Słownik pojęć

  K

Koszty

Pomimo, iż pojęcie „kosztów” używane jest powszechnie wśród przedsiębiorców (i nie tylko) zarówno w ujęciu profesjonalnego obrotu, jak i poza nim, należy pamiętać, że w zależności od kontekstu pod tym pojęciem mogą kryć się różne typy, kategorie a nawet podkategorie tzw. „kosztów”.

Przede wszystkim, polski porządek prawny nie przewiduje legalnej definicji „kosztów”, co oznacza, że z prawniczego punktu widzenia niemożliwym jest wskazanie takiego katalogu, który wyczerpywałby przedmiotowe pojęcie i pozwalał na uniknięcie nieporozumień w tym zakresie. Jednocześnie jednak ustawodawca wielokrotnie posiłkuje się omawianym terminem. Analiza Kodeksu cywilnego prowadzi do wniosku, że pojęcie „kosztów” występuje w przepisach prawnych najczęściej w rozumieniu ekonomicznym. Dla przykładu, przedsiębiorca posługujący się podwykonawcą będącym dystrybutorem części wykorzystywanych w dalszym procesie produkcji złożonych maszyn (dostarczanych odbiorcom), który pozostając w zwłoce uniemożliwiając tym wywiązanie się przedsiębiorcy z zobowiązań wobec jego odbiorców, może jeszcze przed wytoczeniem powództwa o naprawienie wynikłej z tego szkody, wnieść do sądu o zabezpieczenie roszczenia poprzez upoważnienie go do wykonania czynności na koszt dłużnika. Innymi słowy, przedsiębiorca może zaopatrzyć się w brakujące części u innego dystrybutora, a poniesione z tego tytułu koszty obciążą dłużnika, chociażby zostały zakupione za cenę wyższą, niż uzgodniona dotychczas pomiędzy nim a przedsiębiorcą. Powyższą zasadę reguluje art. 480 § 1 Kodeksu cywilnego.

Z pojęciem kosztów spotkać można się także w trakcie omawiania wydatków z przedsiębiorcą będącym stroną postępowania sądowego. Używając zwrotu „kosztów” będzie miał on najczęściej na myśli koszty procesu, który jako strona przegrana może zostać zobowiązany zwrócić przeciwnikowi. W innym przypadku, terminem „kosztów” posłuży się przedsiębiorca mający na myśli koszty sądowe, czyli przykładowo koszty związane z koniecznością opłacenia zaliczki na sporządzenie opinii przez biegłego, jeżeli przedsiębiorca zawnioskował o przeprowadzenie dowodu z takiej opinii a sąd wniosek uwzględnił i przygotowanie opinii uzależnił od uprzedniego opłacenia przez przedsiębiorcę wspomnianej już zaliczki.

Wreszcie, pojęcie „kosztów” może wystąpić w znaczeniu czysto ekonomicznym np. jako koszty działalności, obejmujące zarówno koszty operacyjne (bieżące), jak i inwestycyjne. W regulowane przepisami o rachunkowości dla sporządzania bilansu i rachunku wyniku takim też rozumieniu najczęściej posługują się tym terminem sami przedsiębiorcy, jako bez wątpienia kluczowy aspekt podejmowanych przez nich codziennie decyzji finansowo-budżetowych od których uzależniony jest dalszy rozwój prowadzonych działalności.

Możemy rozróżnić także koszty w ujęciu prawa finansowego publicznego, czyli koszty podatkowe, ściśle podatkowe koszty uzyskania przychodu (wydatki poniesione w celu uzyskania przychodu lub utrzymania źródła przychodów), jak i z punktu widzenia prawa finansowego prywatnego, czyli koszty w rozumieniu przepisów o rachunkowości, a wśród nich koszty ogólnego zarządu.

Skrótowo pojęciem „koszty” może posłużyć się także przedsiębiorca, którego działalność została dofinansowana w ramach unijnych dotacji. Będzie miał on na myśli koszty kwalifikowane, czyli koszty, które zostały przez niego poniesione a następnie możliwe do zakwalifikowania do refundacji z funduszy unijnych, lub pokrycia z dotacji/grantu z krajowych środków w ramach Projektów np. NCBR czy PARP.

Podstawa prawna:

  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U.2018.1025 t.j.)
  • Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U.2018.395 t.j.)
  • Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.2018.1509 t.j.)