Słownik pojęć

  Z

Zaliczka

Jest to pojęcie pochodzenia ustawowego, choć głównie z powodu stosowania w tym przypadku posiłkowo przepisów dotyczących stosunków o charakterze zobowiązaniowym, a zwłaszcza umów wzajemnych. Zgodnie z ustawą z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny: jeżeli wykonanie zlecenia wymaga wydatków, dający zlecenie powinien na żądanie przyjmującego udzielić mu odpowiedniej zaliczki. Jest to rozwiązanie bardzo często stosowane przez uczestników obrotu gospodarczego. W praktyce jest to traktowane jako potwierdzenie zawarcia umowy i swego rodzaju przyrzeczona gwarancja jej wykonania. Zaliczka jest określano jako część kwoty transakcji i ma służyć przede wszystkim pokryciu niezbędnych wydatków, bez których wykonanie umowy nie będzie możliwe. Jej wpłata co do zasady dokonywana jest na żądanie wykonującego zlecenie. 

Zaliczka wpłacana jest na poczet wykonania przedmiotu umowy i nie może wynosić 100% kwoty zapłaty. Często jest ona mylona z zaliczką. Najlepszy obraz tej różnicy powstaje, gdy chodzi o zwrot pieniędzy. W sytuacji gdy umowa nie dochodzi do skutku z winy zlecającego, zaliczka pozostaje mu zwrócona. Natomiast zadatek przysługuje podejmującemu się zlecenia. Gdy realizacja umowy nie jest możliwa z wyłącznej winy usługodawcy, zaliczka podlega zwrotowi w pełnej kwocie, a zadatek w kwocie dwukrotnie wyższej. Może się również zdarzyć, że winę za niespełnienie zawartej umowy ponoszą obie strony, bądź nastąpiło to niezależnie od nich, zarówno zaliczka jak i zadatek zwracane są w tej samej kwocie, w której zostały wpłacone. W niektórych sytuacjach kwota zaliczki przy jej zwracaniu zostaje pomniejszona o już poniesiony koszty, powstałe z realizacją umowy (można. transport). 

Zadatek przede wszystkim służy zabezpieczeniu wykonania umowy. Zaliczka natomiast wchodzi w skład ustalonego wynagrodzenia. Nie istnieje minimalny próg kwotowy dla wysokości zaliczki czy zadatku jednak jak już wspomniano, nie może ona pokrywać całości wartości transakcji. Brak jest także obowiązku ustalania zaliczki bądź zadatku. 

Poza konsekwencjami związanymi z niewykonaniem umowy, jak konieczność zwrotu zaliczki i zadatku, strona pokrzywdzona może dochodzić odszkodowania na zasadach ogólnych. 

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2020 r. poz. 1740).

Zobacz także: