Słownik pojęć

  O

Odstąpienie (od umowy)

Prawo zobowiązań reguluje nie tylko powstawanie stosunków umownych, ale także ich rozwiązywanie. Nie zawsze dochodzi do spełnienia przedmiotu umowy. Jej strona ma także  prawo do odstąpienia. Może ono nastąpić na podstawie zapisu umowy lub może wynikać z przepisu ustawy. Przy zawarciu każdej umowy strony mogą wprowadzić zastrzeżenie, że jednej lub obu stronom przysługiwać będzie prawo odstąpienia od umowy. W razie wykonania prawa odstąpienia umowę uważa się za niezawartą, a to co strony już świadczyły ulega zwrotowi w stanie niezmienionym. Można również zastrzec, że jednej lub obu stronom wolno będzie od umowy odstąpić za zapłatą oznaczonej sumy pieniężnej, tzw. odstępnego. Oświadczenie o odstąpieniu będzie wtedy skuteczne tylko wraz z jednoczesną zapłatą odstępnego.
Jeżeli uprawnienie do odstąpienia od umowy wzajemnej zostało zastrzeżone na wypadek niewykonania zobowiązania w terminie ściśle określonym, strona uprawniona może w razie zwłoki drugiej strony odstąpić od umowy bez wyznaczenia terminu dodatkowego. To samo dotyczy wypadku, gdy wykonanie zobowiązania przez jedną ze stron po terminie nie miałoby dla drugiej strony znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez nią cel umowy, wiadomy stronie będącej w zwłoce.  Strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy; może żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz również naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania. 

Strony mogą w umowie umieścić klauzulę o karze umownej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego występuje pogląd, że powyższe zastrzeżenie jest skuteczne i stanowi uproszczoną formę odszkodowania za niewykonanie zobowiązania zawinione przez jedną stronę. Nie ma również przeszkód, aby w ramach danej umowy funkcjonowało kilka kar umownych za odstąpienie, o ile nie wykluczają się one wzajemnie i dotyczą odmiennych świadczeń. 

Odstąpienie od umowy ma miejsce również w zakresie tzw. posprzedażowej obsłudze klienta (reklamacja, rękojmia). Nadto konsument może odstąpić od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorcy (przy użyciu środków komunikowania się na odległość) w terminie 14 dni bez podawania przyczyny. 

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2020 r. poz. 1740);
  2. Ustawa z dnia 30 maja 2014 roku o prawach konsumenta (t.j. Dz.U 2020 r. poz. 287).

Zobacz także: