Słownik pojęć

  O

Organy egzekucyjne

Egzekucja należnych, wymagalnych świadczeń prowadzą organy egzekucyjne.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w polskim porządku prawnym istnieją różne organy egzekucyjne. Zgodnie z art. 1a pkt 8 Ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. 2017 poz. 1201) – dalej jako: u.p.e.a. – przez organ egzekucyjny rozumie się organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków.

Następnie, w art. 19 u.p.e.a. reguluje właściwość rzeczową organów egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz wskazuje podmioty będące takimi organami.

Wśród organów egzekucyjnych właściwych w zakresie świadczeń pieniężnych wyróżnia się organy o właściwości ogólnej i szczególnej . Organami o właściwości ogólnej są naczelnicy urzędów skarbowych, którzy są właściwi we wszystkich sprawach egzekucyjnych, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, oraz mają uprawnienie do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych.

Pozostałe organy posiadają właściwość szczególną - do określonego zakresu spraw i do stosowania ograniczonego katalogu środków egzekucyjnych. Przepisy art. 19 § 1-5 i 7 u.p.e.a. zawierają wyliczenie organów uprawnionych do egzekucji należności pieniężnych. Inne organy mogą prowadzić egzekucję tych należności tylko wówczas, gdy zostały do tego upoważnione przez przepisy ustaw szczególnych. Oznacza to, że o tym, jakie podmioty mogą być organami egzekucyjnymi, przesądzają nie tylko przepisy ustawy tzw. „egzekucyjnej”, lecz także przepisy innych ustaw – w tym Ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j.: Dz.U. 2016 poz. 1822) – dalej jako: k.p.c.

Wniosek taki można wyprowadzić z treści art. 19 § 8 u.p.e.a., zgodnie z którym organem egzekucyjnym w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych może być ponadto inny organ w zakresie określonym odrębnymi ustawami, jak na przykład:

  • Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;
  • Dyrektor izby celnej;
  • Dyrektor oddziału regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.

Zgodnie z treścią art. 758 k.p.c. organem egzekucyjnym należności cywilno-prawych powołanym do prowadzenia spraw egzekucyjnych są komornicy oraz sądy rejonowe (na podstawie przepisów szczególnych również sądy okręgowe lub sądy apelacyjne – co ma miejsce raczej wyjątkowo[1]).

W postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie mają przepisy o procesie i dlatego należy przyjąć, że referendarz sądowy może dokonywać w postępowaniu egzekucyjnym czynności w wypadkach wskazanych w ustawie i ma w tym zakresie kompetencje sądu o czym stanowi art. 471 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

Na marginesie należy wskazać, że do postanowień referendarza stosuje się odpowiednio przepisy o postanowieniach sądu opartych na przepisie art. 3621 k.p.c., w tym również regulację szczególną dotyczącą postanowień wydawanych przez sąd jako organ egzekucyjny.

Podstawa prawna:

  1. art. 1a pkt 8, art. 19 § 1-5 i 7-8 Ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. 2017 poz. 1201);
  2. art. 758 Ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j.: Dz.U. 2016 poz. 1822).

--

[1] m.in. art. 781, 926 § 1, art. 1151, 1152 k.p.c., a także referendarze sądowi zgodnie z art. 773 § 11, art. 7732 § 1 in fine, art. 781 § 11, art. 7956 § 2, art. 7958 § 2 k.p.c.