Produkcja i sprzedaż paszy suchej dla gryzoni

Użytkownik serwisu zwrócił się do nas z prośbą o udzielenie porady prawnej w następującym stanie faktycznym:

Chcę założyć firmę produkującą i sprzedająca pasze suche dla gryzoni i królików w postaci suszonych ziół, siana, suszonych warzyw i owoców. Jestem rolnikiem chcę sprzedawać swoje produkty siane na polach w postaci ziół, warzyw i siana, które będą suszone, konfekcjonowane w małe torebki i sprzedawane w sklepie internetowym i wstawiane do sklepów stacjonarnych.
Dostałam już informację, że nie mogę tego robić jako rolnik, tylko muszę założyć firmę tylko czy muszę dostać jakieś zezwolenia na produkcję takiej karmy, czy mogę dokupić surowca suchego od rolnika i pakować we własne torebki sprzedawać pod własną marką czy trzeba spełnić jakieś wymogi prawne? Proszę o odpowiedź.

Regulacje prawne dotyczące produkcji karm dla zwierząt domowych można podzielić na dwie kategorie. Pierwsza związana jest z prawodawstwem o charakterze ogólnym, w którym opisano podstawowe wymagania dla całego sektora paszowego, w tym ogólne zasady zapewnienia jakości produktu włącznie z wymogami dotyczącymi etykietowania, pakowania i tzw. prezentacji, czyli eksponowania określonych cech i właściwości (3, 4, 5). Druga kategoria prawodawstwa związana jest ze szczegółowymi zasadami związanymi ze stosowaniem produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi (6, 9, 10). Są one głównym surowcem używanym do produkcji karm dla zwierząt domowych.              Podstawowym dokumentem regulującym obszar związany ze stosowaniem surowców pochodzenia zwierzęcego do produkcji karm dla zwierząt domowych jest rozporządzenie (WE) nr 1069/2009 z 21 października 2009 r., określające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylające rozporządzenie nr 1774/2002 (6). Zawiera ono wymagania dotyczące ochrony zdrowia zwierząt i zdrowia publicznego w zakresie produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego oraz pro- duktów pochodnych, których celem jest za- pobieganie rozprzestrzenianiu się istotnych czynników zagrożeń związanych z tym sektorem. Ponadto określono w nim warunki, w jakich wybrane kategorie ubocznych produktów pochodzenia zwierzęcego mogą być stosowane w karmach dla zwierząt domowych oraz do innych celów. Obejmuje to przywóz, gromadzenie i przemieszczanie produktów ubocznych pochodzenia zwie- rzęcego oraz produktów pochodnych. Pod- mioty produkujące karmy dla zwierząt domowych powinny być zatwierdzone przez właściwy organ (art. 24 lit. e) oraz mieć wdrożony system HACCP (art. 29 lit. d) z wykorzystaniem przewodników opracowanych przez międzynarodowe organizacje skupiające producentów karm dla zwierząt domowych i zaakceptowane przez Komi- sję Europejską (7, 8). W przepisach określono również definicję zwierzęcia domo- wego, którym jest każde zwierzę należące do grupy gatunków zazwyczaj karmionych i utrzymywanych przez człowieka w celach innych niż gospodarskie, lecz niespożywanych przez ludzi.

Podmioty działające w tym obszarze muszą dysponować odpowiednimi po- mieszczeniami i urządzeniami w celu zapewnienia bezpiecznego przechowywania i obróbki otrzymywanych materiałów oraz usuwania niewykorzystanych w procesie przetwórczym produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego. W innym wypadku materiał ten należy wysyłać do spalarni, wytwórni biogazu lub kompostowni zgodnie z odpowiednimi zapisami rozporządzenia (WE) nr 1069/2009. Przedstawione wymogi są nieco łagodniejsze niż w przypadku innych zakładów przetwarzających produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego (rozdz. II, zał. IX, rozp. 142/2011). W rozumieniu art. 10 lit. g) rozporządzenia 1069/2009 materiały paszowe, którymi są produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego, jak i zawierająca je karma dla zwierząt domowych, do osiągnięcia tzw. punktu końcowego stanowią materiał kategorii 3. Punkt końcowy oznacza etap, w którym dany produkt spełnia określone wymagania zawarte w omawianych przepisach oraz nie stanowi już znaczącego zagrożenia dla zdrowia ludzi lub zwierząt. Następstwem spełnienia wymagań punktu końcowego jest to, że po jego osiągnięciu takie produkty nie podlegają już wymogom niniejszego rozporządzenia. Nie wszystkie grupy ubocznych produktów z kategorii 3 można stosować jako surowiec do produkcji karm dla zwierząt domowych. Na podstawie art. 35 lit. a) wyłączono możliwość stosowania następujących surowców z kategorii 3:

• skóry i skórki, kopyta, pióra, wełnę, rogi, sierść i futra pochodzące od zwierząt martwych, które nie wykazywały oznak choroby przenoszonej przez ten produkt na ludzi;
• tkankę tłuszczową ze zwierząt, któ- re nie wykazały jakichkolwiek objawów choroby przenoszonej na ludzi lub zwierzęta, poddanych ubojowi w rzeźni i uznanych za nadające się do uboju z przeznaczeniem do spożycia przez ludzi w następstwie kontroli przed- ubojowej zgodnie z przepisami wspól- notowymi;
• odpady gastronomiczne.

Dozwolone jest natomiast wprowadzenie do obrotu (art. 35 lit. aii) karm z importu lub stosowanie surowców z przywozu zawierających materiał, który należy do wcześniej omówionych i dopuszczonych grup surowców, ale został zakwalifikowany jako kat. 1 (art. 8 lit. c), gdyż pochodzi od zwierząt, które na podstawie dyrektywy Rady 96/22/WE z 29 kwietnia 1996 r. dotyczącej zakazu stosowania w gospodarstwach hodowlanych niektórych związków o działaniu hormonalnym, tyreostatycznym i ß-agonistycznym, zostały poddane nielegalnym zabiegom. Te nielegalne zabiegi polegały na podaniu zwierzętom gospodarskim substancji zabronionych dyrektywą 96/22/WE lub przeprowadzenie nielegalnego leczenia według definicji zawartej w dyrektywie 96/22/WE (art. 2 lit. b). Na skutek tego wykryto w tkankach zwierząt gospodarskich pozostałości substancji niedozwolonych wskazanych w przytoczonych do- kumentach, ale w wytworzonej karmie lub surowcu do jej produkcji z takich zwie- rząt, poziomy te wykluczają zagrożenie dla zdrowia zwierząt domowych. Ponieważ to odstępstwo dotyczy produktów sprowadzanych na teren UE, w kolejnym rozporządzeniu, które będzie dalej oma- wiane, istnieje wymóg granicznej kontroli weterynaryjnej tego typu produktów pod kątem pozostałości substancji zabronionych. Dodatkowo muszą zostać wzięte pod uwagę określone warunki wykonawcze do wprowadzenia tego rodzaju surowców (art. 40 lit. a). Podmiot wpro- wadzający takie surowce do obrotu powinien zapewnić (art. 35 lit. b) kontrolę zagrożeń dla zdrowia ludzi i zwierząt dzięki tzw. bezpiecznej obróbce, która obejmuje taki proces technologiczny, w wyniku którego stosowany materiał lub powstałe z niego inne substancje nie będą stanowić zagrożenia dla zdrowia zwierząt lub ludzi (art. 38). Można to osiągnąć poprzez badanie produktu końcowego, zwłaszcza jeśli nie można zagwarantować tzw. bezpiecznego źródła pochodzenia, czyli stosowania surowców o udokumentowanym bezpieczeństwie wcześniejszych etapów postępowania, łącznie z transportem i składowaniem.

Kolejnym dokumentem, który uszczegóławia wymagania dotyczące postępowania z karmami i surowcami do ich produkcji jest rozporządzenie (WE) nr 142/2011 (9, 10). Zgodnie z art. 3 tego aktu przetworzona karma dla zwierząt domowych oraz gryzaki dla psów mogą być wprowadzone do obrotu bez ograniczeń, jeśli osiągnęły punkt końcowy na etapie łań-cucha produkcyjnego i nie stanowią już znaczącego zagrożenia dla zdrowia ludzi lub zwierząt. W związku z tym od tego etapu nie podlegają już urzędowym kontrolom wskazanym w rozporządze- niu (WE) 1069/2009. Wymagania szczegółowe do osiągnięcia punktu końcowego zostały zawarte w załączniku XIII do rozporządzenia (WE) nr 142/2011, w rozdziale II pkt 7 lit. a), dla przetworzonych karm dla zwierząt domowych oraz lit. b) dla gryzaków. Muszą one spełnić wymagania określone w przytoczonym załączniku, a które dotyczą właściwego procesu produkcji, odpowiedniego ich zapakowania, poddania badaniom w wyznaczonych kierunkach analitycznych oraz w przypadku karm pochodzących z importu z krajów trzecich powinny podlegać kontroli weterynaryjnej zgodnie z dyrektywą 97/78/WE w punkcie kontroli granicz- nej. Wymagania dotyczące pakowania przetworzonych karm dla zwierząt domowych określono w pkt 3 rozdziału II, załącznika XII rozporządzenia 142/2011. Karmy w puszkach muszą zostać poddane obróbce cieplnej do wartości sterylizacyjnej Fc, wynoszącej minimum 3.

Wymaganiem wobec przetworzonych karm dla zwierząt domowych konfekcjonowanych inaczej niż w puszkach, jest podda- nie ich obróbce cieplnej w temperaturze co najmniej 90°C w całej objętości gotowego produktu. Równoważnie może zostać przeprowadzona obróbka cieplna w co najmniej 90°C dla wszystkich składników karmy, które zawierają materiał pochodzenia zwierzęcego. Dodatkowo, karmy te powinny składać się wyłącznie z materiałów paszowych, którymi są produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego lub produkty uzyskane z mięsa i wyrobów mięsnych, które zostały poddane w całej masie obróbce cieplnej w temperaturze, co najmniej 90°C. Dotyczy to również produktów pochodnych, które zostały wytworzone zgodnie z wymogami roz- porządzenia (WE) 142/2011, takich jak: mleko i produkty na bazie mleka, żelatyna, hydrolizaty białkowe, produkty z jaj, kolagen, produkty z krwi, przetworzone białko zwierzęce, w tym mączka rybna, tłuszcz wytopiony, oleje z ryb, fosforan diitriwapniowy oraz dodatki smakowe.

Za zezwoleniem właściwego organu Inspekcji Weterynaryjnej stosowane materiały paszowe pochodzenia zwierzęcego w przetworzonych karmach dla zwierząt domowych, konfekcjonowanych w opakowaniach innych niż puszki można poddać obróbce, takiej jak: suszenie lub fermentacja, przy zapewnieniu, iż wykluczona zostanie możliwość pojawienia się niedopuszczalnych zagrożeń ze strony danej karmy dla zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt. W przypadku stosowania w tej grupie karm, produktów ubocznych kat. 3 pochodzenia zwierzęcego, o których mowa w art. 10 lit. l) i m) rozporządzenia (WE) nr 1069/2009, czyli pochodzących od zwierząt z rzędów Rodentia (gryzonie), Lagomorpha (zajęczaki) oraz bezkręgowców wodnych i lądowych, innych niż ga- tunki chorobotwórcze (pasożytnicze) dla ludzi lub zwierząt, należy za zgodą właściwego organu Inspekcji Weterynaryjnej poddać odpowiedniej obróbce, wykluczającej pojawienie się niedopuszczalnych zagrożeń ze strony takiej karmy dla zdrowia publicznego lub zdrowia zwierząt.

Pamiętaj!

Wpisz nasz KRS 0000318482 w Deklaracji Podatkowej PIT.

Wyszukaj:

Akademia Liderów Innowacji i Przedsiębiorczości Fundacja dr Bogusława Federa w https://www.podatki.gov.pl/pit/twoj-e-pit/

Dziękujemy

Stan prawny na dzień: 12 września 2023 r.

Podstawa prawna:

1. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 767/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. w sprawie wprowadzania na rynek i stosowania pasz, zmieniające rozporządzenie WE) nr 1831/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady i uchylające dyrektywę Rady 79/373/EWG, dyrektywę Komisji 80/511/EWG, dyrektywy Rady 82/471/EWG, 83/228/EWG, 93/74/EWG, 93/113/WE i 96/25/WE oraz decyzję Komisji 2004/217/WE (Dz.U. L 229 z 1.9.2009).
2. Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywno- ści oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz.U. L 31 z 1.2.2002).
3. Rozporządzenie (WE) nr 183/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 stycznia 2005 r. ustanawiające wymagania dotyczące higieny pasz (Dz.U. L 35 z 8.2.2005)
4. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (Dz.U. L 300 z 14.11.2009).