Wielkość tekstu
Kontrast serwisu

Mikroporady są czymś wyjątkowym. Są jak poradniki na półce każdego polskiego mikro przedsiębiorcy. W świecie Internetu są małym zakamarkiem praktycznej wiedzy, w którym można znaleźć prawie wszystko o prowadzeniu małej firmy.

Aby chronić naszą niezależność, nigdy nie publikowaliśmy i nie będziemy publikować reklam. Utrzymujemy się z darowizn o średniej wysokości 20 zł, w tym także z wpłat z 1% Podatku.

Proszę, pomóż nam zbierać pieniądze i ulepszać Mikroporady. Czytaj więcej...

Porada: Jak zatrudniać i o czym pamiętać gdy pracownikami są członkowie rodziny

Zasady zatrudniania członków rodziny przez przedsiębiorcę nie różnią się istotnie od obowiązujących w przypadku innych (obcych) pracowników. Oznacza to, iż podstawą takiego zatrudnienia może być stosunek pracy (czyli umowa o pracę), jak i każdy inny stosunek, na podstawie którego może być świadczona praca - np. umowa zlecenia, umowa świadczenia usług na warunkach zlecenia. Możliwe jest również bezumowne świadczenie pracy przez członka rodziny, czy też założenie przez taką osobę działalności gospodarczej i współpraca na podstawie kontraktu między dwoma podmiotami gospodarczymi.

  1. Zasady ogólne – swoboda umów i swoboda w doborze pracowników

Zasady zatrudniania członków rodziny przez przedsiębiorcę nie różnią się istotnie od obowiązujących w przypadku innych (obcych) pracowników. Oznacza to, iż podstawą takiego zatrudnienia może być stosunek pracy (czyli umowa o pracę), jak i każdy inny stosunek, na podstawie którego może być świadczona praca - np. umowa zlecenia, umowa świadczenia usług na warunkach zlecenia. Możliwe jest również bezumowne świadczenie pracy przez członka rodziny, czy też założenie przez taką osobę działalności gospodarczej i współpraca na podstawie kontraktu między dwoma podmiotami gospodarczymi.

  1. Formy zatrudniania członka rodziny
  1. umowę o pracę

Kwestie związane z zatrudnianiem pracowników uregulowane zostały w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Przepisy te nie wprowadzają ograniczeń w zakresie zatrudniania na podstawie stosunku pracy członków rodziny. Również w innych przepisach prawa nie pojawiają się regulację dotyczące ograniczeń w zatrudnianiu członków rodziny.

Pracownikiem może być osoba fizyczna, która ukończyła 18 lat i jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę (art. 2 i art. 22 § 2 K.p.), natomiast pracodawcą może być jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników (art. 3 K.p.).

Konieczną przesłanką istnienia stosunku pracy między stronami jest to, aby umówiona praca była świadczona w warunkach właściwych i charakterystycznych dla stosunku pracy, które są określone w art. 22 § 1 K.p. Zgodnie bowiem z tym przepisem przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem.

Należy pamiętać, że konstytutywnymi elementami stosunku pracy są:

  • praca wykonywana jest pod kierownictwem pracodawcy (podporządkowanie),
  • praca wykonywana jest w określonym miejscu i czasie (osobiste świadczenie pracy w sposób ciągły),

Reasumując, nie ma przeszkód prawnych, aby w charakterze pracownika mógł być zatrudniony współmałżonek lub inny członek rodziny osoby fizycznej będącej pracodawcą, jeżeli w stosunku pracy między tymi stronami będą występowały powyższe elementy stosunku pracy, a w szczególności podstawowa dla tego stosunku cecha podporządkowania pracownika pracodawcy.

