Słownik pojęć

Czy wiesz, że aż 96% mikro firm zapewnia 75% wszystkich wpływów z podatków i wytwarza 51% zysku gospodarki kraju?

A tylko niewielkiej liczbie udaje się utrzymać na rynku dłużej niż rok bez dostatecznej wiedzy i znajomości przepisów.

A czy wiesz, że...

Ty też możesz coś zrobić, abyśmy mogli dalej działać i skutecznie Cię wspierać?

KRS 0000318482

Przejdź do Twój e-PIT
  A

Apelacja

Apelacja w polskim systemie prawnym jest zwykłym środkiem odwoławczym, który przysługuje stronom postępowania od nieprawomocnych wyroków sądów pierwszej instancji. Jej celem jest umożliwienie ponownego rozpoznania sprawy przez sąd wyższej instancji, który może utrzymać w mocy, zmienić lub uchylić zaskarżone orzeczenie oraz przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.

Apelacja jest środkiem przewidzianym w polskim Kodeksie postępowania cywilnego oraz Kodeksie postępowania karnego. W postępowaniu cywilnym apelację rozpoznaje sąd drugiej instancji – od wyroku sądu rejonowego sąd okręgowy, a od wyroku sądu okręgowego jako pierwszej instancji sąd apelacyjny.

Apelację może wnieść każda ze stron postępowania, która jest niezadowolona z rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. W praktyce najczęściej dotyczy to sytuacji, gdy strona uważa, że wyrok narusza prawo materialne lub procedury procesowe albo jest oparty na błędnych ustaleniach faktycznych.

Termin do wniesienia apelacji jest określony w przepisach kodeksowych i najczęściej zależy od rodzaju sprawy (np. w sprawach cywilnych – 14 dni od doręczenia uzasadnienia wyroku).

Apelacja musi spełniać określone wymogi formalne, podobnie jak inne pisma procesowe. Powinna zawierać m.in.:

  • oznaczenie zaskarżonego orzeczenia,
  • zakres zaskarżenia (całość lub część),
  • wskazanie zarzutów odnoszących się do naruszeń prawa lub błędów w ustaleniach faktycznych,
  • uzasadnienie tych zarzutów,
  • ewentualne powołanie nowych dowodów – o ile ich wcześniejsze powołanie było niemożliwe lub konieczność ich przedstawienia wynikła później.

Z chwilą wniesienia apelacji sprawa przechodzi do rozpoznania przez sąd wyższej instancji. Postępowanie apelacyjne ma charakter dewolutywny – sprawa zostaje przekazana wyżej wraz z całością materiału. Podczas rozpoznawania apelacji, sąd drugiej instancji może oceniać zarówno prawną, jak i faktyczną stronę sprawy, stosownie do przepisów proceduralnych. W praktyce apelacja daje stronom możliwość kwestionowania ustaleń sądu niższej instancji, ale sąd odwoławczy nie może zasądzić na niekorzyść strony wnoszącej apelację, jeżeli tylko ta strona wnosi apelację – wyjątek dotyczy sytuacji, w których druga strona również złoży apelację (zasada reformatio in peius).

Apelacja pełni istotną funkcję w systemie sądownictwa – stanowi naturalny środek kontroli orzeczeń sądów pierwszej instancji, przyczyniając się do zapewnienia prawidłowości i sprawiedliwości procesowej. Dzięki niej możliwa jest korekta błędów sądowych oraz jednolita wykładnia prawa w praktyce sądowej.

 

Podstawa prawna:

  • Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568 z późn. zm.).
  • Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 46 z późn. zm.).

Zobacz także: