Słownik pojęć

  A

Apelacja

Apelacja z łaciny oznacza odwołanie. W prawie polskim stanowi środek odwoławczy od wyroków sądów pierwszej instancji.

Jeżeli w pierwszej instancji orzekał Sąd Rejonowy – apelacja przysługuje do Sądu Okręgowego. Natomiast gdy to Sąd Okręgowy był sądem pierwszej instancji apelację rozpatruje Sąd Apelacyjny.  

Apelacja musi zostać wniesiona na piśmie w terminie wynoszącym dwa tygodnie, począwszy od dnia, w którym stronie doręczono wyrok wraz z uzasadnieniem. Wnosi się ją za pośrednictwem sądu pierwszej instancji. Prawo do skorzystania z tego środka odwoławczego ma tylko strona postępowania, które zakończyło się wydaniem zaskarżanego wyroku.

Zgodnie z art. 368 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (k.p.c.) apelacja powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać oznaczenie wyroku i zakreślenie zakresu zaskarżenia (w całości lub w części), przedstawienie zarzutów wraz z uzasadnieniem, powołanie nowych faktów lub dowodów jeśli wystąpiły oraz wniosek o zmianę lub uchylenie wyroku wraz z oznaczeniem zakresu tej zmiany lub uchylenia.

Apelacja powinna opierać się na zarzutach naruszenia prawa procesowego lub materialnego przez sąd pierwszej instancji. Stosownie do treści art. 437 k.p.c. sąd odwoławczy może wydać jeden z następujących wyroków:

  • utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku,
  • zmiana lub uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości lub w części.

Zmieniając zaskarżony wyrok, sąd odwoławczy orzeka odmiennie co do istoty lub uchyla go i umarza postępowanie. W innych wypadkach orzeczenie przekazuje do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

Apelacja w sprawach cywilnych wymaga dokonania opłaty sądowej uzależnionej od wartości przedmiotu sporu. Opłata stała wacha się od 100 zł do 1000 zł, zaś  sprawach o prawa majątkowe przy wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia ponad 20 000 złotych pobiera się od pisma opłatę stosunkową wynoszącą 5% tej wartości, nie więcej jednak niż 200 000 złotych.

Zgodnie z art. 49 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego, w sprawach karnych apelacja przysługuje od wyroku sądu pierwszej instancji stronom, a pokrzywdzonemu od wyroku warunkowo umarzającego postępowanie, wydanego na posiedzeniu. W przypadku apelacji od wyroku sądu okręgowego k.p.k. wprowadza przymus adwokacko-radcowski, chyba że pochodzi ona od prokuratora.

Strona wnosząca apelację powinna dołączyć do niej odpowiednią liczbę odpisów dla stron przeciwnych; do apelacji wnoszonej do sądu apelacyjnego dołącza się dodatkowo jeszcze jeden odpis.

Apelacja powinna opierać się na jednym, kilku lub wszystkich poniższych zarzutach skierowanych przeciwko wyrokowi sądu pierwszej instancji:

  • obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu,
  • obrazy przepisów prawa materialnego, chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu;
  • obrazy przepisów postępowania, jeśli mogło to mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku;
  • błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku, jeśli mogło to mieć wpływ na jego treść oraz rażącej niewspółmierność kary.

Sąd odwoławczy może orzec:

  • o utrzymaniu w mocy zaskarżonego wyroku;
  • o zmianie lub uchyleniu zaskarżonego wyroku w całości lub w części.

Wniesienie apelacji w sprawie karnej jest wolne od opłat.

Podstawa prawna:

  • ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U 2021.1805 t.j.)

Zobacz także: