Słownik pojęć

  O

Odnowienie

Instytucja odnowienia, nazywana również nowacją (łac. novatio), należy do grupy zdarzeń prawnych powodujących wygaśnięcie zobowiązania. Ustawodawca kształtuje odnowienie jako czynność prawną o charakterze dwustronnym (umowę).

Pojęcie odnowienie przewidziane jest w art. 506 § 1 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tj.: Dz. U. 2017 poz. 459) – dalej jako: KC – który stanowi, iż jeżeli w celu umorzenia zobowiązania dłużnik zobowiązuje się za zgodą wierzyciela spełnić inne świadczenie albo nawet to samo świadczenie, lecz z innej podstawy prawnej, zobowiązanie dotychczasowe wygasa (odnowienie).

Oznacza to, że odnowienie może polegać również na zobowiązaniu dłużnika do alternatywnego (przemiennego) świadczenia, innego niż było przewidziane w dotychczasowej umowie[1]. Popularnie mówi się o zamiennym czy zastępczym świadczeniu.

W związku z powyższym, warunkiem umorzenia (wygaśnięcia) dotychczasowego zobowiązania dłużnika jest zaciągnięcie przez niego nowego zobowiązania[2]. Inaczej mówiąc, wolą stron umowy odnowienia jest umorzenie dotychczasowego zobowiązania i zastąpienie go nowym zobowiązaniem lub opartym na innej podstawie prawnej[3].

Co istotne, takiego zamiaru stron zawarcia umowy „ o odnowienia” nie można domniemywać, musi on być wyraźnie uzewnętrzniony. Możliwe jest jednak, aby zamiar nowacji był wyrażony w sposób dorozumiany, byleby był wyraźny, wskazując na wolę nowego i odmiennego sposobu spełnienia świadczenia, dogodnego dla obu kontrahentów. Należy dodać, że w razie wątpliwości przy ocenie, czy zawarta przez strony umowa miała charakter nowacji, sądy obowiązane są kierować się dyrektywą wyrażoną w art. 506 § 2 KC, według której zmiana treści zobowiązania nie stanowi odnowienia, ale też dyrektywy art. 65 § 2 KC, a więc, iż zgodny zamiar i wola stron jest pierwszoplanowa a nie literalna treść umowy.

Podstawa prawna:

  1. art. 65 § 2, art. 506 § 1 i 2 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tj.Dz. U. 2017 poz. 459).

--

[1] Wyrok SN z dnia 6 stycznia 2000 r., I CKN 315/98, z glosą M. Pyziak-Szafnickiej, OSP 2000, z. 10, poz. 145;

[2] A. Olejniczak, Z. Radwański, Zobowiązania, 2008, s. 34;

[3] Wyrok SN z dnia 30 listopada 2006 r., I CSK 256/06, LEX nr 359463.