Powtarzające się świadczenia w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością i wynagrodzenie wspólnika

Użytkownik naszego serwisu wraz ze swoją córką są wspólnikami spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, świadcząc w ramach tej spółki usługi z zakresu psychologii. Córka Użytkownika jest wykwalifikowanym psychologiem, psychoterapeutą i seksuologiem. Wspólnicy na podstawie art. 176 Kodeksu spółek handlowych, w umowie spółki, postanowili, że córka Użytkownika będzie zobowiązana do świadczenia na rzecz spółki pracy zgodnie z jej kwalifikacjami. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował Użytkownika o swoich zastrzeżeniach co do niespełnienia przez wymogu powtarzalności świadczenia wspólniczki-córki. Użytkownik prosi o poradę na temat przekonania ZUS-u co do prawidłowego zastosowania art. 176 k.s.h. w tym przypadku.

Poniżej odpowiedź naszych ekspertów:

Na wstępie wyjaśniamy, że Użytkownik w treści swojego zapytania sprecyzował, że sposób leczenia psychologicznego (w tym częstotliwość spotkań ze specjalistą) jest uzależniony indywidualnych potrzeb pacjenta. Przy czym leczenie obejmuje kilka regularnych wizyt. Zatem praca wspólnika na rzecz spółki może polegać na np. 4 spotkaniach terapeutycznych w miesiącu w odniesieniu do każdego pacjenta.  

Zgodnie z art. 176 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (dalej jako „k.s.h.”):

§  1.  Jeżeli wspólnik ma być zobowiązany do powtarzających się świadczeń niepieniężnych, w umowie spółki należy oznaczyć rodzaj i zakres takich świadczeń.

§  2.  Wynagrodzenie wspólnika za takie świadczenia na rzecz spółki jest wypłacane przez spółkę także w przypadku, gdy sprawozdanie finansowe nie wykazuje zysku. Wynagrodzenie to nie może przewyższać cen lub stawek przyjętych w obrocie.

§  3.  W przypadku określonym w § 1 zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału, bądź obciążenie udziału, może nastąpić jedynie za zgodą spółki, o której mowa w art. 182, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.

Zatem, córka Użytkownika świadczy na rzecz spółki pracę w ramach swoich kwalifikacji otrzymując za to od spółki stosowne wynagrodzenie. Zgodnie z hipotezą powołanego przepisu świadczenie to powinno mieć charakter powtarzający się i niepieniężny. Ekwiwalentem tego świadczenia jest wynagrodzenie zobowiązanego wspólnika. Należy zwrócić uwagę, iż art. 176 k.s.h. stanowi regulację o charakterze fakultatywnym – tzn. w umowie spółki dla zachowania jej istoty, nie jest konieczne zawieranie tego rodzaju postanowień.

Zasadnicze znaczenie przy określeniu możliwości skorzystania z dobrodziejstwa art. 176 k.s.h. ma kwestia powtarzalności świadczenia na rzecz spółki. W doktrynie podaje się następujące przykłady świadczeń, które mają charakter powtarzalny:

dostarczanie spółce surowców (np. buraków cukrowych, drzewa, skór, metali) lub półfabrykatów niezbędnych w procesie produkcyjnym spółki, udostępnianie spółce maszyn i urządzeń bądź pomieszczeń handlowych, dokonywanie procesu "uszlachetniania" wyrobów spółki, zapewnianie transportu lub zbytu, świadczenie doradztwa finansowego i prawnego, marketing itp.

(J. Bieniak, M. Bieniak, G. Nita-Jagielski, Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2022). Zakres wynikający z tego stanowiska jest bardzo szeroki, uwzględnia bowiem także świadczenia o charakterze ciągły, co inni autorzy wykluczają.

W nauce prawa podnosi się, że charakteru powtarzalnego, nie mają świadczenia o charakterze jednorazowym, stałym, ani ciągłym.

