Forma umowy pośrednictwa sprzedaży roweru

Użytkownik zwrócił się do nas z prośbą o udzielenie odpowiedzi na pytanie w następującym stanie faktycznym:

Kolega, który prowadzi serwis rowerowy, chce mi przekazać prowizję za to, że pomogę mu sprzedać jeden rower. Czy jest konieczność zawierania pisemnej umowy? Czy jeśli to będzie jednorazowa sprzedaż, czy wystarczy, że ja to uwzględnię w picie rocznym?

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w stanie faktycznym przedstawionym przez Użytkownika mamy do czynienia z umową pośrednictwa.

Kodeks cywilny nie zawiera ustawowej definicji umowy o pośrednictwo - należałoby ją zakwalifikować do kategorii umów nienazwanych, gdyż elementy przedmiotowo istotne nie są uregulowane w ustawie. Pośrednictwo należy jednak ujmować znacznie szerzej jako działalność zmierzającą do doprowadzenia wymiany gospodarczej świadczeń pomiędzy dwoma stronami albo poprzez spowodowanie, iż zainteresowane strony zawrą kontrakt bezpośrednio ze sobą wskutek starań pośrednika, albo poprzez wykorzystanie pośrednika jako zastępcy pośredniego, a być może także jako pełnomocnika.

Z doktrynalnego punktu widzenia cechą charakterystyczną pośrednictwa odróżniającą ten stosunek od innych umów jest fakt, iż bezpośrednią przyczyną zawarcia bezpośrednio lub pośrednio umowy są działania pośrednika. Innymi słowy przez umowę o pośrednictwo należałoby rozumieć taki stosunek prawny istniejący pomiędzy dwiema osobami, z których jedna (pośrednik) otrzymuje zlecenie od drugiej, aby doprowadzić do wymiany gospodarczej świadczeń z osobą trzecią, przy czym znalezienie kontrahenta ma stanowić bezpośredni i decydujący rezultat starań pośrednika. Bezpośrednim celem aktywności pośrednika jest wywołanie skutku prawnego, polegającego na wprowadzeniu zleceniodawcy (podmiotu zastępowanego) w stosunek umowny z osobą trzecią.

Pośrednictwo polega na dokonywaniu czynności faktycznych, a nie prawnych, pośrednik działa samodzielnie i nie ma obowiązku stosowania się do zaleceń zlecającego, bezpośrednim celem działań pośrednika nie jest wywołanie określonego skutku prawnego, lecz stworzenie warunków, w których zawarcie głównej umowy jest możliwe, ale już tylko z udziałem samych zainteresowanych, pośrednik nabywa prawo do wynagrodzenia tylko wtedy, gdy stworzone przez niego warunki doprowadzą zainteresowanych do zawarcia głównej umowy, a zatem całe ryzyko gospodarcze spoczywa na pośredniku, który z reguły nie ma nawet prawa do zwrotu poniesionych wydatków. Specyficzną cechą polskiego prawa cywilnego jest brak przepisów regulujących umowę o pośrednictwo – jest jedną z powszechnie występujących umów o świadczenie usług.

Kodeks cywilny nie przewiduje szczególnej formy zawarcia umowy o pośrednictwo, skoro umowa o pośrednictwo jest umową nienazwaną. Powyższa zasada może ulegać pewnym modyfikacjom. Jednym ze źródeł takich modyfikacji jest wola stron. Mogą one bowiem postanowić o zawarciu umowy w dowolnej formie ustnej lub pisemnej. Umowa o pośrednictwo jako konsensualna dochodzi do skutku poprzez zgodne oświadczenie woli stron wyrażone w sposób wyraźny lub dorozumiany. Oceny wyraźnego oświadczenia woli stron dokonuje się na zasadach ogólnych. Przy rozstrzyganiu czy umowa doszła do skutku w sposób dorozumiany, należy badać rzeczywisty zamiar stron, który może być wyrażony w szczególności przez ich zachowanie. Od pośrednika wymaga się ponadto, aby wyrażał wolę nie tylko zawiązania stosunku umownego z dającym zlecenie, ale i zamiar doprowadzenia do zawarcia umowy podstawowej.

Powyższe oznacza, że w stanie faktycznym opisanym przez Użytkownika nie jest wymagana żadna szczególna forma pośrednictwa przy sprzedaży roweru. Strony mogą ustnie umówić się co do wysokości prowizji i innych podstawowych warunków pośrednictwa sprzedaży, jednakże dla celów dowodowych rekomendujemy zawarcie umowy w formie pisemnej. Należy również pamiętać o kwestiach podatkowych.

Stosownie do treści art. 9 ust. 1 ustawy o PIT opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, źródłem przychodów jest pozarolnicza działalność gospodarcza. Za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług (art. 14 ust. 1 ustawy o PIT).

Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o PIT, u podatników, którzy prowadzą księgi rachunkowe, za dochód z działalności gospodarczej uważa się dochód wykazany na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg, zmniejszony o dochody wolne od podatku i zwiększony o wydatki niestanowiące kosztów uzyskania przychodów, zaliczone uprzednio w ciężar kosztów uzyskania przychodów. Zaś u podatników osiągających dochody z działalności gospodarczej i prowadzących księgi przychodów i rozchodów dochodem z działalności jest różnica pomiędzy przychodem w rozumieniu art. 14 a kosztami uzyskania, powiększona o różnicę pomiędzy wartością remanentu końcowego i początkowego towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, produkcji w toku, wyrobów gotowych, braków i odpadków, jeżeli wartość remanentu końcowego jest wyższa niż wartość remanentu początkowego, lub pomniejszona o różnicę pomiędzy wartością remanentu początkowego i końcowego, jeżeli wartość remanentu początkowego jest wyższa.

Należy przy tym również wyjaśnić, że podstawę opodatkowania zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o PIT stanowi, z zastrzeżeniem art. 29-30cb, art. 30da-30f, dochód ustalony zgodnie z art. 9, art. 23o, art. 23u, art. 24 ust. 1, 2, 3b-3e, 4-4e i 6 i 21 lub art. 24b ust. 1 i 2, po odliczeniu kwot wynikających z tytułów wymienionych w tym przepisie.

Mając zatem na uwadze przedstawiony przez Użytkownika stan faktyczny oraz powołane przepisy prawa, jeżeli Użytkownik będzie jedynie pośredniczył w sprzedaży (nie dokonywał sprzedaży we własnym imieniu oraz nie będzie ich właścicielem) to przychodem podatkowym uzyskanym z tego tytułu będzie wartość prowizji ustalona ze sprzedającym. Jeżeli będzie to wyłącznie jednorazowa sprzedaż i nie będzie kwalifikowana do przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej przychód uzyskany za pośrednictwo sprzedaży roweru należy rozliczyć w zeznaniu rocznym w rubryce „przychody z innych źródeł”. 

Wpisz nasz KRS 0000318482 w deklaracji podatkowej PIT.

Stan prawny na dzień: 17 czerwca 2022 r.

Podstawa prawna:

1. Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1128 z późn. zm.).
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 z późn. zm.).