Prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży używanych aut: jakich dokumentów może żądać kupujący oraz organ rejestrujący pojazd?

Przedsiębiorco, jeśli prowadzisz działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży używanych aut, lub też jakąkolwiek inną działalność zakładającą sprzedaż towarów z tzw. „drugiej ręki”, na pewno zastanawiałeś się, jakie obowiązki po Twojej stronie stwarza taka działalność.

Zawierając umowę sprzedaży, oprócz samego wydania rzeczy za zapłatą ceny przez kupującego, musisz przedstawić swojemu kontrahentowi określone dokumenty dotyczące rzeczy sprzedanej, takie jak: instrukcja, dokumentacja czy np. homologacja. Wśród nich dla pojazdów nierzadko wymagane są dokumenty potwierdzające pochodzenie pojazdu, w szczególności, gdy pochodzi on z zagranicy. Głównym celem kupującego jest dokonanie rozeznania czy pojazd został wcześniej nabyty w sposób legalny, gdyż potencjalne zakupienie kradzionego auta stwarza po stronie kupującego ryzyko odpowiedzialności, zarówno cywilnej, jak i karnej (paserstwo). Kolejną kwestią jest sprzedaż auta sprowadzanego z zagranicy, a w szczególności jego pierwszej rejestracji w kraju. Jakich dokumentów dotyczących pojazdu w związku z tym może żądać od Ciebie kupujący i organ rejestrujący?

Warto zacząć od tego, że sprzedaż towarów, a w tym przypadku używanych samochodów, w sposób ciągły i zorganizowany oraz dla celów zarobkowych wymaga założenia działalności gospodarczej. Przedsiębiorca zakładający taką działalność będzie czynnym podatnikiem VAT. Zawierając umowę sprzedaży, powinna być ona oczywiście zawarta w formie pisemnej w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach dla każdej ze stron umowy – jest to najmocniejsza podstawa do stwierdzenia zawarcia danej umowy. Zapłata ceny towaru przez kupującego wymaga następnie pewnej fiskalizacji transakcji – jako przedsiębiorca możesz wystawić z tego tytułu dowód w postaci rachunku lub faktury VAT. Faktura VAT jest najczęstszym dokumentem, który potwierdza dokonanie danej transakcji. Jeżeli w ramach swojej działalności zawrze umowę sprzedaży z konsumentem, wystawienie faktury VAT na jego rzecz będzie jedynie fakultatywne. Inaczej natomiast, gdy transakcji dokonasz ze stroną występującą w transakcji jako przedsiębiorca, a więc nabywca prawa w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. W każdym przypadku, gdy stroną transakcji jest kontrahent lub co najmniej czynny podatnik VAT, musi być wystawiona faktura VAT.

Kupujący może jednak w każdym przypadku żądać okazania dokumentu sprzedaży, na podstawie którego przedsiębiorca stał się jego właścicielem lub komisantem.

Jeżeli jako przedsiębiorca nie chcesz podawać nabywcy do wiadomości szczególnych postanowień umowy łączącej Cię ze sprzedawcą, możesz dokument sprzedaży (np. faktura VAT, umowa sprzedaży) dla celów okazania zanonimizować – ukryć np. cenę, za którą nabyłeś pojazd. Nie ma przepisu nakazującego okazanie „potencjalnemu kupcowi” dokumentu, który zawiera cenę za jaką przedsiębiorca kupił dany towar - przedsiębiorca może w tej sytuacji zasłonić się tajemnicą przedsiębiorstwa. Przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą (np. cena za jaką przedsiębiorca nabył towar), co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Z poufnością informacji mamy zatem do czynienia wówczas, gdy dana informacja nie jest ujawniona do wiadomości publicznej oraz została objęta ochroną np. właśnie sygnując ją jako tajemnicę przedsiębiorstwa. Ponadto, sprzedawca i nabywca mają oprócz tego inne możliwości sprawdzenia przeszłości prawnej pojazdu, m.in. sprawdzenie potencjalnego zgłoszenia kradzieży auta o danym numerze VIN, czy skorzystanie z programu CEPiK 2.0.

Przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą związaną ze sprzedażą używanych samochodów osobowych często zwlekają z jego „przerejestrowaniem”, szczególnie jeśli auto zostało sprowadzone z zagranicy – powodem jest zwykle czynnik czysto ekonomiczny. Niezależnie od tego, rejestracji dokonuje się na podstawie:

• dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu;
• karty pojazdu, jeżeli była wydana;
• świadectwa zgodności WE albo świadectwa zgodności wraz z oświadczeniem zawierającym dane i informacje o pojeździe niezbędne do rejestracji i ewidencji pojazdu, dopuszczenia jednostkowego pojazdu, decyzji o uznaniu dopuszczenia jednostkowego pojazdu albo świadectwa dopuszczenia indywidualnego WE pojazdu - jeżeli są wymagane;
• zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane albo dowodu rejestracyjnego pojazdu lub innego dokumentu wydanego przez właściwy organ państwa członkowskiego, potwierdzającego wykonanie oraz termin ważności badania technicznego;
• dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany;
• dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy;
• dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokumentu potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju albo zaświadczenia stwierdzającego zwolnienie od akcyzy, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, jeżeli samochód osobowy (…) został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy.

Jeśli obowiązek pierwszej rejestracji na terenie kraju przypada na kupującego, musisz liczyć się z wezwaniem przez organ rejestrujący pojazd do przedstawienia dokumentu potwierdzającego własność pojazdu. Zgodnie z art. 72 ust 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, rejestracji pojazdu dokonuje się m.in. na podstawie dowodu własności pojazdu. Dowodem własności pojazdu jest w szczególności jeden z następujących dokumentów:

• umowa sprzedaży;
• umowa zamiany;
• umowa darowizny;
• umowa o dożywocie;
• faktura VAT;
• prawomocne orzeczenia sądu rozstrzygające o prawie własności.

Oznacza to wprost, że nie musisz jako przedsiębiorca pozbywać się oryginału dokumentu potwierdzającego własność (chociażby czasowo) – możesz zamiast tego udać się do notariusza celem wykonania kopii dokumentu i poświadczenia jej za zgodność z oryginałem. W wyniku takiej czynności, kopia uzyskuje moc równoważną oryginalnemu dokumentowi urzędowemu, a zatem będzie to dokument wystarczający dla potrzeb organu rejestrującego pojazd.

Podstawa:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 roku - Kodeks cywilny (Dz.U.2018.1025 t.j.);
2. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.2018.1990 t.j.);
3. Ustawa z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz.U.2018.2174 t.j.);
4. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku od osób fizycznych (Dz.U.2018.1509 t.j.).

 

Stan prawny na dzień: 27 marca 2019 r.