Prowadzenie działalności za pośrednictwem portalu internetowego

Użytkownik naszego serwisu zadał nam następujące pytania:

• Jak należy zidentyfikować kontrahenta przedsiębiorcy w relacji podejmowanej za pośrednictwem portalu internetowego pośredniczącego w rozliczeniach pomiędzy użytkownikami serwisu?
• Na jakich zasadach należy dokumentować taką współpracę?

Użytkownik serwisu, który zadał pytanie prowadzi działalność przy wykorzystaniu popularnego serwisu internetowego poświęconego tematyce zakładów sportowych. Serwis pośredniczy w relacjach pomiędzy użytkownikami zajmującymi się przygotowywaniem informacji o potencjalnie zyskownych zakładach (typerami) a użytkownikami korzystającymi z publikowanymi przez nich wiedzy.

Dostęp do części serwisu jest odpłatny, zaś typerzy uzyskują wynagrodzenie za publikowane treści. Użytkownik zastawia się jak powinien zidentyfikować swojego kontrahenta w takiej relacji oraz jak powinien dokumentować świadczenie opisanych usług, w szczególności w zakresie procedury wystawiania paragonu za wykonaną usługę.

Poniżej odpowiedź naszych ekspertów.

1) Użytkownicy serwisu podlegają postanowieniom regulaminu

Zakres wzajemnych praw i obowiązków zarówno pomiędzy użytkownikami serwisu internetowego, jak i pomiędzy użytkownikiem danego portalu a jego administratorem serwisu zazwyczaj określa treść regulaminu portalu, który został przyjęty i udostępniony przez administratora. Użytkownik serwisu internetowego przeważnie zobowiązany jest do zapoznania się z treścią regulaminu na etapie zakładania konta. Akceptacja jego postanowień często stanowi warunek dokonania rejestracji.

W świetle polskiego prawa cywilnego regulamin o takim charakterze może stanowić źródło obowiązków stron. Jest on (zgodnie z art. 384 Kodeksu cywilnego) typem „wzorca umowy”. Wzorzec, zgodnie z przywołanym przepisem, wiąże drugą stronę relacji prawnej, jeśli został on jej doręczony przed zawarciem umowy. Wedle §4 przywołanego przepisu „jeżeli jedna ze stron posługuje się wzorcem umowy w postaci elektronicznej, powinna udostępnić go drugiej stronie przed zawarciem umowy w taki sposób, aby mogła ona wzorzec ten przechowywać i odtwarzać w zwykłym toku czynności”. Art. 3511 Kodeksu cywilnego wskazuje przecież, że „strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego”.

Akceptacja warunków regulaminu (stanowiąca często nieodłączny element procedury rejestracji konta użytkownika w serwisie) stanowi zatem okoliczność potwierdzającą wejście w relację umowną z administratorem serwisu. To właśnie w treści regulaminu należy szukać odpowiedzi na podstawowe pytania dotyczące obowiązków i relacji stron działających za pomocą portalu internetowego.

Jeżeli interesuje Cię ten temat przeczytaj także:
- poradę „Zmiana regulaminu sklepu internetowego”

2) Identyfikacja administratora i prawa właściwego

Dodatkowo sytuację komplikuje okoliczność, w której użytkownik korzysta z serwisu, którego działalność wykracza poza granice Polski. Wówczas konieczne jest zweryfikowanie w treści regulaminu (a) podmiotu będącego administratorem portalu, który wcale nie musi mieć siedziby na terytorium Polski oraz (b) ewentualnego zawarcia w treści regulaminu odwołania do poddania funkcjonujących na jego podstawie relacji prawnych mocy prawa określonej jurysdykcji.

W przypadku portalu wskazanego przez autora analizowanego pytania, serwis internetowy prowadzony jest przez podmiot z zarejestrowaną siedziba w Sofii w Rumunii. Ponadto w postanowienia regulaminu opisanego portalu, zgodnie z odesłaniem poczynionym w jego treści, poddane zostały legislacji Republiki Malty. W związku z tym faktem zasadniczo przepisy polskiego prawa nie znajdują zastosowania do oceny warunków relacji pomiędzy użytkownikiem a administratorem.

W takiej sytuacji prawo obce należy stosować do oceny postanowień regulaminu, nie wyłącza ono jednak obowiązków publicznoprawnych dotyczących faktu posiadania statusu polskiego przedsiębiorcy.

