Co się bardziej opłaca w 2026 roku - ryczałt, skala czy podatek?

Jaką formę opodatkowania wybrać?

Wybór formy opodatkowania to jedna z najważniejszych decyzji, jakie podejmuje przedsiębiorca — nie tylko przy zakładaniu działalności, ale także podczas każdego kolejnego roku podatkowego. Od trafnego wyboru zależy to, ile pieniędzy ostatecznie pozostanie w firmie, a ile pochłoną daniny publiczne. W 2026 roku temat ten nabiera szczególnego znaczenia, ponieważ przedsiębiorcy funkcjonują już w realiach najnowszych reform podatkowych, a różnice pomiędzy ryczałtem, skalą podatkową a podatkiem liniowym są wyraźniejsze niż kiedykolwiek wcześniej.

Każda forma rozliczeń ma swoje mocne i słabe strony. Skala podatkowa kusi możliwością korzystania z ulg, wspólnego rozliczenia z małżonkiem czy kwoty wolnej, ale wiąże się z progresją i wysoką stawką po przekroczeniu drugiego progu. Podatek liniowy wydaje się prosty i przewidywalny, lecz pozbawia większości preferencji. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych natomiast przyciąga niskimi stawkami i brakiem skomplikowanej księgowości, ale nie pozwala na odliczanie kosztów — co może być zarówno zaletą, jak i poważnym ograniczeniem.

W 2026 roku przedsiębiorcy muszą więc zadać sobie kluczowe pytanie: która forma opodatkowania rzeczywiście najbardziej się opłaca? Odpowiedź nie jest oczywista, bo zależy od rodzaju działalności, przychodów, kosztów, sposobu pracy, a nawet planów inwestycyjnych. W tym artykule przedstawiamy przejrzyste porównanie wszystkich trzech form, analizujemy ich opłacalność w najnowszych realiach prawnych oraz wskazujemy, dla kogo każda z nich będzie najlepszym wyborem.

Zestawienie podstaw: skala, podatek liniowy, ryczałt

Skala podatkowa

• Przy skali obowiązują dwie stawki podatku: 12% dla dochodu do progu (rocznie), i 32% od nadwyżki ponad ten próg.
• Skala daje prawo do kwoty wolnej od podatku (co dla mniejszych dochodów oznacza realne oszczędności).
• Ponadto przy skali można korzystać z różnych ulg i odliczeń (np. ulgi prorodzinnej, wspólne rozliczenie z małżonkiem, inne możliwe odliczenia).
• Podstawą opodatkowania jest dochód — czyli przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodu. To znacząca zaleta, jeśli ponosisz wydatki związane z działalnością.

Podatek liniowy (19%)

• Podatek jest stały: 19% bez względu na wysokość dochodu. Nie ma progów podatkowych.
• Podstawą opodatkowania również jest dochód — czyli przychód minus koszty.
• Brak kwoty wolnej od podatku i większości ulg dostępnych przy skali.
• Dla osób osiągających wysokie dochody i mających stosunkowo niskie koszty — liniowy często bywa atrakcyjny ze względu na prostotę i przewidywalność.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

• Podatek liczony jest od przychodu (czyli całkowitych wpływów), niezależnie od poniesionych kosztów.
• Stawki ryczałtu zależą od rodzaju działalności (PKD). Mogą być bardzo niskie (dla niektórych działalności) — co czyni go atrakcyjnym, jeśli koszty są znikome.
• Uproszczona księgowość — brak księgi przychodów i rozchodów (KPiR) dla wielu podatników, co obniża biurokrację i koszty obsługi.
• Jednak — ponieważ nie można odliczać kosztów, ryczałt jest korzystny głównie tam, gdzie koszty są minimalne albo działalność generuje wysoką marżę.

Kluczowe czynniki decydujące o opłacalności danej formy opodatkowania

Wybór optymalnej formy opodatkowania w 2026 roku zależy przede wszystkim od kilku zmiennych:

• Wysokość przychodów i dochodów – czy przewidujesz niewielki dochód, czy raczej znaczne zyski.
• Struktura kosztów prowadzenia działalności – czy ponosisz koszty (np. sprzęt, materiały, usługi) czy działasz przy minimalnych kosztach.
• Możliwość i potrzeba ulg i odliczeń – np. ulgi prorodzinne, wspólne rozliczenie, inne preferencje dostępne przy skali podatkowej.
• Rodzaj działalności (PKD) – ponieważ stawka ryczałtu zależy od rodzaju działalności i wynosi od 2% do 17%.
• Stabilność dochodów w ciągu roku – jeśli dochód bywa nierówny albo zmienny, formuły z mniejszą progresją lub stałą stawką podatkową mogą dawać przewidywalność.
• Potrzeba uproszczenia księgowości – przy ryczałcie księgowość jest najprostsza; przy skali lub liniowym wymagane są bardziej rozbudowane rozliczenia kosztów.

Jaką formę opodatkowania wybrać?

Wybór formy opodatkowania to jedna z najważniejszych decyzji, jakie podejmuje przedsiębiorca — nie tylko przy zakładaniu działalności, ale także podczas każdego kolejnego roku podatkowego. Od trafnego wyboru zależy to, ile pieniędzy ostatecznie pozostanie w firmie, a ile pochłoną daniny publiczne. W 2026 roku temat ten nabiera szczególnego znaczenia, ponieważ przedsiębiorcy funkcjonują już w realiach najnowszych reform podatkowych, a różnice pomiędzy ryczałtem, skalą podatkową a podatkiem liniowym są wyraźniejsze niż kiedykolwiek wcześniej.

Każda forma rozliczeń ma swoje mocne i słabe strony. Skala podatkowa kusi możliwością korzystania z ulg, wspólnego rozliczenia z małżonkiem czy kwoty wolnej, ale wiąże się z progresją i wysoką stawką po przekroczeniu drugiego progu. Podatek liniowy wydaje się prosty i przewidywalny, lecz pozbawia większości preferencji. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych natomiast przyciąga niskimi stawkami i brakiem skomplikowanej księgowości, ale nie pozwala na odliczanie kosztów — co może być zarówno zaletą, jak i poważnym ograniczeniem.

W 2026 roku przedsiębiorcy muszą więc zadać sobie kluczowe pytanie: która forma opodatkowania rzeczywiście najbardziej się opłaca? Odpowiedź nie jest oczywista, bo zależy od rodzaju działalności, przychodów, kosztów, sposobu pracy, a nawet planów inwestycyjnych. W tym artykule przedstawiamy przejrzyste porównanie wszystkich trzech form, analizujemy ich opłacalność w najnowszych realiach prawnych oraz wskazujemy, dla kogo każda z nich będzie najlepszym wyborem.

Zestawienie podstaw: skala, podatek liniowy, ryczałt

Skala podatkowa

• Przy skali obowiązują dwie stawki podatku: 12% dla dochodu do progu (rocznie), i 32% od nadwyżki ponad ten próg.
• Skala daje prawo do kwoty wolnej od podatku (co dla mniejszych dochodów oznacza realne oszczędności).
• Ponadto przy skali można korzystać z różnych ulg i odliczeń (np. ulgi prorodzinnej, wspólne rozliczenie z małżonkiem, inne możliwe odliczenia).
• Podstawą opodatkowania jest dochód — czyli przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodu. To znacząca zaleta, jeśli ponosisz wydatki związane z działalnością.

Podatek liniowy (19%)

• Podatek jest stały: 19% bez względu na wysokość dochodu. Nie ma progów podatkowych.
• Podstawą opodatkowania również jest dochód — czyli przychód minus koszty.
• Brak kwoty wolnej od podatku i większości ulg dostępnych przy skali.
• Dla osób osiągających wysokie dochody i mających stosunkowo niskie koszty — liniowy często bywa atrakcyjny ze względu na prostotę i przewidywalność.

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

• Podatek liczony jest od przychodu (czyli całkowitych wpływów), niezależnie od poniesionych kosztów.
• Stawki ryczałtu zależą od rodzaju działalności (PKD). Mogą być bardzo niskie (dla niektórych działalności) — co czyni go atrakcyjnym, jeśli koszty są znikome.
• Uproszczona księgowość — brak księgi przychodów i rozchodów (KPiR) dla wielu podatników, co obniża biurokrację i koszty obsługi.
• Jednak — ponieważ nie można odliczać kosztów, ryczałt jest korzystny głównie tam, gdzie koszty są minimalne albo działalność generuje wysoką marżę.

Kluczowe czynniki decydujące o opłacalności danej formy opodatkowania

Wybór optymalnej formy opodatkowania w 2026 roku zależy przede wszystkim od kilku zmiennych:

• Wysokość przychodów i dochodów – czy przewidujesz niewielki dochód, czy raczej znaczne zyski.
• Struktura kosztów prowadzenia działalności – czy ponosisz koszty (np. sprzęt, materiały, usługi) czy działasz przy minimalnych kosztach.
• Możliwość i potrzeba ulg i odliczeń – np. ulgi prorodzinne, wspólne rozliczenie, inne preferencje dostępne przy skali podatkowej.
• Rodzaj działalności (PKD) – ponieważ stawka ryczałtu zależy od rodzaju działalności i wynosi od 2% do 17%.
• Stabilność dochodów w ciągu roku – jeśli dochód bywa nierówny albo zmienny, formuły z mniejszą progresją lub stałą stawką podatkową mogą dawać przewidywalność.
• Potrzeba uproszczenia księgowości – przy ryczałcie księgowość jest najprostsza; przy skali lub liniowym wymagane są bardziej rozbudowane rozliczenia kosztów.

Autor: r.pr. Anna Mierzejewska – radca prawny przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Prowadzi Kancelarię Radcy Prawnego, współpracując z zespołem składającym się z radców prawnych, adwokatów i aplikantów. Doświadczenie zawodowe zdobywała w renomowanych kancelariach prawnych, świadcząc pomoc prawną zarówno na rzecz przedsiębiorców, jak i osób fizycznych.

Specjalizuje się w obsłudze prawnej przedsiębiorców, fundacji i stowarzyszeń, a także klientów indywidualnych. Zajmuje się m.in. doradztwem w zakresie obowiązków podatkowych, ulg i rozliczeń rocznych, w tym rozliczeń PIT. Współpracuje również z doradcą podatkowym w celu zapewnienia klientom bezpiecznych i zgodnych z prawem rozwiązań.

Prowadzi zajęcia dydaktyczne z zakresu prawa na Uniwersytecie VIZJA w Warszawie, dzieląc wiedzą praktyczną ze studentami.

 

Podstawa prawna:

1)      Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163 z późn. zm.).