Darowizna w 2026 roku - terminy, ulgi, podatek

Spis treści:

1. Darowizna - definicja
2. Podatek od darowizny, czy to ma coś wspólengo z PITem?
3. A jak wygląda kwestia z terminami?
4. Jak zgłosić darowiznę? Online czy osobiście?
5. Czy można liczyć na ulgę?
6. Na koniec słów kilka

Darowizna to jeden z najstarszych i najbardziej popularnych sposobów przekazywania majątku bliskim - gest, w którym prawo spotyka się z emocjami, a dobra wola z obowiązkami wobec fiskusa. W 2026 roku zasady dotyczące darowizn nadal budzą wiele pytań: jakie obowiązują kwoty wolne od podatku, w jakich terminach należy zgłaszać nabycie darowizny do urzędu skarbowego oraz kiedy możliwe jest skorzystanie ze zwolnienia z podatku.

Choć sam akt darowizny wydaje się prosty i opierający się na mechanizmie, w którym ktoś coś daje, a ktoś inny to przyjmuje, tak jego skutki prawne bywają znacznie bardziej złożone. W praktyce każdy, kto planuje przekazać lub otrzymać darowiznę, powinien wiedzieć, kiedy obowiązek podatkowy faktycznie powstaje i jak uniknąć niepotrzebnych kosztów. Czasem bowiem niewielkie spóźnienie w zgłoszeniu darowizny może skutkować koniecznością zapłaty podatku, którego można było łatwo uniknąć. Warto więc przyjrzeć się bliżej aktualnym zasadom, by gest hojności nie zamienił się w problem z urzędem skarbowym.

W 2026 roku szczególne znaczenie ma zmiana przepisów umożliwiająca w określonych przypadkach przywrócenie terminu do zgłoszenia nabycia przez osoby należące do najbliższej rodziny, a także czasowe zwolnienie dotyczące określonych darowizn przeznaczonych na usuwanie skutków powodzi z września 2024 r. Przepisy, choć w wielu punktach znane z poprzednich lat, kryją w sobie szczegóły, od których zależy, czy darowizna będzie całkowicie zwolniona z podatku, czy też pojawi się konieczność jego zapłaty. Ważne staje się także odpowiednie udokumentowanie przekazania środków, zwłaszcza w przypadku darowizn pieniężnych. To, co dla jednych jest tylko formalnością, dla innych może być kluczem do pełnego zwolnienia z daniny. Dlatego, zanim pieniądze lub nieruchomość zmienią właściciela, warto poznać aktualne zasady gry - by darowizna była rzeczywiście prezentem, a nie finansowym obciążeniem.

Najważniejsze informacje o darowiźnie w 2026:

• Darowizna jest umową, przez którą darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku. Jej przedmiotem mogą być m.in. pieniądze, rzeczy lub prawa majątkowe.”
• Najbliższa rodzina objęta zwolnieniem z art. 4a ustawy ma co do zasady 6 miesięcy na zgłoszenie nabycia na formularzu SD-Z2. Jeżeli powstaje obowiązek złożenia zeznania podatkowego, podatnik składa SD-3 w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego. Od 2026 r. termin do złożenia SD-Z2 może zostać przywrócony, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
• Darowiznę można zgłosić zarówno online, jak i tradycyjnie – przez e-Urząd Skarbowy / Profil Zaufany albo osobiście czy listownie w urzędzie skarbowym właściwym dla obdarowanego.
• Prawo przewiduje szerokie ulgi i kwoty wolne od podatku, zwłaszcza dla najbliższej rodziny, co pozwala przekazywać nawet duże kwoty lub nieruchomości bez podatku, jeśli darowizna jest odpowiednio zgłoszona i udokumentowana.

