Wielkość tekstu
Kontrast serwisu

Mikroporady są czymś wyjątkowym. Są jak poradniki na półce każdego polskiego mikro przedsiębiorcy. W świecie Internetu są małym zakamarkiem praktycznej wiedzy, w którym można znaleźć prawie wszystko o prowadzeniu małej firmy.

Aby chronić naszą niezależność, nigdy nie publikowaliśmy i nie będziemy publikować reklam. Utrzymujemy się z darowizn o średniej wysokości 20 zł, w tym także z wpłat z 1% Podatku.

Proszę, pomóż nam zbierać pieniądze i ulepszać Mikroporady. Czytaj więcej...

Porada: Jak zatrudniać i o czym pamiętać gdy pracownikami są członkowie rodziny

Zasady zatrudniania członków rodziny przez przedsiębiorcę nie różnią się istotnie od obowiązujących w przypadku innych (obcych) pracowników. Oznacza to, iż podstawą takiego zatrudnienia może być stosunek pracy (czyli umowa o pracę), jak i każdy inny stosunek, na podstawie którego może być świadczona praca - np. umowa zlecenia, umowa świadczenia usług na warunkach zlecenia. Możliwe jest również bezumowne świadczenie pracy przez członka rodziny, czy też założenie przez taką osobę działalności gospodarczej i współpraca na podstawie kontraktu między dwoma podmiotami gospodarczymi.

  1. Zasady ogólne – swoboda umów i swoboda w doborze pracowników

Zasady zatrudniania członków rodziny przez przedsiębiorcę nie różnią się istotnie od obowiązujących w przypadku innych (obcych) pracowników. Oznacza to, iż podstawą takiego zatrudnienia może być stosunek pracy (czyli umowa o pracę), jak i każdy inny stosunek, na podstawie którego może być świadczona praca - np. umowa zlecenia, umowa świadczenia usług na warunkach zlecenia. Możliwe jest również bezumowne świadczenie pracy przez członka rodziny, czy też założenie przez taką osobę działalności gospodarczej i współpraca na podstawie kontraktu między dwoma podmiotami gospodarczymi.

  1. Formy zatrudniania członka rodziny
  1. umowę o pracę

Kwestie związane z zatrudnianiem pracowników uregulowane zostały w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Przepisy te nie wprowadzają ograniczeń w zakresie zatrudniania na podstawie stosunku pracy członków rodziny. Również w innych przepisach prawa nie pojawiają się regulację dotyczące ograniczeń w zatrudnianiu członków rodziny.

Pracownikiem może być osoba fizyczna, która ukończyła 18 lat i jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę (art. 2 i art. 22 § 2 K.p.), natomiast pracodawcą może być jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników (art. 3 K.p.).

Konieczną przesłanką istnienia stosunku pracy między stronami jest to, aby umówiona praca była świadczona w warunkach właściwych i charakterystycznych dla stosunku pracy, które są określone w art. 22 § 1 K.p. Zgodnie bowiem z tym przepisem przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem.

Należy pamiętać, że konstytutywnymi elementami stosunku pracy są:

  • praca wykonywana jest pod kierownictwem pracodawcy (podporządkowanie),
  • praca wykonywana jest w określonym miejscu i czasie (osobiste świadczenie pracy w sposób ciągły),

Reasumując, nie ma przeszkód prawnych, aby w charakterze pracownika mógł być zatrudniony współmałżonek lub inny członek rodziny osoby fizycznej będącej pracodawcą, jeżeli w stosunku pracy między tymi stronami będą występowały powyższe elementy stosunku pracy, a w szczególności podstawowa dla tego stosunku cecha podporządkowania pracownika pracodawcy.

Możliwość zawierania umów o pracę między małżonkami lub innymi członkami rodziny, jeżeli są spełnione cechy stosunku pracy w takim zatrudnieniu, potwierdza ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego. I tak w wyrokach z dnia 15 stycznia 2007 r.[1] odnoszącym się do małżonków, z dnia 1 września 2009 r.[2] odnoszącym się do zatrudnienia brata, z dnia 19 września 2003 r.[3] odnoszącym się do zatrudnienia córki sąd przyjął, że stwierdzenie zatrudnienia osoby bliskiej pracodawcy wymaga jednoznacznych ustaleń, iż zostały spełnione warunki podjęcia takiego zatrudnienia oraz że miało miejsce wykonywanie obowiązków w sposób charakterystyczny dla stosunku pracy.

Należy pamiętać, że okoliczność, iż pracownikiem jest członek rodziny nie powoduje wyłączenia lub ograniczenia stosowania przepisów prawa pracy. W konsekwencji:

  • do nawiązania stosunku pracy, jak i ustalenia wysokości wynagrodzenia konieczne jest zgodne oświadczenie woli zarówno pracownika, jak i pracodawcy (art. 11 ustawy nawiązanie stosunku pracy oraz ustalenie warunków pracy i płacy, bez względu na podstawęprawnątego stosunku, wymaga zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika”);
  • zawarta umowa o pracę nie może przewidywać uregulowań mniej korzystnych niż te przewidziane w ustawie. Jeżeli takie postanowienia znalazły się w umowie to zastępowane są one przez odpowiednie przepisy prawa pracy (art. 18 § 1 i 2 „§ 1. postanowienia umów o pracęoraz innych aktów, na których podstawie powstaje stosunek pracy, nie mogąbyćmniej korzystne dla pracownika niżprzepisy prawa pracy. §2. postanowienia umów i aktów, o których mowa w §1, mniej korzystne dla pracownika niżprzepisy prawa pracy sąnieważne; zamiast nich stosuje sięodpowiednie przepisy prawa pracy.”).

 

  1. zatrudnianie na podstawie umów cywilnoprawnych

Zgodnie z zasadą swobody umów, strony mogą dowolnie ułożyć stosunek prawny byleby jego cel i treść nie sprzeciwiała się naturze stosunku prawnego, ustawie, ustalonym zwyczajom i zasadom współżycia społecznego (art. 353 k.c.).

O kwalifikacji prawnej umowy nie decyduje jej nazwa, ale rzeczywisty zamiar stron i treść stosunku zobowiązaniowego. Decydując się na wybór określonego rodzaju umowy należy pamiętać, zby zawrzeć w jej treści istotne postanowienia (essentialia negotii) charakteryzujące dany typ umowy tak, aby uniknąć ew. sporów przy jej wykonywaniu.

Należy także pamiętać, że nie można zastępować umowy o prace umowami cywilnoprawnymi. Jeżeli świadczenie pracy odbywa się na podstawie takiej umowy, ale okoliczności konkretnego przypadku wskazują, że strony faktycznie łączy stosunek pracy, to umowa taka będzie interpretowana jak umowa o pracę, a pracownikowi będzie przysługiwać roszczenie o stwierdzenie istnienia stosunku pracy.

Zatrudnienie osoby będącej członkiem rodziny następuje nie tylko w przypadku zawarcia umowy pisemnej, ale może również nastąpić na podstawie samego przystąpienia takiej osoby do wykonywania określonych czynności (per facta concludentia, w sposób dorozumiany – art. 60 k.c.), nawet nieodpłatnie.

Mając na uwadze powyższe, w przypadku zatrudniania członków rodziny należy szczególnie uważać zarówno przy formułowaniu postanowień umownych, jak i zatrudnianiu ich bez umowy, w sytuacjach drobnej pomocy przy codziennych czynnościach (np. zastąpienie przedsiębiorcy za ladą sklepową, czy wyjazd po produkty firmowe).

Przedsiębiorco pamiętaj !

Nie ma przepisów prawa, które zabraniałyby zatrudnić członka rodziny w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Ważne jest, że w przypadku  zatrudnienia w stosunku pracy, do członka rodziny w pełni stosuje się wszystkie przepisy prawa pracy.

W zależności od tego, na jakiej podstawie członek rodziny świadczy pracę w działalności gospodarczej przedsiębiorcy, inne będą obowiązki i inaczej będzie wyglądało rozliczanie z tytułu ubezpieczeń społecznych (patrz pkt 3 poniżej) oraz w podatku dochodowym (patrz pkt 4 poniżej).

 

[1] I UK 208/06, LES nr 470025

[2] I UK 94/09, LEX nr 551057

[3] II UK 41/03, OSNP z 2004 r. nr 11, poz. 199


Może zaoszczędzimy Ci czasu? Może podejmiesz szybciej lepszą decyzję?
przekaż darowiznę Pomóż młodym mikro firmom.

6% od dochodu - odlicza płatnik podatku od osób fizycznych
10% od dochodu - odlicza płatnik podatku od osób prawnych
Dlaczego warto?
Dowód wpłaty jest dokumentem uprawniającym do odliczeń w rocznym zeznaniu podatkowym (podstawa - Ustawa o PIT)

 
Akademia Liderów Fundacja dr Bogusława Federa
Przedsiębiorczość i Innowacje
Rozwijamy Mikro Firmy

Pomóż Nam Działać Szybciej !
Przekaż ico-1procent-min Wpisz KRS 0000318482

Porady i wzory dokumentów przygotowywane na zlecenie Fundacji Akademii Liderów w ramach nieodpłatnej działalności pożytku publicznego są finansowane z 1 % Podatku otrzymanego od użytkowników serwisu.

Porady i wzory dokumentów opracowywane na zlecenie Fundacji przez zespól prawników Kancelarii Juris są zgodne z obowiązującym prawem i podlegają ochronie prawa autorskiego.
Zarządzający serwisem Mikroporady.pl nie odpowiadają za opinie i poglądy autorów.

 
 

Pomóż Nam Działać Szybciej. Jeśli nie My razem, to kto? Bo kiedy, jeśli nie teraz?

Mikroporady.pl w miesiącu odwiedza ponad 40000 unikalnych użytkowników

Przekaż ico-1procent Podatku PIT

KRS: 0000318482 - Wpisz w Deklaracji

Dlaczego warto?

przekaż darowiznę

• do 6% dochodu - osoby fizyczne
• do 10% dochodu - osoby prawne



Określ kwotę i przekaż darowiznę

dalej
 

Zapisz się na Biuletyn

Co tydzień bezpłatny Biuletyn Aktualizacyjny z nowymi wzorami dokumentów, instrukcjami, poradami, przygotowywanymi przez zespół prawników z aktualnym stanem prawnym.

Fundacja Akademia Liderów i Mikroporady ® udzielają pomocy mikro firmom bezpłatnie i bez ograniczeń.
Nie wyświetlamy żadnych reklam, nie pobieramy opłat od użytkowników, nie udostępniamy pozostawionych danych.

 
x

Jeśli czytasz teraz nasze Porady i pomagają, wspomóż nas darowizną 10 zł.