Poradnik biznesowy
Umowa a porozumienie
Ten materiał powstał dzięki 1,5% podatku
Wpisz KRS 0000318482 w Deklaracji Podatkowej Twój e-PIT
Dziękujemy za wsparcie!
W polskim porządku prawnym terminy „umowa” i „porozumienie” są ze sobą ściśle powiązane, jednak nie oznaczają dokładnie tego samego. W języku potocznym porozumienie bywa rozumiane jako zgoda, wspólne ustalenie lub porozumienie w sensie umowy, ale w prawie cywilnym umowa ma znacznie bardziej precyzyjne znaczenie.
Umowa jako czynność prawna
Ustawodawca nie definiuje odrębnie pojęcia porozumienia, natomiast „umowa” jako rodzaj czynności prawnej została kompleksowo uregulowana w księdze trzeciej Kodeks cywilny dotyczącej prawa zobowiązań. Umowa w tym ujęciu to zawsze czynność prawna wymagająca co najmniej dwóch stron oraz zgodnych oświadczeń woli zmierzających do wywołania określonych skutków prawnych, najczęściej zobowiązujących strony do określonego świadczenia lub zaniechania.
W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, że porozumienie samo w sobie może mieć charakter szerszy niż umowa – oznacza zgodne stanowisko stron w określonej sprawie, które nie zawsze musi skutkować powstaniem zobowiązania. Porozumienie może być również pojęciem potocznym, odnoszącym się do procesu komunikowania się uczestników oraz ich woli dojścia do wspólnego porządku, bez konieczności wywoływania konkretnych skutków prawnych. Z tego względu użycie słowa „porozumienie” w określeniu czynności cywilnoprawnej bywa czasami uznawane za nieprecyzyjne – w prawie cywilnym występują bowiem jasno określone typy umów (np. sprzedaży, najmu, zlecenia), z których każda ma określone skutki prawne i wymogi formalne.
Jako ilustrację relacji między pojęciami warto wskazać, że w niektórych aktach szczególnych ustawodawca definiuje porozumienie w sposób zbliżony do umowy, np. w Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, zgodnie z którą przez porozumienie rozumie się m.in.:
a) umowy zawierane pomiędzy przedsiębiorcami, ich związkami lub przedsiębiorcami a związkami oraz postanowienia tych umów,
b) wszelkie uzgodnienia dokonane w jakiejkolwiek formie przez dwóch lub więcej przedsiębiorców lub ich związki.
Taka regulacja pokazuje, że w określonym kontekście prawodawca traktuje porozumienie jako formę umowy lub jej element, ale jest to definicja specyficzna dla tej dziedziny prawa, nie odzwierciedlająca ogólnej definicji umowy zawartej w kodeksie cywilnym.
Porozumienie stron
W nauce prawa często terminy „konsensus” czy „zgodna wola stron” są używane do opisu istoty umowy, co podkreśla, że sama zgoda (czyli porozumienie stron) jest warunkiem powstania umowy, ale nie każdy akt porozumienia musi tworzyć umowę w sensie prawnym. Porozumienie może więc oznaczać ustalenie wspólnego stanowiska lub etap komunikacji prowadzący do zawarcia umowy, ale samo w sobie nie zawsze stanowi czynność prawną powodującą skutki przewidziane dla umów w kodeksie cywilnym.
W praktyce prawnej spotykamy różne typy czynności, w których pojęcie porozumienia funkcjonuje w znaczeniu zbliżonym do umowy lub jako element umowy: są to m.in. porozumienia o charakterze cywilnoprawnym, porozumienia administracyjne czy porozumienia międzynarodowe. W każdym z tych przypadków istotne jest jednak odwołanie się do właściwych przepisów regulujących daną kategorię, ponieważ samo użycie terminu porozumienie nie przesądza automatycznie o tym, że mamy do czynienia z umową w rozumieniu prawa zobowiązań.
Podsumowując, umowa i porozumienie w polskim prawie są pojęciami pokrewnymi, jednak umowa ma ściślejsze, prawnie określone znaczenie jako czynność prawna składająca się z zgodnych oświadczeń woli co najmniej dwóch stron i wywołująca określone skutki prawne. Porozumienie natomiast może oznaczać zarówno zgodę stron jako element umowy, jak również samodzielne ustalenie wspólnego stanowiska, bez konieczności wywoływania skutków cywilnoprawnych.
Przekaż 1,5% na Akademię Liderów Innowacji i Przedsiębiorczości Fundacja dr Bogusława Federa, wpisując w PIT numer KRS 0000318482. Wspieraj z nami polską mikroprzedsiębiorczość.
Czy wiesz, że aż 96% mikro firm zapewnia 75% wszystkich wpływów z podatków i wytwarza 51% zysku gospodarki kraju?
A tylko niewielkiej liczbie udaje się utrzymać na rynku dłużej niż rok bez dostatecznej wiedzy i znajomości przepisów.
A czy wiesz, że...
Ty też możesz coś zrobić, abyśmy mogli dalej działać i skutecznie Cię wspierać?
KRS 0000318482
Chcesz nas wesprzeć?
Jak widzisz, serwis mikroPorady.pl jest wolny od reklam. Działamy dzięki ofiarności naszych użytkowników, którzy przekazują nam wpłaty i darowizny. Nawet w bardzo niewielkich kwotach.
Twoja pomoc pozwoli na:
Warto wiedzieć