Możliwość zawierania umów o pracę między małżonkami lub innymi członkami rodziny, jeżeli są spełnione cechy stosunku pracy w takim zatrudnieniu, potwierdza ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego. I tak w wyrokach z dnia 15 stycznia 2007 r.[1] odnoszącym się do małżonków, z dnia 1 września 2009 r.[2] odnoszącym się do zatrudnienia brata, z dnia 19 września 2003 r.[3] odnoszącym się do zatrudnienia córki sąd przyjął, że stwierdzenie zatrudnienia osoby bliskiej pracodawcy wymaga jednoznacznych ustaleń, iż zostały spełnione warunki podjęcia takiego zatrudnienia oraz że miało miejsce wykonywanie obowiązków w sposób charakterystyczny dla stosunku pracy.

Należy pamiętać, że okoliczność, iż pracownikiem jest członek rodziny nie powoduje wyłączenia lub ograniczenia stosowania przepisów prawa pracy. W konsekwencji:

  • do nawiązania stosunku pracy, jak i ustalenia wysokości wynagrodzenia konieczne jest zgodne oświadczenie woli zarówno pracownika, jak i pracodawcy (art. 11 ustawy nawiązanie stosunku pracy oraz ustalenie warunków pracy i płacy, bez względu na podstawęprawnątego stosunku, wymaga zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika”);
  • zawarta umowa o pracę nie może przewidywać uregulowań mniej korzystnych niż te przewidziane w ustawie. Jeżeli takie postanowienia znalazły się w umowie to zastępowane są one przez odpowiednie przepisy prawa pracy (art. 18 § 1 i 2 „§ 1. postanowienia umów o pracęoraz innych aktów, na których podstawie powstaje stosunek pracy, nie mogąbyćmniej korzystne dla pracownika niżprzepisy prawa pracy. §2. postanowienia umów i aktów, o których mowa w §1, mniej korzystne dla pracownika niżprzepisy prawa pracy sąnieważne; zamiast nich stosuje sięodpowiednie przepisy prawa pracy.”).

 

  1. zatrudnianie na podstawie umów cywilnoprawnych

Zgodnie z zasadą swobody umów, strony mogą dowolnie ułożyć stosunek prawny byleby jego cel i treść nie sprzeciwiała się naturze stosunku prawnego, ustawie, ustalonym zwyczajom i zasadom współżycia społecznego (art. 353 k.c.).

O kwalifikacji prawnej umowy nie decyduje jej nazwa, ale rzeczywisty zamiar stron i treść stosunku zobowiązaniowego. Decydując się na wybór określonego rodzaju umowy należy pamiętać, zby zawrzeć w jej treści istotne postanowienia (essentialia negotii) charakteryzujące dany typ umowy tak, aby uniknąć ew. sporów przy jej wykonywaniu.

Należy także pamiętać, że nie można zastępować umowy o prace umowami cywilnoprawnymi. Jeżeli świadczenie pracy odbywa się na podstawie takiej umowy, ale okoliczności konkretnego przypadku wskazują, że strony faktycznie łączy stosunek pracy, to umowa taka będzie interpretowana jak umowa o pracę, a pracownikowi będzie przysługiwać roszczenie o stwierdzenie istnienia stosunku pracy.

Zatrudnienie osoby będącej członkiem rodziny następuje nie tylko w przypadku zawarcia umowy pisemnej, ale może również nastąpić na podstawie samego przystąpienia takiej osoby do wykonywania określonych czynności (per facta concludentia, w sposób dorozumiany – art. 60 k.c.), nawet nieodpłatnie.

Mając na uwadze powyższe, w przypadku zatrudniania członków rodziny należy szczególnie uważać zarówno przy formułowaniu postanowień umownych, jak i zatrudnianiu ich bez umowy, w sytuacjach drobnej pomocy przy codziennych czynnościach (np. zastąpienie przedsiębiorcy za ladą sklepową, czy wyjazd po produkty firmowe).

Przedsiębiorco pamiętaj !

Nie ma przepisów prawa, które zabraniałyby zatrudnić członka rodziny w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Ważne jest, że w przypadku  zatrudnienia w stosunku pracy, do członka rodziny w pełni stosuje się wszystkie przepisy prawa pracy.