3) Rozliczenie transakcji

Zgodnie z art. 111 ust. 1 Ustawy o podatku od towarów i usług (dalej „Ustawa o VAT”) podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych zobowiązani są prowadzić ewidencję sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących (w praktyce nazywanych „kasami fiskalnymi”). Co więcej, podatnik prowadzący taką ewidencję (art. 111 ust. 3a pkt 1) przywołanej ustawy) zobowiązany jest wystawić i wydać nabywcy towaru bądź usługi paragon fiskalny lub fakturę z każdej sprzedaży. Tym samym należy uznać, że w przypadku transakcji dokonanej pomiędzy przedsiębiorcami obowiązek uwzględnienia w ewidencji nie obowiązuje.

W przypadku użytkowników prowadzących działalność za pośrednictwem portali internetowych należy zatem każdorazowo zidentyfikować czy relacja biznesowa powstaje pomiędzy użytkownikami serwisu (przy pośrednictwie wykorzystywanego serwisu, co ma miejsce przykładowo w przypadku portali umożliwiających publikowanie ofert sprzedaży) czy pomiędzy użytkownikiem a serwisem (co wydaje się mieć miejsce w opisanym przez użytkownika przypadku, gdzie otrzymuje on wynagrodzenie od serwisu internetowego za publikowanie na jego łamach odpłatnych treści.

Jeśli faktycznie okaże się, że powstaje do powstania relacji prawnej pomiędzy użytkownikami-twórcami a użytkownikami-odbiorcami, użytkownicy zarabiający na tej współpracy powinni zidentyfikować swoich kontrahentów i jeśli (w świetle poczynionej powyżej uwagi) będzie to konieczne, wystawić paragon bądź fakturę. W opisanym przez autora pytania przypadku jest możliwe, że to powstania takiej relacji nie dochodzi: użytkownicy są zasadniczo wobec siebie anonimowi, nie dochodzi między nimi do bezpośredniej komunikacji zaś wynagrodzenie otrzymywane jest od administratora portalu.

W drugim z opisanych przypadków, czyli istnienia wyłącznie relacji pomiędzy portalem a użytkownikiem rozliczenia oraz ewentualne dokumenty potwierdzające wykonywanie wzajemnych zobowiązań powinny być kierowane przez przedsiębiorcę właśnie wobec administratora serwisu będącego druga stroną relacji prawnej, bez uwzględniania przepisów dotyczących dokumentowania transakcji przeprowadzanych z osobami nieprowadzącymi działalności gospodarczej (w analizowanym przypadku: spółki z siedzibą w Rumunii).

Rozliczenie powinno następować zgodnie z ustalonymi warunkami współpracy. Jeśli przedsiębiorca rozlicza się z kontrahentem cyklicznie, za usługi świadczone w określonym okresie czasu, każda z transz płatności powinna zostać udokumentowana niezależnie.

4) Zwolnienie od podatku VAT

Użytkownik będący autorem pytania korzysta ze zwolnienia od podatku VAT zawartego w Ustawie o VAT, które umożliwia przedsiębiorcom, w zakresie działalności których łączna wartość sprzedaży nie przekroczyła określonego progu. W świetle transgranicznego charakteru działalności prowadzonej przy wykorzystaniu portalu należy zatem zastanowić się na ewentualnymi konsekwencjami w świetle zwolnienia.

Zwolnienie od podatku VAT dotyczy sprzedaży dokonywanej przez podatków, u których wartość sprzedaży nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty 200 000 zł przysługuje przedsiębiorcom nieobjętym wyłączeniem tego przywileju zgodnie z art. 113 ust. 1 Ustawy o VAT. Przepis ten nie przewiduje bezpośrednich ograniczeń dotyczących siedziby kupującego, może jedynie przewidywać obszary działalności, których nie bierze się pod uwagę w odniesieniu do limitu zwolnienia (transgraniczny przykład stanowi tu wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów).

Porada została przygotowana przez prawników Kancelarii Gessel, Koziorowski Sp. k.

Podstawa prawna (stan na dzień 06.10.2020 roku):

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 z późn. zm.).
2. Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 106 z późn. zm.).
3. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 z późn. zm.).