Słownik pojęć

  Z

Zarządca

Pojęcie „zarządca” wywodzi się z ustaw o Prawie upadłościowym i Prawie restrukturyzacyjnym. Aktualnie stosuje to pojęcie ustawa Prawo restrukturyzacyjne, która reguluje postępowania naprawcze. Postępowania te przeprowadza się w celu uniknięcia ogłoszenia upadłości na drodze zawarcia przez dłużnika (przedsiębiorcę) układu z wierzycielami. Restrukturyzację można przeprowadzić m. in. w ramach postępowania sanacyjnego, w którym to właśnie występuje zarządca.

Głównym zadaniem zarządcy jest sprawowanie zarządu nad majątkiem przedsiębiorstwa podlegającego sanacji, w miejsce jego zarządu lub właściciela.

Postępowanie sanacyjne umożliwia dłużnikowi przeprowadzenie działań sanacyjnych i zawarcie układu po zatwierdzeniu spisu wierzytelności. W postępowaniu sanacyjnym dłużnik zostaje pozbawiony zarządu własnego majątkiem z chwilą wszczęcia postępowania sanacyjnego na rzecz zarządcy. Przedsiębiorca (będący osobą fizyczną) traci także uprawnienie do wykonywania samodzielnego zarządu małżeńskim majątkiem wspólnym. Ograniczenie to nie odnosi się̨ do małżonka dłużnika, który zachowuje prawo samodzielnego zarządu majątkiem wspólnym. Przy czym sprzeciw lub wymóg uzyskania zgody małżonka-dłużnika na dokonanie czynności zarządu majątkiem wspólnym są wyrażane przez zarządcę̨ w miejsce dłużnika-małżonka. Składniki mienia dłużnika i wchodzące w skład masy sanacyjnej, mogą̨ być́ zbywane wyłącznie przez zarządcę̨, za zgodą sędziego-komisarza, który określa warunki ich zbycia.

Ustawa Prawo restrukturyzacyjne wprowa możliwość wskazania kandydata do pełnienia funkcji zarządcy w następujących sytuacjach:

  1. na skutek uchwały rady wierzycieli w trybie art. 133 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego, który reguluję kwestię zmiany zarządcy w toku postępowania restrukturyzacyjnego,
  2. na wniosek dłużnika, do którego dołączono pisemną zgodę wierzyciela lub wierzycieli mających łącznie więcej niż 30% sumy wierzytelności (z pewnymi ograniczeniami). 

Zarządcą może być osoba fizyczna, która posiada pełną zdolność do czynności prawnych i licencję doradcy restrukturyzacyjnego wydawaną na zasadach i w trybie określonych w ustawie o licencji doradcy restrukturyzacyjnego, albo spółka handlowa, której wspólnicy ponoszący odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem albo członkowie zarządu reprezentujący spółkę posiadają taką licencję.

Nadzorcą albo zarządcą nie może być osoba fizyczna albo spółka handlowa, która jest:

  • wierzycielem lub dłużnikiem dłużnika;
  • małżonkiem, wstępnym, zstępnym, jednym z rodzeństwa, powinowatym dłużnika lub jego wierzyciela w tej samej linii czy stopniu;
  • osobą pozostającą z dłużnikiem w stosunku przysposobienia lub małżonkiem tej osoby albo osobą pozostającą z dłużnikiem w faktycznym związku, prowadzącą z nim wspólnie gospodarstwo domowe;
  • lub była zatrudniona przez dłużnika na podstawie stosunku pracy albo wykonywała pracę lub świadczyła usługi na rzecz dłużnika na podstawie innego stosunku prawnego, z wyjątkiem wykonywania na rzecz dłużnika czynności doradztwa restrukturyzacyjnego, o których mowa w ustawie o licencji doradcy restrukturyzacyjnego;
  • lub była członkiem organu, prokurentem lub pełnomocnikiem dłużnika albo jest lub w okresie dwóch lat przed dniem złożenia wniosku restrukturyzacyjnego była wspólnikiem albo akcjonariuszem dłużnika posiadającym udziały albo akcje w wysokości wyższej niż 5% kapitału zakładowego dłużnika lub wierzyciela;
  • lub była spółką powiązaną z dłużnikiem lub jest lub była członkiem organu, prokurentem lub pełnomocnikiem takiej spółki albo jest lub w okresie dwóch lat przed dniem złożenia wniosku restrukturyzacyjnego była wspólnikiem albo akcjonariuszem posiadającym udziały albo akcje w wysokości wyższej niż 5% kapitału zakładowego spółki powiązanej z dłużnikiem.

Należy mieć także na uwadze, że zarządca odpowiada za szkodę wyrządzoną na skutek nienależytego wykonywania swoich obowiązków, dlatego też ma obowiązek niezwłocznie, nie później niż wraz z podjęciem pierwszej czynności przed sądem lub sędzią-komisarzem, złożyć do akt postępowania dokument potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z pełnieniem funkcji.

Zarządca składa sędziemu-komisarzowi sprawozdania ze swoich czynności za każdy miesiąc kalendarzowy pełnienia funkcji. Ponadto, Zarządca składa sędziemu-komisarzowi co miesiąc kalendarzowy sprawozdanie rachunkowe. Sprawozdanie rachunkowe obejmuje co najmniej wskazanie źródła i wysokości poszczególnych wpływów i wydatków oraz wysokości środków pieniężnych zgromadzonych w kasie i na rachunkach bankowych na początku i końcu okresu sprawozdawczego. Po wykonaniu wszystkich obowiązków zarządca składa sprawozdanie końcowe, które obejmuje co najmniej wskazanie, w jakim stopniu został zrealizowany plan restrukturyzacyjny oraz czy zarządca wydał dłużnikowi cały majątek i dokumenty. Sprawozdanie końcowe zatwierdza sąd.

Co do zasady zarządca pełni swoją funkcję do dnia zakończenia postępowania restrukturyzacyjnego albo uprawomocnienia się postanowienia o jego umorzeniu.

Podstawa prawna:

  • Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne (t.j. Dz. U. z 2017 poz. 1508).
  • Ustawa z dnia 15 czerwca 2007 r. o licencji doradcy restrukturyzacyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 883)