Darowizna - definicja

Darowizna jest umową, przez którą darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku. Jej przedmiotem mogą być w szczególności rzeczy, prawa majątkowe lub środki pieniężne. Jej istotą jest nieodpłatność, czyli brak jakiegokolwiek świadczenia wzajemnego ze strony obdarowanego. W odróżnieniu od zwykłego prezentu darowizna ma charakter prawny i pociąga za sobą określone skutki, w tym podatkowe. Wymaga zatem nie tylko dobrej woli, ale też zachowania odpowiedniej formy i świadomości konsekwencji.

To czynność, która często służy budowaniu więzi rodzinnych, ale może również stanowić element planowania finansowego czy przekazywania majątku między pokoleniami.

Podatek od darowizny, czy to ma coś wspólnego z PITem?

Podatek od darowizny to temat, który często budzi wątpliwości - zwłaszcza u osób, które po raz pierwszy otrzymują większą kwotę pieniędzy od bliskich. Wbrew pozorom, nie ma on nic wspólnego z corocznym rozliczaniem PIT-u - to zupełnie odrębny podatek, który reguluje ustawa o podatku od spadków i darowizn. Nie rozlicza się go więc w zeznaniu rocznym, lecz w specjalnym trybie, poprzez złożenie odpowiedniego formularza w urzędzie skarbowym. To obowiązek, który nie zawsze oznacza konieczność zapłaty - w wielu przypadkach darowizna może być całkowicie zwolniona z podatku.

Kluczowe znaczenie ma jednak to, kto darowiznę otrzymuje i od kogo pochodzi - prawo wyróżnia bowiem kilka tzw. grup podatkowych, w których obowiązują różne progi i ulgi. Najkorzystniejsza sytuacja dotyczy najbliższej rodziny, czyli tzw. „grupy zerowej”, gdzie możliwe jest całkowite zwolnienie z podatku, o ile spełni się określone warunki. Jednym z nich jest terminowe zgłoszenie darowizny do urzędu skarbowego, najczęściej na formularzu SD-Z2.

W przypadku dalszej rodziny lub osób niespokrewnionych kwota wolna od podatku jest znacznie niższa, a po jej przekroczeniu urząd nalicza stosowną daninę. Wysokość podatku zależy więc od stopnia pokrewieństwa i wartości przekazanego majątku. Warto pamiętać, że każda darowizna - nawet pieniężna - pozostawia ślad w dokumentach, dlatego urząd skarbowy może w razie potrzeby zweryfikować źródło środków. Świadomość tych zasad pozwala uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek i sprawia, że gest wsparcia pozostaje czystą formalnością, a nie podatkową pułapką.

 

Przeczytaj też: Czy darowiznę na fundację można odliczyć od podatku?

 

A jak wygląda kwestia z terminami?

Terminy zgłoszenia darowizny do urzędu skarbowego są jasno określone i mają bezpośredni wpływ na to, czy obdarowany zapłaci podatek. Małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha mogą korzystać ze zwolnienia określonego w art. 4a ustawy, jeżeli spełnią przewidziane w nim warunki, w tym – gdy zgłoszenie jest wymagane – zgłoszą nabycie na formularzu SD-Z2 co do zasady w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. W przypadku uchybienia terminowi do złożenia SD-Z2 podatnik może od 2026 r. wystąpić o jego przywrócenie, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wniosek należy złożyć w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, jednocześnie dokonując czynności, dla której termin był określony.

W przypadku dalszych krewnych lub osób niespokrewnionych, darowiznę zgłasza się w ciągu miesiąca od jej otrzymania, na formularzu SD-3. Terminowe złożenie zgłoszenia i odpowiednie udokumentowanie przekazania środków - np. potwierdzeniem przelewu - to najprostszy sposób, by uniknąć niepotrzebnych kosztów i problemów z fiskusem.

Jak zgłosić darowiznę? Online czy osobiście?

