Wielkość tekstu
Kontrast serwisu
Bezpłatny Program PIT 2018

Mikroporady są czymś wyjątkowym. Są jak poradniki na półce każdego polskiego mikro przedsiębiorcy. W świecie Internetu są małym zakamarkiem praktycznej wiedzy, w którym można znaleźć prawie wszystko o prowadzeniu małej firmy.

Aby chronić naszą niezależność, nigdy nie publikowaliśmy i nie będziemy publikować reklam. Utrzymujemy się z darowizn o średniej wysokości 20 zł, w tym także z wpłat z 1% Podatku.

Proszę, pomóż nam zbierać pieniądze i ulepszać Mikroporady. Czytaj więcej...

Instrukcja: Likwidacja spółki osobowej

Przedsiębiorco!

Spółka osobowa oparta jest na więzi zachodzącej między jej wspólnikami i ich osobistym zaangażowaniu w działalność spółki. Jest przy tym strukturą odrębną od wspólników, zarówno pod względem organizacyjnym, jak i majątkowym. Spółki osobowe są bowiem jednostkami organizacyjnymi mającymi zdolność prawną, co oznacza, że mogą we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe oraz zaciągać zobowiązania – a więc samodzielnie uczestniczyć w obrocie gospodarczym pod firmą spółki. Spółki osobowe posiadają także zdolność sądową i zdolność procesową, tj. mogą samodzielnie występować w procesie sądowym jako strona, pozywać oraz być pozywane[1].

1. Wprowadzenie

Handlowe spółki osobowe zrzeszają wspólników o niejednolitym statusie prawnym, związanym z wyodrębnieniem na gruncie kodeksu spółek handlowych przez ustawodawcę czterech typów spółek osobowych:

  • spółki jawnej,
  • partnerskiej,
  • komandytowej,
  • komandytowo-akcyjnej.

Jak wyżej wspomniano w szerokim normatywnym katalogu handlowych spółek osobowych znajdują się typowe spółki osobowe (spółka jawna, komandytowa), które charakteryzują się kluczową rolą osobowych cech ustrojowych, oraz tzw. spółki hybrydalne (partnerska i komandytowo-akcyjna), łączące w sobie elementy ustrojowe typowych spółek osobowych oraz spółek kapitałowych (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjnej)[2].

Ogłoszenie upadłości spółki

Zgodnie z art. 11 ust. 1 i 2 pr. up. postępowanie upadłościowe należy wszcząć, jeżeli spółka stała się niewypłacalna. Stan niewypłacalności oznacza utratę zdolności do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a także sytuację, w której zobowiązania pieniężne spółki przekroczą wartość jej majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający 24 miesiące.

Inne prawem przewidziane przyczyny

Przyczyną przewidzianą prawem jest w szczególności prawomocne orzeczenie sądu rejestrowego o rozwiązaniu spółki już wpisanej do rejestru w trybie art. 21 ksh.

Instrukcja ta będzie miała na celu przedstawić tryb i formę likwidacji każdej z tych spółek osobno.

2. Likwidacja – przyczyny rozwiązania spółki

Zgodnie z art. 58 Ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j.: Dz. U. 2017 poz. 1577) – dalej jako: ksh – przyczynami powodującymi rozwiązanie spółki (ściślej wszczynającymi postępowanie likwidacyjne lub proces rozliczenia między wspólnikami) są:

  • przyczyny przewidziane w umowie spółki;
  • jednomyślna uchwała wszystkich wspólników;
  • ogłoszenie upadłości spółki;
  • śmierć wspólnika lub ogłoszenie jego upadłości;
  • wypowiedzenie umowy spółki przez wspólnika lub wierzyciela wspólnika;
  • prawomocne orzeczenie sądu.

Zajście jednej z przyczyn rozwiązania spółki – o ile nie zostanie przerwane zmierzającymi do utrzymania spółki czynnościami wspólników, spadkobierców wspólników, wierzyciela wspólnika – powoduje wszczęcie postępowania likwidacyjnego. Z kolei jeżeli nie przerwano postępowania likwidacyjnego, powinno kończyć się ono rozwiązaniem spółki.

Pojęcie likwidacji

Postępowanie likwidacyjne polega na podjęciu czynności faktycznych i prawnych, które zmierzają do upłynnienia majątku spółki. Zanim jednak dojdzie do upłynnienia majątku spółki, likwidatorzy powinni zakończyć bieżące interesy spółki, ściągnąć wierzytelności i wypełnić zobowiązania. Celem więc jest, aby dokonać zbycia majątku spółki. Zbycie – o ile nie będzie wiązało się ze zbyciem przedsiębiorstwa (w znaczeniu przedmiotowym - art. 551 Ustawy z dnia 3 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny t.j.: Dz. U. 2017 poz. 459) – dalej jako: kc – zmierza do oddłużenia majątku spółki, tak aby pozostały same aktywa.

