Wielkość tekstu
Kontrast serwisu

Mikroporady są czymś wyjątkowym. Są jak poradniki na półce każdego polskiego mikro przedsiębiorcy. W świecie Internetu są małym zakamarkiem praktycznej wiedzy, w którym można znaleźć prawie wszystko o prowadzeniu małej firmy.

Aby chronić naszą niezależność, nigdy nie publikowaliśmy i nie będziemy publikować reklam. Utrzymujemy się z darowizn o średniej wysokości 20 zł, w tym także z wpłat z 1% Podatku.

Proszę, pomóż nam zbierać pieniądze i ulepszać Mikroporady. Czytaj więcej...

Kazus: kierownictwo i podporządkowanie jako cecha stosunku zatrudnienia

Kwalifikacja danej umowy jako umowy o pracę lub jako umowy prawa cywilnego zależy od okoliczności konkretnego przypadku. Zapoznaj się z przedstawionym przykładem i sprawdź co decyduje, czy Ciebie i zatrudnionego łączy umowa o pracę, czy też umowa cywilnoprawna. Pozwoli to Tobie korzystać i świadomie kreować rodzaje i sposoby zatrudnienia.

Rozstrzygnięcie:

W umowie zlecenia mogą wystąpić cechy kierownictwa i podporządkowania, choć nie takie same, jak w zależności właściwej dla stosunku pracy (art. 22 § 1 i § 11 k.p. oraz art. 750 k.c.).

Stan faktyczny[1]:

Pani Elwira Grudzień wniosła o ustalenie, iż zamiast umów zlecenia łączył je z pozwanym – Spółką X Sp. z o. o stosunek pracy  od 1 grudnia 2014 r. do 28 października 2015 r. i w konsekwencji o zasądzenie świadczeń ze stosunków pracy (wydania świadectw pracy, ekwiwalentu za urlop, wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, dodatkowego wynagrodzenia rocznego).

Zagadnienie prawne:

Co powinien wziąć pod uwagę Sąd rozpoznając powództwo Pani Elwiry z punktu widzenia cech determinujących nawiązanie stosunku pracy? Na podstawie jakich przesłanek ustala się rodzaj stosunku prawnego łączącego strony? Jaka jest rola cechy pozostawiania pod kierownictwem i podporządkowania w ustalaniu rodzaju stosunku prawnego stron?

Podstawa prawna:

  • Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t,j.: Dz. U. 2018 poz. 155),
  • Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. 2018, poz. 108)

 

Rozstrzygnięcie:

W judykaturze i doktrynie przyjęto, iż jeżeli zawarta przez strony umowa ma zarówno cechy umowy o pracę, jak i  umowy cywilnej, to celem dokonania oceny z jakim rodzajem stosunku prawnego mamy do czynienia należy ustalić, które z tych cech mają charakter przeważający (patrz: wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 20 marca 1965 r., III PU 28/64, OSNC 1965 Nr 9, z dnia 18 czerwca 1998 r., I PKN 191/98, z dnia 14 września 1998 r., I PKN 334/98,; z dnia 28 października 1998 r., I PKN 416/98,; z dnia 7 marca 2006 r., I PK 146/05; z dnia 7 października 2007 r., III PK 38/07; I PK 311/07, OSNP 2009; z dnia 5 maja 2010 r., I PK 8/10). Zakwalifikowanie danej umowy jako umowy o pracę wymaga więc, stwierdzenia, iż konkretny stosunek prawny charakteryzuje się przeważającymi cechami stosunku pracy tj. podporządkowaniem pracownika pracodawcy, odpłatnością, a praca jest świadczona w sposób zorganizowany i ciągły i ma charakter samoistny. Należy też pamiętać, iż ze stosunkiem pracy wiąże się prawo do urlopu oraz otrzymywanie wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy. Cechę kierownictwa pracodawcy i podporządkowania się pracownika uznaje się za cechę konstrukcyjną i właściwą stosunkowi pracy. Pracodawca powinien mieć możliwość wydawania wiążących poleceń, co w rzeczywistości sprowadza się także do możliwości kontrolowania pracowanikai. Pojęcie kierownictwa pracodawcy obejmuje nie tylko typowe zależności związane z wydawaniem pracownikowi poleceń, ale również obowiązek świadczenia pracy w określonym miejscu i czasie oraz przestrzeganie zasad organizacji oraz porządku pracy określonego w regulaminie (szersze ujęcie podporządkowania pracowniczego).[2] Dla stwierdzenia, czy  w danym stosunku występuje cecha kierownictwa i podporządkowania, z reguły bada się, więc występowanie takich elementów jak: określony czas pracy i miejsce wykonywania czynności, podpisywanie listy obecności, podporządkowanie pracownika regulaminowi pracy. Według znacznej części przedstawicieli judykatury i doktryny cecha kierownictwa i podporządkowania jest warunkiem koniecznym uznania danego stosunku prawnego za stosunek pracy i jest cechą właściwą tylko stosunkowi pracy. Sąd Najwyższy w Wyroku z 22 kwietnia 2015 r., I PK 153/14 stwierdził, iż „Podporządkowaniu pracownika kierownictwu pracodawcy, w procesie świadczenia pracy, stanowi swoistą linię demarkacyjną, pozwalającą na wyróżnienie elementu konstrukcyjnego stosunku pracy. Na podporządkowanie pracownika składa się kierownictwo podmiotu zatrudniającego oraz wyznaczanie przez niego czasu i miejsca wykonywania pracy. Przyjmując takie założenie można twierdzić, że termin "kierownictwo" odnajduje się jedynie w zakresie świadczenia pracy. Ogólna kontrola osoby zatrudnionej na podstawie umowy zlecenia, dokonywana przez zleceniodawcę z punktu widzenia rezultatów działalności, nie świadczy o podporządkowaniu pracowniczym.”