Zgłoszenie darowizny do urzędu skarbowego nie jest trudne, ale wymaga zachowania kilku formalności. Najważniejszym krokiem jest wypełnienie odpowiedniego formularza - SD-Z2 dla najbliższej rodziny lub SD-3 dla pozostałych przypadków. W formularzu należy podać dane darczyńcy i obdarowanego, wartość oraz rodzaj przekazanej darowizny, a także datę jej otrzymania. Coraz więcej osób decyduje się na złożenie dokumentu online, co jest najszybszym i najwygodniejszym sposobem. Wystarczy zalogować się na platformę e-Urząd Skarbowy lub skorzystać z profilu zaufanego, by wypełnić i przesłać zgłoszenie drogą elektroniczną. Po wysłaniu formularza system automatycznie potwierdza jego złożenie, dzięki czemu nie trzeba odwiedzać urzędu osobiście.

Ci, którzy wolą tradycyjną formę, mogą złożyć zgłoszenie stacjonarnie - osobiście w urzędzie skarbowym lub listownie. W takim przypadku należy wydrukować i własnoręcznie podpisać formularz, a następnie dostarczyć go do urzędu właściwego dla miejsca zamieszkania obdarowanego. Warto zachować potwierdzenie złożenia dokumentu lub nadania przesyłki, gdyż jest to dowód dochowania terminu. Niezależnie od wybranej formy, najważniejsze jest jedno - by zgłoszenie trafiło do urzędu na czas, bo tylko wtedy można liczyć na pełne zwolnienie z podatku.

 

Przeczytaj również: Darowizna na rzecz fundacji

 

Czy można liczyć na ulgę?

Ulgi w podatku od darowizny to kluczowy element, który pozwala uniknąć zbędnych kosztów przy przekazywaniu majątku między bliskimi. Zostały one wprowadzone po to, by nie obciążać podatkiem rodzinnych gestów wsparcia - zwłaszcza wtedy, gdy majątek pozostaje w obrębie najbliższych. Do tzw. grupy zerowej należą: małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, pasierbowie, rodzeństwo, ojczym i macocha.

Osoby te mogą skorzystać z pełnego zwolnienia, jeżeli spełnią warunki określone w art. 4a ustawy. W przypadku darowizny środków pieniężnych, gdy ich wartość – po uwzględnieniu nabyć od tej samej osoby w okresie wskazanym w ustawie – przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1, otrzymanie środków należy udokumentować dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, jego inny rachunek w banku lub SKOK albo przekazem pocztowym. W praktyce oznacza to, że nawet duże darowizny - jak przekazanie pieniędzy na zakup mieszkania czy działki - mogą być całkowicie zwolnione z podatku, jeśli zostaną prawidłowo zgłoszone. Uchybienie terminowi do złożenia SD-Z2 może skutkować utratą prawa do zwolnienia, jednak od 2026 r. możliwe jest przywrócenie tego terminu, jeżeli uchybienie nastąpiło bez winy podatnika i zostaną spełnione ustawowe warunki.

Dalsza rodzina, jak ciotki, wujkowie, kuzyni czy teściowie, zalicza się już do I lub II grupy podatkowej, w których obowiązują tzw. kwoty wolne od podatku. Ich wysokość różni się w zależności od stopnia pokrewieństwa. Dla I grupy podatkowej kwota wolna wynosi 36 120 zł, a dla II grupy podatkowej – 27 090 zł. Do II grupy należą m.in. zstępni rodzeństwa oraz rodzeństwo rodziców, np. wujek lub ciotka. Kuzyn lub kuzynka co do zasady należą natomiast do III grupy podatkowej. Najmniejszą ulgę mają osoby niespokrewnione, należące do III grupy podatkowej, u których kwota wolna to jedynie 5 733 zł. Po przekroczeniu tych progów urząd skarbowy nalicza podatek według progów procentowych, które rosną wraz z wartością darowizny. Wysokość daniny może więc wynosić od kilku do nawet kilkunastu procent wartości przekazanego majątku. Jeżeli nabycie od tej samej osoby następuje więcej niż jeden raz, do wartości ostatnio nabytych rzeczy i praw majątkowych dolicza się wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych od tej osoby lub po tej samej osobie w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, oraz w okresie 5 lat poprzedzających ten rok. Świadomość tych zasad pozwala uniknąć błędów i w pełni wykorzystać przysługujące zwolnienia, dzięki czemu darowizna pozostaje tym, czym ma być - prawdziwym gestem wsparcia, a nie źródłem dodatkowych kosztów.

