Słownik pojęć

  F
Franchising

Franchising – z angielskiego – przywilej, nierzadko koncesja. Określa system sprzedaży towarów, usług lub technologii, który jest oparty na ścisłej i ciągłej współpracy pomiędzy prawnie i finansowo odrębnymi i niezależnymi przedsiębiorstwami, franczyzodawcą i jego indywidualnymi franczyzobiorcami. Istota tego systemu polega na tym, że franczyzodawca, jako organizator sieci, nadaje swoim poszczególnym franczyzobiorcom prawo oraz nakłada na nich obowiązek prowadzenia działalności zgodnie z jego technologiami, koncepcją, marketingiem, know-how.

System współpracy oparty jest na umowie franczyzy czy franchisingu – dalej jako: umowa. Umowa ta należy do kategorii tzw. umów nienazwanych czy mieszanych, która zawiera w sobie elementy innych umów nazwanych jak np. umowa sprzedaży, dzierżawy czy najmu. Przez co należy przyjąć, że nie istnieją żadne przepisy prawa, które regulowałyby obowiązkową zawartość takiej umowy essentialia negotii i wskazywały, które z jej postanowień mają charakter na tyle istotny, że nie mogą być dowolnie przez strony modyfikowane, a które mogą być przez nie dowolnie zmieniane.

Dopuszczalność zawierania takiej umowy w polskim prawie wynika z tzw. zasady swobody zawierania umów sformułowanej w art. 3531 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. 2014 poz. 121) – dalej jako: kc, który stanowi, iż strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Franchising czyli udzielania franczyzy jest uprawnieniem ustanowionym w ramach i na okres sporządzonej na piśmie umowy oraz w zamian za bezpośrednie lub pośrednie świadczenia finansowe, upoważniające franczyzobiorcę do korzystania z nazwy handlowej franczyzodawcy, jego znaku towarowego lub usługowego, know-how, metod prowadzenia działalności gospodarczej, wiedzy technicznej, systemu postępowania i innych praw własności intelektualnej lub natury zobowiązaniowej (z umowy), a także do korzystania ze stałej pomocy handlowej i technicznej franczyzodawcy.

Od innych umów o charakterze gospodarczym niniejszą umowę wyróżnia, w szczególności:

  • trwały, kontraktowy stosunek umowny łączący franczyzodawcę i franczyzobiorcę, z którego wynika obowiązek franczyzodawcy udostępniania i przekazywania franczyzobiorcy „know-how" w sposób ciągły, przez cały okres obowiązywania umowy, a który nakłada na franczyzobiorcę obowiązek uiszczania na rzecz franczyzodawcy ekwiwalentnie opłat franczyzowych, lub innych świadczeń, w sposób uzgodniony pomiędzy stronami,
  • niezależność gospodarcza, prawna oraz organizacyjna franczyzobiorcy względem franczyzodawcy, samodzielnie prowadzenie działalności gospodarczej na swój rachunek, a więc prawo do całego dochodu jak i ryzyko straty.

Nie wyklucza to powiązania poprzez podstawę odliczania wynagrodzenia jako prowizji „udziału" liczonej od zysku netto (nie „z", „lub" zysku). Może też wystąpić dzielenie się ryzykiem gdy w okresie braku czystego dochodu obowiązek wynagrodzenia za franczyzę nie występuje. Powinna to określać umowa.

Podstawa prawna:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. 2014 poz. 121).

Franchising

(fr. franchise) – system sprzedaży towarów, usług lub technologii, który jest oparty na ścisłej i ciągłej współpracy pomiędzy prawnie i finansowo odrębnymi i niezależnymi przedsiębiorstwami: franczyzodawcą i jego indywidualnymi franczyzobiorcami. Franczyza zakłada też przepływ know-how od franczyzodawcy do franczyzobiorcy przez cały czas obowiązywania umowy franczyzowej. Istotą jest udzielenie praw (i przyjęcie obowiązków) poprzez zawarcie umowy franczyzy; pełniejsza wersja licencjonowania. Dzięki Franchisingowi firma oferuje pełną koncepcję marki i jej system operacyjny. Natomiast franczyzobiorca finansuje przedsięwzięcie i płaci franczyzodawcy. W systemie franchisingowym indywidualni franczyzobiorcy to ściśle powiązana grupa przedsiębiorstw, których systematyczne działania są planowane, kierowane i kontrolowane przez pomysłodawcę całej operacji (franczyzodawcę). Franchising wyróżniają trzy cechu:

1. Franczyzodawca jest właścicielem marki handlowej lub usługowej i udziela licencji franczyzobiorcom w zamian za opłatę licencyjną,

2. Franczyzobiorca płaci za prawo uczestniczenia w systemie. Koszty uruchomienia obejmują czynsz, wynajem sprzętu i wyposażenia oraz zwykle stałą opłatę licencyjną,

3. Franczyzodawca zapewnia system prowadzenia danej działalności gospodarczej, często także szkolenia i procedury.

Pakiet franczyzowy - zawiera sposób prowadzenia danej działalności gospodarczej. Udostępnia go franczyzodawca w ramach zawieranej z franczyzobiorcą umowy. Zawiera on szereg uprawnień i obowiązków. Ponadto upoważnia do działalności franczyzobiorcę na określonym terytorium. Pakiet franczyzowy składa się z:

- koncepcji prowadzenia działalności gospodarczej w określony sposób;

- obowiązku zaopatrywania się u dawcy lub konkretnego dostawcy;

- praw ochronnych;

- usług franczyzodawcy na rzecz franczyzobiorcy takie jak szkolenia zatrudnionych w punkcie franczyzobiorcy, pomoc;

- zobowiązania do prowadzenia akcji reklamowych;

- zobowiązania do dostarczania jednolitych materiałów promocyjnych;

- uprawnień do kontroli;

- obowiązku zachowania tajemnicy, co mają ułatwiać klauzule zabezpieczające.

Od 2000 roku działa Polska Organizacja Franczyzodawców (POF) zrzeszająca franczyzodawców działających w Polsce, którzy zobowiązali się przestrzegać Europejskiego Kodeksu Etyki Franczyzy. Od 2010 POF należy do Europejskiej Federacji Franczyzy, a od 2011 do Światowej Rady Franczyzy.