W art. 176 § 1 mowa o świadczeniach powtarzających się, a nie o świadczeniach o charakterze ciągłym

(por. M. Rodzynkiewicz [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018, art. 176). Pogląd ten podziela  także A. Kidyba: 

świadczenie ciągłe nie ma charakteru powtarzającego się, gdy jest realizowane bez przerwy, w ciągłym procesie powtarzających się czynności. Jeżeli świadczenie ciągłe realizowane będzie na przykład przez okres 12 miesięcy raz w miesiącu, nie będzie to działanie stałe. Jeżeli jest ono jednak realizowane permanentnie, a tak jest na przykład z odpłatnym korzystaniem przez spółkę z określonej infrastruktury technicznej, urządzeń i sprzętu, to warunek polegający na powtarzalności świadczenia nie będzie spełniony

(A. Kidyba [w:] M. Dumkiewicz, A. Kidyba, Komentarz aktualizowany do art. 1-300 Kodeksu spółek handlowych, LEX/el. 2023, art. 176).

Użytkownik w treści zapytania, sam zaznaczył (prawdopodobnie nie zdając sobie sprawy w przedmiocie niejednoznacznej granicy między czynnościami ciągłymi, a powtarzającymi się), iż usługi wykonywane przez jego córkę na rzecz spółki mają charakter ciągły. Przy czym, w rzeczywistości charakter ciągły będą mieć czynności polegające np. na zarządzeniu spółką (pełnienie funkcji w zarządzie) lub oddaniu lokalu spółce do korzystania. Naszym zdaniem  świadczenie pracy na rzecz spółki przez wspólniczkę może budzić uzasadnione wątpliwości co do kryterium ciągłego charakteru, a nawet jeśliby przyjąć inaczej, to korzystne dla Użytkownika, lecz praktycznie osamotnione w doktrynie, stanowisko zajęli M. Bieniak i J. Bieniak:

przyjąć także należy, że względy celowościowe pozwalają na objęcie dyspozycją art. 176 § 1 KSH także świadczeń nie tyle powtarzających się, ile ciągłych.

(J. Bieniak, M. Bieniak, G. Nita-Jagielski, Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2022). Niemniej jednak obrona stanowiska prezentowanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w tej sprawie, rzeczywiście mogłaby zostać z powodzeniem przeprowadzona.

W tym stanie Użytkownik winien przekonać ZUS, co do tego, iż w jego spółce prawidłowo zastosowano art. 176 k.s.h. poprzez poczynienie odpowiednich zmian w umowie spółki. Powtarzające się bowiem mają być czynności wspólnika na rzecz spółki, a nie tylko spotkania terapeutyczne z pacjentami wspólniczki. Zatem przedmiotowe świadczenia powinny zostać opisane w umowie spółki jako świadczenia o charakterze cyklicznym, wskazując ich częstotliwość. Godnym uwagi rozwiązaniem jest przy tym zastosowanie klauzuli pozwalającej na dodatkowe zlecenia przez spółkę tych czynności w przypadku wyczerpania rzeczonego limitu, tudzież minimum.

Centrala Zakłada Ubezpieczeń Społecznych potwierdziła, iż wynagrodzenie wspólnika, o którym mowa w art. 176 k.s.h. nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniem społecznym. (vide: pismo z dnia 13 kwietnia 2022 r. Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, znak WPI/200000/43/510/2022). Intencją ZUS-u właściwego dla Użytkownika jest zatem wykazanie, że świadczenia drugiego wspólnika nie mają charakteru powtarzalnego, zatem ze wspomnianego przywileju nie korzysta, a córka Użytkownika winna odprowadzać stosowne składki na ubezpieczenie społeczne.

Stan prawny na dzień 1 kwietnia 2023 r.

Podstawa prawna:

1. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1467 z późn. zm.).

Źródła:

1. J. Bieniak, M. Bieniak, G. Nita-Jagielski, Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Wyd. 8, Warszawa 2022;
2. M. Rodzynkiewicz [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018, art. 176;
3. A. Kidyba [w:] M. Dumkiewicz, A. Kidyba, Komentarz aktualizowany do art. 1-300 Kodeksu spółek handlowych, LEX/el. 2023, art. 176;
4. pismo z dnia 13 kwietnia 2022 r. Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, znak WPI/200000/43/510/2022.

Pamiętaj!

Wpisz nasz KRS 0000318482 w Deklaracji Podatkowej PIT.

Wyszukaj:

Akademia Liderów Innowacji i Przedsiębiorczości Fundacja dr Bogusława Federa w  https://www.podatki.gov.pl/pit/twoj-e-pit/

Dziękujemy :)