Słownik pojęć


  O

Odpowiedzialność dyscyplinarna pracownika

Odpowiedzialność dyscyplinarna pracownika jest odpowiedzialnością cechującą się inną regulacją niż pozostałe rodzaje odpowiedzialności pracownika (odpowiedzialność karna, materialna i porządkowa). Wobec tego, że u jej podstaw leży konflikt między pracodawcą a pracownikiem, któremu często wydaje się, że już nie ma przypisanych jakichś obowiązków, ważne jest zaznajomienie pracownika z podstawami i regułami dotyczącymi odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Podstawowym założeniem tej odpowiedzialności jest odpowiedzialność pracownika w sytuacji, gdy dopuści się naruszenia obowiązków pracowniczych określonych w ustawie (zakres przedmiotowy). Jednakże, dotyczy to tylko tych pracowników, których prawa i obowiązki służbowe reguluje ustawa, np. urzędników urzędów państwowych (zakres podmiotowy).

W przypadku naruszenia obowiązków mniejszej wagi, pracownik nie ponosi odpowiedzialności dyscyplinarnej, lecz odpowiada na podstawie przepisów o odpowiedzialności porządkowej, zgodnie z regulaminem pracy.

Katalog kar dyscyplinarnych regulują poszczególne ustawy. Najczęściej karami dyscyplinarnymi są:

  1. kara nagany,
  2. kara nagany z ostrzeżeniem,
  3. kara nagany z pozbawieniem możliwości awansowania przez określony okres do wyższej grupy wynagrodzenia lub na wyższe stanowisko,
  4. wydalenie z pracy.

Nałożona przez pracodawcę kara powinna być proporcjonalna do wagi naruszenia. Zatem kary wskazane w punkcie 4 i 5, orzeka się za najpoważniejsze przewinienia pracownicze.

W postępowaniu dyscyplinarnym, często pojawiają się też niezależne instytucje, takie jak komisje dyscyplinarne oraz rzecznicy dyscyplinarni w zakładach pracy. Mają one na celu zastąpienie pracodawcy w procesie ustalenia odpowiedzialności dyscyplinarnej pracownika i nałożeniu kary.

Zadaniem rzecznika dyscyplinarnego jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego oraz skierowanie wniosku o ukaranie dyscyplinarne. Co do zasady, powołuje go organ nadrzędny nad instytucją zatrudniający pracowników podlegających odpowiedzialności dyscyplinarnej na czas kadencji komisji dyscyplinarnej.

Komisje dyscyplinarne są organami kolegialnymi składającymi się z trzech członków. Pełnią funkcję wykonawczą, gdyż ich zadaniem jest wymierzanie kar dyscyplinarnych na podstawie ustawy. W tym zakresie komisje dyscyplinarne są niezawisłe.

Etapami postępowania dyscyplinarnego są:

  1. etap wyjaśniający, czy doszło do poważnego naruszenia obowiązków pracowniczych,
  2. etap rozpoznawczy,  w którym bada się zarzuty postawione pracownikowi,
  3. etap karania,
  4. etap odwoławczy, polegający na rozpoznaniu odwołania pracownika od orzeczonej w I instancji kary.

Postępowanie dyscyplinarne nie jest więc uzależnione od uznania pracodawcy. Wręcz przeciwnie, jest to postępowanie w dużym stopniu sformalizowane, a co najważniejsze, pracownik powinien wiedzieć, że postępowanie dyscyplinarne jest dwuinstancyjne, może się odwoływać.