W zależności od tego, na jakiej podstawie członek rodziny świadczy pracę w działalności gospodarczej przedsiębiorcy, inne będą obowiązki i inaczej będzie wyglądało rozliczanie z tytułu ubezpieczeń społecznych (patrz pkt 3 poniżej) oraz w podatku dochodowym (patrz pkt 4 poniżej).

 

[1] I UK 208/06, LES nr 470025

[2] I UK 94/09, LEX nr 551057

[3] II UK 41/03, OSNP z 2004 r. nr 11, poz. 199


Może zaoszczędzimy Ci czasu? Może podejmiesz szybciej lepszą decyzję?
przekaż darowiznę Pomóż młodym mikro firmom.

6% od dochodu - odlicza płatnik podatku od osób fizycznych
10% od dochodu - odlicza płatnik podatku od osób prawnych
Dlaczego warto?
Dowód wpłaty jest dokumentem uprawniającym do odliczeń w rocznym zeznaniu podatkowym (podstawa - Ustawa o PIT)

 
Akademia Liderów Fundacja dr Bogusława Federa
Przedsiębiorczość i Innowacje
Rozwijamy Mikro Firmy

Pomóż Nam Działać Szybciej !
Przekaż ico-1procent-min Wpisz KRS 0000318482

Porady i wzory dokumentów przygotowywane na zlecenie Fundacji Akademii Liderów w ramach nieodpłatnej działalności pożytku publicznego są finansowane z 1 % Podatku otrzymanego od użytkowników serwisu.

Porady i wzory dokumentów opracowywane na zlecenie Fundacji przez zespól prawników Kancelarii Juris są zgodne z obowiązującym prawem i podlegają ochronie prawa autorskiego.
Zarządzający serwisem Mikroporady.pl nie odpowiadają za opinie i poglądy autorów.

 
 

Pomóż Nam Działać Szybciej. Jeśli nie My razem, to kto? Bo kiedy, jeśli nie teraz?

Serwis Mikroporady.pl od ponad 2 lat cotygodniowo wysyła 2 biuletyny aktualizacyjne z nowymi wzorami dokumentów i poradami do 60.000 zarejestrowanych użytkowników

Przekaż ico-1procent Podatku PIT

KRS: 0000318482 - Wpisz w Deklaracji

Dlaczego warto?

wpłać darowiznę

Odlicz Darowiznę od Dochodu: • do 6% dochodu - osoby fizyczne
• do 10% dochodu - osoby prawne



Wspieraj Mikroporady.pl

Najmniejsze i rodzinne Firmy są najważniejszym „nerwem” naszej gospodarki a mają ograniczony dostęp do fachowej pomocy. My to zmieniamy - przygotowujemy dla nich kompleksowe wsparcie – wzory umów z orzecznictwem i komentarzami, porady, instrukcje,regulaminy, kazusy. W odpowiedzi na przesyłane pytania udzielamy dodatkowych porad, wyjaśnień i interpretacji.

Bez ograniczeń i bezpłatnie, bo chcemy żyć w świecie, gdzie solidarnie wspiera się słabszych. Jest to możliwe dzięki zaangażowaniu ludzi takich jak Ty. Liczy się każda pomoc, jednorazowa wpłata lub comiesięczna.

dalej
 

Zapisz się na Biuletyn

Co tydzień bezpłatny Biuletyn Aktualizacyjny z nowymi wzorami dokumentów, instrukcjami, poradami, przygotowywanymi przez zespół prawników z aktualnym stanem prawnym.

Fundacja Akademia Liderów i Mikroporady ® udzielają pomocy mikro firmom bezpłatnie i bez ograniczeń.
Nie wyświetlamy żadnych reklam, nie pobieramy opłat od użytkowników, nie udostępniamy pozostawionych danych.

 
x

Jeśli czytasz teraz nasze Porady i pomagają, wspomóż nas darowizną 30 zł.