Trzeba wiedzieć

Nowe zasady zawierania umów o pracę na czas określony - zmiany w kodeksie pracy

Sejm w dniu 25 czerwca 2015 r. uchwalił ustawę o zmianie Kodeksu pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015 poz. 1220), która istotnie zmieni Kodeks pracy. Zmiany te wejdą w życie w dniu 22 lutego 2016 r. Dotyczą one m. in. zawierania umów na okres próbny i na czas określony, jak również wypowiadania umów i związanego z tym odszkodowania przysługującego zarówno pracownikowi, jak i pracodawcy, w razie niewłaściwego wypowiedzenia. W niniejszym news'ie przedstawiamy szerzej istotną zmianę dotyczącą zawierania i rozwiązywania umów na czas określony.

 

1. Rodzaje umów o pracę.

Kodeks pracy w art. 25 reguluje rodzaje umów o pracę. Są to: umowa na czas nieokreślony, umowa na czas określony lub umowa na czas wykonania określonej pracy. Poza tym możliwe jest również zawarcie tzw. „umowy na zastępstwo” oraz umowy na okres próbny, która może poprzedzać każdy z ww. rodzajów umów. Ustawa nowelizująca, która wejdzie w życie w dniu 22 lutego 2016 r. wykreśla z Kodeksu pracy umowę na czas wykonania określonej pracy, a zastąpi ją zmieniona umowa o pracę na czas określony (tzw. „umowa limitowana”), o czym mowa ponizej.

 

2. Umowa o pracę na czas określony i związane z tym ograniczenia.

Zawarcie umowy o pracę na czas określony oznacza, że w postanowieniach umowy znajdują się ustalenia dotyczące terminu, do kiedy trwa stosunek pracy (łączy strony). Może być to określone jako pewien okres (w latach lub miesiącach) lub poprzez wskazanie konkretnej daty, z którą stosunek pracy wygaśnie (umowa ulegnie rozwiązaniu). Okres na jaki mogła być zawarta umowa na czas określony do tej pory zależał tylko i wyłącznie od woli stron. Przepisy kodeksu pracy nie określały ani minimalnego, ani maksymalnego okresu obowiązywania takiej umowy. Jednakże w orzecznictwie ustalenie zbyt długiego okresu trwania takiej umowy (np. na 10 lat) było uznawane za nadużycie prawa w rozumieniu art. 8 k.p.[1] Jedynym ustawowym ograniczeniem okresu, na jaki mogła być zawarta umowa na czas określony był art. 25(1) § 1 k.p., który stanowił, iż zawarcie kolejnej umowy o pracę na czas określony jest równoznaczne w skutkach prawnych z zawarciem umowy o pracę na czas nieokreślony, jeżeli poprzednio strony dwukrotnie zawarły umowę o pracę na czas określony na następujące po sobie okresy, o ile przerwa między rozwiązaniem poprzedniej, a nawiązaniem kolejnej umowy o pracę nie przekroczyła 1 miesiąca.

Poza tym, jak wskazywała praktyka, pracodawcy zawierali z pracownikami kilka lub nawet kilkanaście umów o pracę na czas określony na tym samym stanowisku lub wielokrotnie przedłużali okres ich obowiązywania. Była to sytuacja niekorzystna dla pracownika, natomiast bardzo dogodna dla pracodawcy, który unikał wszelkich trudności związanych z wypowiedzeniem umowy zawartej na czas nieokreślony[2].

Ustawa nowelizująca wprowadza maksymalny okres, na jaki będzie mogła być zawarta umowa na czas określony i wynosi on 33 miesiące. Dotyczy to zarówno jednej umowy o pracę na czas określony, jak i następujących kolejno po sobie. Łączna liczba umów o pracę na czas określony pomiędzy tymi samymi stronami nie będzie mogła wynosić więcej niż trzy. Jeżeli strony zawarłyby umowę o pracę na czas określony na okres dłuższy niż 33 miesiące lub jeżeli liczba zawartych umów byłaby większa niż trzy, będzie to traktowane tak jakby pracownik, odpowiednio od dnia następującego po upływie 33 miesięcy lub od dnia zawarcia czwartej umowy o pracę na czas określony, byłby zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.

Jednakże art. 25 (1) § 4 wyłącza powyższe ograniczenia, jeżeli chodzi o umowy zawarte na czas określony:

- w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy;

- w celu wykonywania pracy o charakterze dorywczym lub sezonowym;

- w celu wykonywania pracy przez okres kadencji.

Będą to w istocie umowy na czas wykonywania określonej pracy/funkcji, tzw. „umowy limitowane”.

Poza tym, nowy art. 25 (1) § 4 pkt 4) wprowadza tzw. „umowy obiektywnie uzasadnione”, a więc takie w których pracodawca wskaże obiektywne przyczyny leżące po jego stronie, dla których zawiera umowę na czas określony dłuższy niż 33 miesiące, bądź 4 umowę na czas określony z tym samym pracownikiem. W tym przypadku pracodawca ma obowiązek zawiadomić właściwego okręgowego inspektora pracy, w formie pisemnej lub elektronicznej, o zawarciu takiej umowy wraz ze wskazaniem przyczyn jej zawarcia, w terminie 5 dni roboczych od dnia jej zawarcia. Niespełnienie obowiązku informacyjnego może skutkować nałożeniem kary grzywny w wysokości od 1.000 zł do 30.000 zł (art. 281 k.p.).

 

3. Zastosowanie nowych przepisów do umów na czas określony obowiązujących w dniu wejścia w życie ustawy.

Rozważając kwestię skuteczności ustawy nowelizującej do umów na czas określony, które zostały zawarte przed wejściem w życie nowelizacji, możemy rozróżnić rodzaje takich umów i związane z tym inne skutki:

  • umowy, których okres obowiązywania zakończy się przed 22 lutego 2016 r. —> ustawa nowelizująca w ogóle nie będzie miała do nich zastosowania (nawet jeżeli chodzi o przepisy dotyczące odszkodowania za niewłaściwe wypowiedzenie umowy);
  • umowy limitowane, które będą trwały w dniu 22 lutego 2016 r. (umowa zawarta co najmniej dzień przed dniem 22 lutego 2016 r.) —> w tym przypadku od dnia 22 lutego 2016 r. rozpocznie się bieg limitu 33 miesięcy zatrudnienia na podstawie umowy na czas określony przez tego samego pracodawcę. Oznacza to, że wcześniejsze okresy zatrudnienia w żadnym przypadku nie będą zaliczane do tego limitu. Po drugie, taka umowa, która będzie trwała w dniu 22 lutego 2016 r. będzie traktowana jako pierwsza umowa na czas określony z limitu trzech dopuszczalnych takich umów. Jednakże, jeżeli umowa trwająca w dniu 22 lutego 2016 r. była poprzedzona umową zawartą także na czas określony i nie było między nimi przerwy przekraczającej miesiąc, to ta umowa trwająca w dniu 22 lutego 2016 r. staje się od razu drugą umową zawartą na czas określony;
  • umowy obiektywnie uzasadnione, które będą trwały w dniu 22 lutego 2016 r. (umowa zawarta co najmniej dzień przed dniem 22 lutego 2016 r.) —> pracodawcy mają obowiązek poinformowania właściwego okręgowego inspektora pracy, w formie pisemnej lub elektronicznej, o obowiązywaniu takiej umowy wraz ze wskazaniem przyczyn jej zawarcia;
  • umowy na czas określony zawarte od dnia 22 lutego 2016 r. (w tym również w tym konkretnym dniu) —> stosuje się nowe przepisy art. 25 (1) k.p.

 

4. Możliwość wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony.

Do tej pory możliwość wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony była ograniczona przepisami art. 33 - 331(1) k.p. Przepisy te stanowiły, iż przy zawieraniu umowy o pracę na czas określony, dłuższy niż 6 miesięcy, strony mogą przewidzieć dopuszczalność wcześniejszego rozwiązania tej umowy za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Oznaczało to, iż to od stron zależało, czy w umowie o pracę na czas określony znajdą się postanowienia dotyczące jej wypowiedzenia. Wprowadzenie takich postanowień było jednak możliwe tylko w przypadku, gdy umowa taka była zawarta na czas powyżej 6 miesięcy.

Obecnie, od 22 lutego 2016 r. każda umowa o pracę, w tym umowa na czas określony, będzie mogła być rozwiązana za wypowiedzeniem. Okresy wypowiedzenia będą takie same jak dla umów na czas nieokreślony, a więc:

1) 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy;

2) 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy;

3) 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Podstawa prawna:

  • Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. 2018, poz. 108);
  • Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015 poz. 1220).

--

[1] M. Tomaszewska, Kodeks pracy. Komentarz pod. red. K. Baran, komentarz do art. 25, wyd. Lex 2014

[2] K. Jaśkowski, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 26 czerwca 1947 r. Kodeks pracy,

Pomogliśmy?

Teraz Ty możesz pomóc nam!

Z tego tekstu możesz korzystać za darmo, ale nie powstał za darmo i poświęciliśmy na niego sporo czasu. Ty również możesz pomóc w tworzeniu kolejnych, wspierając nas finansowo.
Wystarczy nawet niewielka kwota.

Wybierz kwotę darowizny i przejdź do szybkiej, bezpiecznej płatności internetowej:

/ miesięcznie

  • Wybierz lub wpisz kwotę darowizny

Zobacz powiązany tekst

Warto wiedzieć