Likwidacja rozumiana jest więc jako rodzaj postępowania, który, o ile nie zaistnieją przyczyny "przerywające" to postępowanie, ma doprowadzić do rozwiązania spółki, czyli skutku w postaci wykreślenia spółki z rejestru.

 3. Likwidacja spółki jawnej

3.1. Sposób zakończenia działalności

Przede wszystkim datą otwierającą będzie data zajścia jednej z przyczyn rozwiązania. Mogą to być przyczyny niezależne od woli wspólników lub wspólnika

Zgodnie z treścią art. 67 ksh w przypadkach określonych w art. 58 ksh należy przeprowadzić likwidację spółki, chyba że wspólnicy uzgodnili inny sposób zakończenia działalności spółki.

Przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego jest podstawową konsekwencją zaistnienia przyczyny rozwiązania spółki. Przyczyna rozwiązania spółki nie powoduje automatycznie otwarcia likwidacji ale jedynie rodzi obowiązek jej przeprowadzenia. Likwidacja nie jest przy tym metodą konieczną, bowiem wspólnicy mogą uzgodnić inny sposób zakończenia działalności. Ta swoboda zostaje wyłączona jedynie w razie ogłoszenia upadłości spółki, a zakończenie jej działalności następuje wówczas w trybie określonym przepisami prawa upadłościowego.

Do określonych w tym przepisie sposobów zakończenia działalności spółki (postępowanie likwidacyjne i uzgodnienie alternatywy dla tegoż) należy wskazać możliwość zastrzeżoną dla spółki dwuosobowej, jaką jest wystąpienie do sądu w trybie art. 66 ksh o przyznanie spółki majątku jednemu ze wspólników. Kolejną jest postępowanie upadłościowe spółki (art. 85 ksh), a także możliwość wykreślenia spółki z rejestru przedsiębiorców bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego wskazana w art. 25a i n. Ustawy  z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j.: Dz. U. 2017 poz. 700) – dalej jako KRS – oraz art. 13 ust. 2a Ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j.: Dz. U. 2016 poz. 2171) – dalej jako: pr. upad., która pojawi się między innymi w sytuacji oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości z powodu niedostatecznego majątku.

Uzgodnienie innego sposobu zakończenia działalności spółki, o którym mowa w art. 67 § 1 in fine ksh, może nastąpić zarówno w tekście umowy spółki, jak i w późniejszej uchwale lub porozumieniu wszystkich wspólnikow. Celem tej konstrukcji jest umożliwienie wspólnikom dostosowania zasad procedowania do bieżącej sytuacji prawnej, organizacyjnej i ekonomicznej spółki.

3.2. Uzgodnienie odmiennego sposobu zakończenia działalności spółki musi nastąpić poprzez sprecyzowanie wprowadzanych rozwiązań. Wśród możliwych alternatyw dla postępowania likwidacyjnego w szczególności można zastosować konstrukcję zbliżoną do przedstawionego wyżej art. 66 ksh i przyznać majątek spółki określonemu wspólnikowi z obowiązkiem rozliczenia się z pozostałymi (tzw. spłaty).

W odróżnieniu od sądowego przyznania majątku metoda ta może być zastosowana także w spółkach wieloosobowych, a przyznanie majątku nie musi następować na rzecz jednego tylko wspólnika. Można go przyznać kilku wspólnikom na współwłasność i mogą oni następnie wnieść go tytułem wkładu do nowo utworzonej przez siebie spółki. Można dokonać podziału majątku pomiędzy kilku wspólników, którzy następnie spłacą pozostałych. Uzgodnienie może także przewidywać wniesienie całości majątku spółki tytułem wkładu do osoby prawnej i przydzielenie wspólnikom udziałów albo akcji w tym podmiocie. Dopuszczalne jest także zbycie przedsiębiorstwa spółki bądź innej części jej majątku na określonych w uzgodnieniu zasadach i podziale uzyskanych kwot pomiędzy wspólników.

3.3. Postępowanie likwidacyjne musi zmierzać do zakończenia interesów gospodarczych i upłynnienia majątku spółki zgodnie z art. 77 § 1 ksh, z kolei rozwiązania alternatywne będą mogły prowadzić do zapewnienia możliwości kontynuowania działalności gospodarczej w innej formie organizacyjnoprawnej lub do przeprowadzenia rozliczeń in natura. Cechą wspólną będzie natomiast osiągnięcie skutków, o których mowa w art. 84 ks., z wykreśleniem spółki osobowej z rejestru i tym samym zakończeniem jej bytu prawnego.