 

Sprawdź też: Jaka jest różnica między darowizną od podatku a przekazaniem 1,5%

 

Darowizna 2026: Na koniec słów kilka

Darowizna w 2026 roku nadal może korzystać ze zwolnień przewidzianych w ustawie, jeżeli spełnione zostaną właściwe dla danego przypadku warunki. Kluczowe jest jednak pamiętanie o terminach i sposobie zgłoszenia darowizny do urzędu skarbowego. Osoby objęte zwolnieniem z art. 4a ustawy mają co do zasady 6 miesięcy na dokonanie wymaganego zgłoszenia SD-Z2. Natomiast podatnik zobowiązany do złożenia zeznania podatkowego SD-3 składa je w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego. Zgłoszenia można dokonać zarówno online - poprzez platformę e-Urząd Skarbowy lub Profil Zaufany - jak i stacjonarnie, składając dokument osobiście lub wysyłając go pocztą. Niedochowanie terminu może prowadzić do utraty prawa do zwolnienia, jednak w przypadku terminów dotyczących zgłoszenia nabycia objętego zwolnieniem z art. 4a ustawy możliwe jest ich przywrócenie na zasadach obowiązujących od 2026.

Warto także pamiętać, że prawo przewiduje liczne ulgi i kwoty wolne od podatku, które umożliwiają legalne przekazywanie nawet dużych sum bez dodatkowych kosztów - pod warunkiem, że wszystko zostanie prawidłowo zgłoszone i udokumentowane. W przypadku darowizny pieniężnej objętej zwolnieniem z art. 4a ustawy, gdy przekroczony zostaje ustawowy próg, otrzymanie środków należy udokumentować w sposób wskazany w ustawie, w szczególności dowodem przekazania ich na rachunek nabywcy albo przekazem pocztowym. Sama pisemna umowa darowizny nie zastępuje tego wymogu. Znajomość tych zasad to nie tylko kwestia formalności, ale też realna oszczędność i bezpieczeństwo finansowe. Dzięki temu darowizna pozostaje tym, czym powinna być - szczerym gestem wsparcia, wolnym od podatkowych niespodzianek.

Jak 1,5% podatku pomaga Fundacji dr. Bogusława Federa?

Przekazując 1,5% swojego podatku na rzecz Fundacji dr Bogusława Federa, pomagasz rozwijać bezpłatne inicjatywy edukacyjne dla osób, które chcą świadomie poruszać się w świecie prawa i przedsiębiorczości. To realne wsparcie dla mikroprzedsiębiorców oraz osób stawiających pierwsze kroki w biznesie. Dzięki środkom z 1,5% Fundacja może organizować szkolenia, webinary i udostępniać praktyczne materiały, które w przystępny sposób tłumaczą przepisy i pomagają podejmować lepsze decyzje w codziennej działalności. Wiedza ta trafia do tych, którzy najbardziej jej potrzebują — bezpłatnie i bez barier. Przekazanie 1,5% to gest, który nic Cię nie kosztuje, a może realnie poprawić bezpieczeństwo prawne i pewność działania wielu osób. W ten sposób wspierasz edukację opartą na praktyce i pomagasz budować silniejszą, bardziej świadomą przedsiębiorczość w Polsce.

Najczęstsze pytania o darowiznę

W jakiej formie i gdzie zgłosić darowiznę?

Darowiznę zgłasza się co do zasady do urzędu skarbowego właściwego dla miejsca zamieszkania obdarowanego, na odpowiednim formularzu podatkowym. W przypadku darowizn od najbliższej rodziny, objętych zwolnieniem podatkowym, zgłoszenia dokonuje się na formularzu SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od jej otrzymania. Inne darowizny wykazuje się na formularzu SD-3, który służy do ustalenia należnego podatku. Zgłoszenia można dokonać papierowo lub elektronicznie, m.in. za pośrednictwem e-Urzędu Skarbowego.

