Słownik pojęć

  O

Opłaty

Pojęcie opłat na gruncie polskiego prawa jest wszechstronnie wykorzystywane. Najogólniej przez opłatę należy rozumieć jednostronne świadczenie pieniężne pobierane od osób fizycznych, prawnych oraz jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 331 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (np. spółki handlowe). Opłata nie opiera się na tej samej konstrukcji co podatek, bowiem cechuje się odpłatnością. Innymi słowy oznacza pobrane świadczenie pieniężne za jakieś świadczenie. Przykładem opłat, z którymi można spotkać się w życiu codziennym jest: opłata klimatyczna uiszczana w hotelach, opłata za parkowanie czy np. opłata za wejście na teren parku narodowego.

Rodzajem omawianego zagadnienia są  opłaty administracyjne. Ich pobieranie i  orzekanie o ich wysokości mają wymiar niezwykle praktyczny, zarówno dla przedsiębiorców jak i pozostałych osób fizycznych. Formalna czynność jaką jest nałożenie przez organ, a następnie uiszczenie przez stronę postępowania opłat decyduje między innymi o podjęciu i prowadzeniu czynności postępowania administracyjnego.

Należy wskazać, że organy administracji publicznej nie mają wpływu na wysokość pobieranych opłat – najczęściej ustalane są one z góry, np.: na podstawie ustawy z dnia 16 listopada 2006 roku o opłacie skarbowej, jak również w oparciu o rozporządzenie Ministra Finansów z  dnia 28 września 2007 roku w sprawie zapłaty opłaty skarbowej.

Z kolei koszta postępowania administracyjnego ustalane są bezpośrednio przez organ na podstawie poczynionych wydatków związanych z prowadzeniem postępowania o czym stanowi np.: art. 263 § 2 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

Oprócz opłat w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym wyróżnia się inne jej rodzaje, np.:

  • Opłata przekształceniowa z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność,
  • Opłaty lokalne (targowa, koncesyjna, uzdrowiskowa),
  • Opłaty sadowe (pozew, zażalenie, kasacja, apelacja, o wpis w księdze wieczystej, o wznowienie postępowania, skarga na czynność komornika itd.)
  • Opłata prolongacyjna (dotyczy odroczenia terminu płatności podatku lub zaległego podatku i odsetek),
  • Opłata transakcyjna (np. od płatności bezgotówkowych),
  • Opłata ewidencyjna (np. za wydanie prawa jazdy, dowodu rejestracyjnego, zalegalizowanie tablic rejestracyjnych),
  • Opłaty dokonywane za czynności bankowe,
  • Opłaty skarbowe (związane z postępowaniem administracyjnym, o którym już była mowa powyżej).

Opłaty odgrywają ważną rolę w przypadku postępowań sądowych. Stanowi ona ekwiwalent za dokonywanie czynności sądowych. Jej uiszczenie wpływa na wszczęcie postępowania. Dokonywanie opłat sądowych jest objęte ścisłym reżimem zarówno w zakresie sposobu jak i ich wysokości.

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735).

Zobacz także: