Trzeba wiedzieć

Nowy zakres obciążeń na ZUS

W dniu 18 maja 2017 r. Prezydent RP podpisał Ustawę z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, która wejdzie w przeważającej części w życie z dniem 12 czerwca 2017 r.

Głównym celem ustawy jest wprowadzenie indywidualnych rachunków składkowych dla płatników składek. Na takie indywidualne rachunki ma wpływać jedna wpłata na wszystkie należności, do poboru których jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych, to jest należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na Fundusz Emerytur Pomostowych.

Przypisanie indywidualnego numeru rachunku składkowego konkretnemu płatnikowi ma usprawnić identyfikację wpłat i zapobiegać wpłatom niezidentyfikowanym. Numer indywidualnego rachunku będzie nowym identyfikatorem płatnika składek. Wpłaty będą dokonywane jednym przelewem, co ma wpłynąć na zmniejszenie kosztów i zwiększenie oszczędności czasu przy realizowaniu obowiązku opłacania składek dla obu stron, zarówno Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak i płatnika. Po otrzymaniu składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie rozdysponowywał środki między poszczególne fundusze i ich dysponentów.

1. W dniu 18 maja 2017 r. Prezydent RP podpisał Ustawę z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, która wejdzie w przeważającej części[1] w życie z dniem 12 czerwca 2017 r.

Głównym celem ustawy jest wprowadzenie indywidualnych rachunków składkowych dla płatników składek. Na takie indywidualne rachunki ma wpływać jedna wpłata na wszystkie należności, do poboru których jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych, to jest należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na Fundusz Emerytur Pomostowych.

Przypisanie indywidualnego numeru rachunku składkowego konkretnemu płatnikowi ma usprawnić identyfikację wpłat i zapobiegać wpłatom niezidentyfikowanym. Numer indywidualnego rachunku będzie nowym identyfikatorem płatnika składek. Wpłaty będą dokonywane jednym przelewem, co ma wpłynąć na zmniejszenie kosztów i zwiększenie oszczędności czasu przy realizowaniu obowiązku opłacania składek dla obu stron, zarówno Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak i płatnika. Po otrzymaniu składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie rozdysponowywał środki między poszczególne fundusze i ich dysponentów.

Najważniejsza zmiana dotyczy jednak nowego art. 38a ust. 1 i 2, który stanowi, iż jeżeli w związku z przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym lub kontrolą wykonywania przez płatników składek obowiązków z zakresu ubezpieczenia społecznego zachodzi konieczność wydania decyzji, o której mowa w art. 83 ust. 1 pkt 1a – stanowiącym, że Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności ustalania płatnika składek – Zakład wydaje decyzję podmiotowi zgłaszającemu ubezpieczonych do ubezpieczeń społecznych oraz płatnikowi składek ustalonemu przez Zakład.

Ustęp 2 zakłada, że jeżeli w wyniku uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 1, zostanie potwierdzone, że płatnikiem składek jest płatnik składek ustalony przez Zakład, Zakład sporządza za tego płatnika z urzędu dokumenty związane z ubezpieczeniami społecznymi określone w ustawie za okres wskazany w decyzji.

W związku z tą zmianą wprowadzono kompetencję dla ZUS, jego Prezesa i osób uprawnionych do wydawania decyzji ustalającej płatnika składek ZUS.

Fakt, że deklaratoryjne decyzje rentowe podlegają zaskarżeniu do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, wymaga uwzględnienia w okolicznościach takich nowych decyzji ustalających płatnika. Trzeba tu podkreślić i ostrzec, iż takie decyzje ustalające mogą zapadać nie tylko wówczas jak to jest wskazywane w uzasadnieniu, w sytuacji przenoszenia w trybie art. 231 Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeksu Pracy (tj.: Dz. U. 2016 poz. 1666) – grupy pracowników, czy zakładu pracy ale także w każdym innym przypadku zakwestionowania umów i pozycji zgłoszonego płatnika składek w związku z zarzutem, iż umowa jest nieskuteczna lub/dla pozoru, gdyż rzeczywistym płatnikiem powinien być inny podmiot, były lub dotychczasowy aktualny główny pracodawca.

Istnieje zagrożenie stosowania szerokiej interpretacji zakresu podmiotowego i przedmiotowego dla zakresu decyzji stwierdzającej istnienie obowiązku zgłoszenia do ubezpieczenia, czy też ustalania płatnika składek FUS, w tym także ubezpieczeń zdrowotnych, tylko na podstawie rozstrzygnięcia w zakresie stosunku prawnego i przypadku stwierdzenia nieprawidłowego (nieskutecznego, dla pozoru) przejścia zakładu pracy lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa, czy „grupy pracowników” do innego pracodawcy.

2. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

W dniu 8 maja 2017 r. projekt trafił do Rządowego Centrum Legislacji i poddawany jest uzgodnieniom międzyresortowym.

Najważniejsze, proponowane zmiany dotyczyć będą sytuacji przyznawania rent i emerytur z tytułu niezdolności. Projektodawca zmierza aby emerytury przyznane z urzędu były również objęte gwarancją kwoty najniższego świadczenia, odpowiednio w wysokości równej kwocie 1000 zł (odpowiada wysokości najniższej emerytury i wysokości najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy) albo 750 zł (odpowiada wysokości najniższej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy), w zależności czy zamianie na emeryturę podlegała renta z tytułu całkowitej czy też z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Jak podaje projektodawca takie rozwiązanie zapobiegnie zróżnicowaniu wysokości świadczeń w zależności od daty przyznania emerytury z urzędu oraz uporządkuje obecnie obowiązujące rozwiązania.

Kolejną proponowaną zmianą ma być wprowadzenie regulacji uniemożliwiającej uzyskanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy przez osobę, której wcześniej ustalono prawo do emerytury, lub przez osobę, która osiągnęła wiek emerytalny. Jedynym wyjątkiem od tej zasady byłyby renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego.

Stąd też proponuje się, by uzyskanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, z wyłączeniem prawa do rent z ubezpieczenia wypadkowego, było możliwe tylko przez osobę, która nie osiągnęła wieku emerytalnego i której nie ustalono prawa do emerytury.

3. Ministerstwo Rozwoju przygotowało także projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nazywany również projektem zmniejszającym obciążenia składkami na ubezpieczenia społeczne przedsiębiorców o niskich przychodach.

W dniu 14 kwietnia 2017 r. projekt trafił do Rządowego Centrum Legislacji. Przedmiotowy projekt jest już po uzgodnieniach międzyresortowych i konsultacjach społecznych.

Podstawowym celem wydania przedmiotowej nowelizacji ustawy według Ustawodawcy jest dostosowanie wysokości obciążeń finansowych ponoszonych przez przedsiębiorców z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy do ich możliwości finansowych. Wysokość świadczeń wypłacanych w ramach ubezpieczeń społecznych jednak opiera się co do zasady na tym, że wartość świadczenia jest pochodną wysokości odprowadzonych składek.

Jednym z wysokich, stałych kosztów ponoszonych obecnie przez osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą są składki na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z Ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj.: Dz. U. 2016 poz. 963) obejmują one obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe oraz dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, minimalna wysokość składek na ubezpieczenia społeczne dla tych podmiotów w 2017 r. to 812,61 zł[2] miesięcznie. Ponadto, przedsiębiorcy ci są zobowiązani do odprowadzania składki na Fundusz Pracy w kwocie co najmniej 62,67 zł miesięcznie. W sumie osoba fizyczna prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą odprowadzająca składki w minimalnej wysokości poniesie w 2017 r. wydatki z tych tytułów w wysokości 10 503,36 zł.

Nowy projekt regulacji zakłada, zmniejszenie składek na ubezpieczenia społeczne dla mikro przedsiębiorców mających małe obroty (przychody). Warunkiem koniecznym skorzystania z rozwiązania jest nieprzekraczanie rocznego limitu przychodu w wysokości 30-krotności minimalnego wynagrodzenia o czym stanowi art. 18aa ust. 1 wprowadzany do ustawy zmienianej omawianym projektem.

Jak wynika z uzasadnienia Ustawodawca określając roczny limit przychodu równy 30-krotności minimalnego wynagrodzenia kierował się dwiema przesłankami. Po pierwsze, aby objąć regulacją możliwie kompletną grupę przedsiębiorców, dla których opisane wydatki stanowią rzeczywistą i istotną barierę prowadzenia działalności gospodarczej. Po drugie, zbyt wysoki limit przychodów naruszałby reguły konkurencji poprzez faworyzowanie w nieuzasadniony sposób przedsiębiorstw o niskich przychodach, stanowiąc pomoc państwa w rozumieniu przepisów UE. Ustalony na niskim poziomie roczny limit przychodu powoduje, że w praktyce ustawa przedstawia elementy wsparcia socjalnego. Tym samym rozwiązanie to nie ma związku z selektywnymi korzyściami dla grup przedsiębiorców nieuzasadnionymi logiką systemu ubezpieczeniowego.

W przypadku rozpoczęcia, zakończenia lub zawieszenia działalności gospodarczej w ciągu roku kalendarzowego roczny limit przychodu warunkujący korzystanie z projektowanych rozwiązań ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu w stosunku do liczby dni faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej.

Natomiast osoby, które opłacają zryczałtowany podatek dochodowy w formie karty podatkowej na podstawie odrębnych przepisów nie będą mogły skorzystać z projektowanych rozwiązań mimo spełniania warunku limitu przychodów. Jest to uzasadniane tym, że ci przedsiębiorcy nie prowadzą ewidencji przychodów, która jest wymagana do określenia podstawy wymiaru i możliwości ewentualnego udowodnienia jej poprawnego ustalenia w toku kontroli prowadzonej przez ZUS.

W przypadku zbiegu tytułów do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami społecznymi ma stosować się zasady takie, jak w przypadku osób, o których mowa w art. 18a ustawy.

Ubezpieczeni będą mogli zadeklarować jako miesięczną podstawę wymiaru składek kwotę wyższą od minimalnej. Jednak zadeklarowanie wyższej kwoty oznacza rezygnację z ustalenia najniższej miesięcznej podstawy wymiaru składek i nie będzie podlegać korekcie przez ubezpieczonego zgodnie z treścią art. 18aa ust. 3 projektu, który stanowi, iż ubezpieczeni, o będą mogli zadeklarować jako miesięczną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe kwotę wyższą od najniższej miesięcznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe określonej w rozporządzeniu, jednakże zadeklarowanie wyższej kwoty oznacza rezygnację z ustalenia najniższej miesięcznej podstawy wymiaru składek i nie podlega korekcie przez ubezpieczonego.

Osoby, które spełniają przesłanki dla zastosowania niższej składki z art. 18a (tzw. „mały ZUS”) będą mogły zatem dokonać wyboru, czy chcą korzystać z preferencyjnej podstawy wymiaru składek dla osób rozpoczynających działalność gospodarczą, czy z podstawy wymiaru określonej w art. 18aa, o czym stanowi nowy art. 18aa ust. 6 wprowadzamy do ustawy . Pamiętając jednakże, że zmiana decyzji jest dopuszczalna jeden raz w ciągu roku kalendarzowego w terminie do dnia opłacenia składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za styczeń.

Wysokość najniższej miesięcznej oraz najniższej rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne ma być ustalana i ogłaszana co roku przez ministra właściwego do spraw gospodarki w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie uprawniony do dokonywania weryfikacji miesięcznej oraz rocznej prawidłowości ustalonej minimalnej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w zależności od uzyskiwanego przychodu miesięcznego lub przychodu rocznego.

Ustawa ma wejść w życie od dnia 1 stycznia 2018 r. Tak odległy termin wejścia w życie wynika z konieczności zapewnienia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych pełnej operacyjności systemów teleinformatycznych pozwalającej na wprowadzenie projektowanych zmian.

--

[1] art. 1 pkt 1 lit. c, pkt 9 i art. 3 wchodzą w życie z dniem 1 października 2017 r.;

art. 1 pkt 6, 8, pkt 10 lit. a–f, pkt 11 i art. 6 wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2018 r.

[2] Kwota składki na ubezpieczenie wypadkowe obliczona stopą procentową w wysokości 1,80% właściwą dla płatników składek zgłaszających w poprzednim roku kalendarzowym do ubezpieczenia wypadkowego przeciętnie miesięcznie nie więcej niż 9 osób.

Pomogliśmy?

Teraz Ty możesz pomóc nam!

Z tego tekstu możesz korzystać za darmo, ale nie powstał za darmo i poświęciliśmy na niego sporo czasu. Ty również możesz pomóc w tworzeniu kolejnych, wspierając nas finansowo.
Wystarczy nawet niewielka kwota.

Wybierz kwotę darowizny i przejdź do szybkiej, bezpiecznej płatności internetowej:

/ miesięcznie

  • Wybierz lub wpisz kwotę darowizny

Zobacz powiązany tekst