W tym miejscu można przywołać postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2011 r. o sygn. akt.: IV CSK 473/10: "W świetle art. 67 ksh wspólnicy powinni określić, w jaki sposób zostanie zastąpiona procedura likwidacji spółki. Możliwe są różne rozwiązania. Porozumienie pomiędzy wspólnikami może zatem obejmować na przykład upoważnienie dla określonej osoby do sprzedaży majątku spółki i zaspokojenia wierzycieli, ze skutkami określonymi w art. 392 kc lub przejęcia majątku przez jednego ze wspólników i zobowiązania się wobec pozostałych, że zaspokoi wierzycieli, również ze skutkami określonymi w art. 392 kc". Porozumienie w sprawie odmiennego od likwidacji sposobu zakończenia działalności jest więc czynnością właścicielską, która co do zasady dokonywana musi być jednomyślnie, ale umowa może wprowadzać odmienne rozstrzygnięcia. Nie stanowiąc zmiany umowy spółki (o ile umowa nie zawiera już stosownej klauzuli, która jest następnie modyfikowana), uzgodnienie może być dokonane w dowolnej formie, choć ze względów praktycznych - zwłaszcza gdy porozumienie należy przedstawić syndykowi lub wierzycielowi - zasadna jest forma dokumentowa lub pisemna ad probationem[3]

Uwaga!

W wypadku, w którym przyczyną rozwiązania spółki jest wypowiedzenie jej umowy przez wierzyciela wspólnika lub ogłoszenie upadłości wspólnika, wówczas porozumienie ustalające alternatywny względem likwidacji sposób zakończenia działalności wymaga zgody wierzyciela albo syndyka o czym stanowi art. 67 § 2 ksh. Osoby te dysponują więc swoistym prawem weta względem rozstrzygnięcia wspólników spółki w zakresie odstąpienia od ustawowego modelu likwidacji jednostki organizacyjnej. Dokonane uzgodnienie należy przedstawić niezwłocznie w celu uzyskania akceptacji osoby uprawnionej. Z kolei w przypadku, gdyby uzgodnienie nastąpiło przed zaistnieniem wskazanych przyczyn rozwiązania spółki (np. w pierwotnej treści umowy spółki), nie wydaje się, by wierzyciel albo syndyk mogli sprzeciwić się zastosowaniu tych wcześniejszych ustaleń.

Komentowany przepis przewiduje konieczność uzyskania zgody syndyka masy upadłości wspólnika na ustalenie innego niż likwidacja sposobu zakończenia działalności spółki, w której upadły jest członkiem, nie odnosi się natomiast do postępowania restrukturyzacyjnego. Jednakże postępowanie restrukturyzacyjne niewątpliwie wpływa na sytuację prawną restrukturyzowanego wspólnika i wymaga w tym kontekście uwagi.

3.4. W okresie likwidacji, tzn. od jej otwarcia z chwilą podjęcia czynności likwidacyjnych, z których pierwszą jest zgłoszenie tego faktu do sądu rejestrowego o czym stanowi art. 74 § 1 ksh, aż do ich zakończenia z momentem wykreślenia spółki z rejestru przedsiębiorców o czym stanowi art. 84 § 2 ksh – spółka osobowa zachowuje swoją podmiotowość prawną.

Byt prawny spółki ustaje dopiero z chwilą wykreślenia spółki z rejestru. Oznacza to, że spółka istnieje nadal w okresie likwidacji choć w innej formie stadialnej[4]. Tym samym zastosowanie znajdują zawsze przepisy dotyczące funkcjonowania spółki osobowej w jej podstawowej formie stadialnej[5]. Działalność w okresie likwidacji prowadzona jest przez likwidatorów, oni zgłaszają otwarcie likwidacji.

W modelu ustawowym wszyscy wspólnicy są likwidatorami. Nie ma tu znaczenia ich dotychczasowa pozycja w spółce, a w szczególności to, czy dysponowali prawem prowadzenia spraw spółki lub prawem reprezentacji i jakie mieli wkłady.

Na marginesie należy wskazać, iż likwidatorem będzie także wspólnik niebędący osobą fizyczną, przy czym faktycznie działającymi będą organy lub przedstawiciele osób prawnych lub ustawowych. Jakkolwiek art. 74 § 1 ksh odwołuje się do imion i nazwisk likwidatorów, o tyle tego typu zwroty są obecne i w innych przepisach kodeksu i nie mają znaczenia normatywnego. Decydujący jest art. 70 § 1 ksh, który mówi o wszystkich wspólnikach.

