanej w przepisie art. 603 Kodeksu cywilnego umowy zamiany. Przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę własność rzeczy w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej rzeczy. Zgodnie z art. 604 do zamiany stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży.

W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 sierpnia 2004 r., sygn. akt: I CK 210/04, wskazał, że umowa barterowa, wykazując cechy zbliżone do umowy zamiany, jest konsensualna, odpłatna i wzajemna; rodzi skutki zobowiązujące obie strony do przeniesienia własności rzeczy, a w okolicznościach określonych w art. 155 § 1 KC, również skutki rozporządzające; przeniesienie posiadania rzeczy wymagane jest - w warunkach określonych w art. 155 § 2 KC - jedynie do osiągnięcia skutku rzeczowego (przeniesienia własności), a nie do ważności samej umowy. W uzasadnieniu wyroku Sąd Najwyższy wskazał, że strony łączyła umowa kompensacyjna w formie określanej w obrocie gospodarczym mianem umowy barterowej. W ramach tej umowy każda ze stron zobowiązała się do świadczenia oznaczonych rzeczy w zamian za świadczenie określonych rzeczy przez drugą stronę. Taka umowa realizuje bezpośrednią wymianę dóbr lub usług eliminując przepływ pieniądza pomiędzy stronami. W oparciu o treść łączącego strony stosunku prawnego Sądy stwierdziły, że umowa barterowa jest w zasadzie odmianą umowy zamiany [z czym zgodził się Sąd Najwyższy]. W myśl przepisu art. 603 KC umowa taka [zamiany] jest konsensualna, odpłatna i wzajemna, a od umowy sprzedaży różni ją zasadniczo przedmiot świadczenia stron. Ekwiwalentem przeniesienia własności rzeczy nie jest bowiem kwota pieniężna, lecz własność innych rzeczy.