Jak wyglądają zwolnienia z opodatkowania darowizny?

W polskim prawie podatkowym zwolnienia z opodatkowania darowizny dotyczą przede wszystkim najbliższej rodziny, do której zalicza się małżonka, zstępnych (np. dzieci, wnuki), wstępnych (np. rodzice, dziadkowie), pasierba, rodzeństwo oraz ojczyma/macochę — nabycie od tych osób może korzystać z pełnego zwolnienia od podatku bez względu na wartość, jeżeli spełnione są warunki określone w art. 4a ustawy. Zgłoszenie SD-Z2 nie jest wymagane w przypadkach wskazanych w art. 4a ust. 4, w szczególności gdy wartość nabycia nie przekracza kwoty określonej w art. 9 ust. 1 pkt 1 albo gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego. Dla dalszych krewnych i osób niespokrewnionych obowiązuje kwota wolna od podatku ustalana dla odpowiedniej grupy podatkowej — dopiero nadwyżka ponad tę kwotę podlega opodatkowaniu według stawek ustawy. Ponadto darowizny na określone cele (np. cele pożytku publicznego) również mogą korzystać ze szczególnych zwolnień podatkowych przewidzianych w innych przepisach.

Jakie są stawki podatku od darowizny?

W Polsce stawki podatku od darowizny zależą od grupy podatkowej, do której należy obdarowany, i od wartości darowizny przekraczającej kwotę wolną od podatku. Kwoty wolne od podatku wynoszą: 36 120 zł dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej, 27 090 zł dla nabywców zaliczonych do II grupy podatkowej oraz 5 733 zł dla nabywców zaliczonych do III grupy podatkowej, z uwzględnieniem ustawowych zasad sumowania nabyć od tej samej osoby. Podstawowe stawki podatku liczone od nadwyżki to dla I grupy od 3% do 7%, dla II od 7% do 12% i dla III od 12% do 20% wg skali określonej przepisami wykonawczymi. Najbliższa rodzina może w praktyce korzystać ze zwolnienia podatkowego, jeżeli zgłosi darowiznę w terminie i spełni określone warunki formalne.

W 2026 r. obowiązuje również szczególne zwolnienie od podatku dla darowizn, które w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2026 r. zostaną przeznaczone przez obdarowanego na usunięcie skutków powodzi z września 2024 r. na terenie gmin wskazanych w odpowiednich przepisach. Zwolnienie to zostało wprowadzone ustawą z dnia 15 maja 2026 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 478 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

 

Zobacz także:

• http://mikroporady.pl/pytania-do-eksperta/porady-eksperta/darowizna-gospodarstwa-od-rodzicow-a-zachowek
• https://mikroporady.pl/pytania-do-eksperta/porady-eksperta/darowizna-samochodu-firmowego

 

r.pr. Anna Mierzejewska - radca prawny przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Prowadzi Kancelarię Radcy Prawnego, współpracując z zespołem składającym się z radców prawnych, adwokatów i aplikantów. Doświadczenie zawodowe zdobywała w renomowanych kancelariach prawnych, świadcząc pomoc prawną zarówno na rzecz przedsiębiorców, jak i osób fizycznych.

Specjalizuje się w obsłudze prawnej przedsiębiorców, fundacji i stowarzyszeń, a także klientów indywidualnych. Zajmuje się m.in. doradztwem w zakresie obowiązków podatkowych, ulg i rozliczeń rocznych, w tym rozliczeń PIT. Współpracuje również z doradcą podatkowym w celu zapewnienia klientom bezpiecznych i zgodnych z prawem rozwiązań.

Prowadzi zajęcia dydaktyczne z zakresu prawa na Uniwersytecie VIZJA w Warszawie, dzieląc wiedzą praktyczną ze studentami.