Zgodnie z art. 70 § 2 ksh uchwała o powołaniu likwidatorów wymaga jednomyślności, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Podobnie jest z odwołaniem likwidatora, bowiem może on zostać odwołany tylko w drodze jednomyślnej uchwały – o czym stanowi art. 72 ksh.

Trzeba wskazać, że odwołanie likwidatora następuje uchwałą wspólników, a więc należy do samych wspólników i osób trzecich powołanych do ich reprezentowania. Jednakże ta ogólna zasada nie ma zastosowania z chwilą gdy likwidator powołany jest przez sąd. Wówczas tylko sąd, przez którego został ustanowiony może go odwołać.

 

[1]  Stanisław Sołtysiński w: Kodeks spółek handlowych. Komentarz. T. I, Warszawa 2006, s. 159 – 165

[2]  Kozieł Grzegorz w: Przeniesienie praw i obowiązków wspólników w handlowych spółkach osobowych. Uwagi na gruncie regulacji art. 10 k.s.h. Zakamycze 2006

[3] Kidyba Andrzej (red.), Kodeks spółek handlowych. Tom I. Komentarz do art. 1-150 WKP 2017

[4]  Wyrok SN z dnia 16 stycznia 2009 r., V CSK 240/08; Wyrok SA w Warszawie z dnia 18 listopada 2010 r., I ACa 544/10

[5]  A. Witosz, Kompetencje wspólników prowadzących sprawy spółki i pozycja prawna zarządu w spółkach handlowych w likwidacji, PPH 2009, nr 8, s. 5 i n.; wyrok SN z dnia 16 stycznia 2009 r., V CSK 240/08, LEX nr 526921).


Może zaoszczędzimy Ci czasu? Może podejmiesz szybciej lepszą decyzję?
Pamiętaj o rozliczeniu podatku PIT za 2017

Pobierz Bezpłatny Program PIT 2018 i Wyślij e-Deklarację

Program Rozlicza: PIT 28 PIT 36 PIT 36L PIT 37 PIT 38 PIT 39

 
Akademia Liderów Fundacja dr Bogusława Federa
Przedsiębiorczość i Innowacje
Rozwijamy Mikro Firmy

Pomóż Nam Działać Szybciej !
Przekaż ico-1procent-min Wpisz KRS 0000318482

Porady i wzory dokumentów przygotowywane na zlecenie Fundacji Akademii Liderów w ramach nieodpłatnej działalności pożytku publicznego są finansowane z 1 % Podatku otrzymanego od użytkowników serwisu.

Porady i wzory dokumentów opracowywane na zlecenie Fundacji przez zespól prawników Kancelarii Juris są zgodne z obowiązującym prawem i podlegają ochronie prawa autorskiego.
Zarządzający serwisem Mikroporady.pl nie odpowiadają za opinie i poglądy autorów.

 
 

Pomóż Nam Działać Szybciej. Jeśli nie My razem, to kto? Bo kiedy, jeśli nie teraz?

Mikroporady.pl w miesiącu odwiedza ponad 40000 unikalnych użytkowników

Przekaż ico-1procent Podatku PIT

KRS: 0000318482 - Wpisz w Deklaracji

Dlaczego warto?

wpłać darowiznę

Odlicz Darowiznę od Dochodu: • do 6% dochodu - osoby fizyczne
• do 10% dochodu - osoby prawne



Wspieraj Mikroporady.pl

Najmniejsze i rodzinne Firmy są najważniejszym „nerwem” naszej gospodarki a mają ograniczony dostęp do fachowej pomocy. My to zmieniamy - przygotowujemy dla nich kompleksowe wsparcie – wzory umów z orzecznictwem i komentarzami, porady, instrukcje,regulaminy, kazusy. W odpowiedzi na przesyłane pytania udzielamy dodatkowych porad, wyjaśnień i interpretacji.

Bez ograniczeń i bezpłatnie, bo chcemy żyć w świecie, gdzie solidarnie wspiera się słabszych. Jest to możliwe dzięki zaangażowaniu ludzi takich jak Ty. Liczy się każda pomoc, jednorazowa wpłata lub comiesięczna.

dalej
 

Zapisz się na Biuletyn

Co tydzień bezpłatny Biuletyn Aktualizacyjny z nowymi wzorami dokumentów, instrukcjami, poradami, przygotowywanymi przez zespół prawników z aktualnym stanem prawnym.

Fundacja Akademia Liderów i Mikroporady ® udzielają pomocy mikro firmom bezpłatnie i bez ograniczeń.
Nie wyświetlamy żadnych reklam, nie pobieramy opłat od użytkowników, nie udostępniamy pozostawionych danych.

 
x

baner rozlicz pit za 2017