W orzecznictwie pojawia się ostatnio stanowisko liberalizujące formy zatrudnienia, przyznając decydujące znaczenie w zakresie kwalifikacji stosunku prawnego woli stron. Otóż, w Wyroku z 11 września 2013 r., sygn. akt II PK 372/12, Sąd Najwyższy stwierdził, że organizacyjne podporządkowanie nie stanowi przeszkody do przyjęcia, że strony łączy umowa zlecenie. W stanie faktycznym ww. sprawy zatrudniającemu przysługiwało uprawnienie do wydawania poleceń i zakazów. Ostatecznie jednak Sąd zakwalifikował umowę łączącą strony jako cywilnoprawną, zdecydowała wola stron i ich zgodny zamiar, oceniany na chwilę zawierania umowy. Wybór podstawy prawnej zatrudnienia został bowiem pozostawiony stronom, co wynika z art. 3531 k.c. w związku z art. 300 k.p. Sąd wskazał także, iż wykonywanie takich samych czynności może występować w ramach umowy o pracę i umowy cywilnoprawnej. To, że zatrudniony pozostaje w stałej dyspozycji zlecającego nie oznacza od razu, że wykonuje pracę podporządkowaną. Przesądzającego znaczenia nie ma też stwierdzenie, że świadczenie pracy w sposób ciągły, gdyż jest to cecha właściwa dla zatrudnienia na podstawie stosunku pracy, ale może ona występować też w umowach cywilnoprawnych. Ustalenie, że zatrudniony miał osobiście świadczyć pracę nie oznacza nawiązania stosunku pracy, gdyż cecha ta może występować również w umowach cywilnoprawnych. Żadne z ustaleń w sprawie nie było przesądzające dla wniosku, że podstawą zatrudnienia była umowa o pracę. W takiej sytuacji dla oceny podstawy zatrudnienia powódek istotne znaczenia ma wola stron wyrażona w umowach. 

Wobec prezentowanego stanowiska, to wola stron może więc decydować, jako że nie można zakładać, iż strony mające pełną zdolność do czynności prawnych miały zamiar zawrzeć umowę o innej treści niż tę, którą zawarły (np. właśnie umowę o pracę zamiast umowy zlecenia), (patrz: wyroki Sądu Najwyższego z 5 września 1997 r., I PKN 229/97, z 28 stycznia 1998 r. II UKN 479/97; z 7 marca 2006 r. I PK 146/05; z 27 maja 2010 r., II PK 354/09; z 4 lutego 2011 r., II PK 82/10). Umowa o pracę i stosunek pracy wywodzą się z prawa cywilnego, ale ich prawna odrębność od cywilnoprawnych stosunków zatrudnienia oznacza, że treść zlecenia nie może być taka sama jak stosunku pracy, co nie znaczy, że nie może być zbliżona. W zleceniu mogą wystąpić cechy kierownictwa i podporządkowania, choć nie takie same, jak w zależności właściwej dla stosunku pracy.

Brak jest możliwości stwierdzenia jednoznacznie, w sposób ogólny i abstrakcyjny, że samo wystąpienie cechy kierownictwa i podporządkowania determinuje uznanie danego stosunku za stosunek pracy. Każdą sprawę należy oceniać indywidualnie, biorąc pozostałe elementy kształtujące stosunek prawny między stronami. Warto zauważyć, iż w orzecznictwie pojawia się pogląd, wiążący istnienie stosunku pracy nie od występowania cechy kierownictwa i podporządkowania w ogóle, ale od tego w jakim kontekście, „nasileniu” oraz formie ona występuje, a przede wszystkim jaka była wola i zamiar stron.

 

[1] Wszystkie dane personalne i okoliczności są fikcyjne i zostały stworzone na potrzeby niniejszego przykładu.

[2] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 21 kwietnia 2015 r., III AUa 1567/14

Może zaoszczędzimy Ci czasu? Może podejmiesz szybciej lepszą decyzję?
przekaż darowiznę Pomóż młodym mikro firmom.

6% od dochodu - odlicza płatnik podatku od osób fizycznych
10% od dochodu - odlicza płatnik podatku od osób prawnych
Dlaczego warto?
Dowód wpłaty jest dokumentem uprawniającym do odliczeń w rocznym zeznaniu podatkowym (podstawa - Ustawa o PIT)

 
Akademia Liderów Fundacja dr Bogusława Federa
Przedsiębiorczość i Innowacje
Rozwijamy Mikro Firmy

Pomóż Nam Działać Szybciej !
Przekaż ico-1procent-min Wpisz KRS 0000318482

Porady i wzory dokumentów przygotowywane na zlecenie Fundacji Akademii Liderów w ramach nieodpłatnej działalności pożytku publicznego są finansowane z 1 % Podatku otrzymanego od użytkowników serwisu.

Porady i wzory dokumentów opracowywane na zlecenie Fundacji przez zespól prawników Kancelarii Juris są zgodne z obowiązującym prawem i podlegają ochronie prawa autorskiego.
Zarządzający serwisem Mikroporady.pl nie odpowiadają za opinie i poglądy autorów.

 
 

Pomóż Nam Działać Szybciej. Jeśli nie My razem, to kto? Bo kiedy, jeśli nie teraz?

Mikroporady.pl w miesiącu odwiedza ponad 40000 unikalnych użytkowników

Przekaż ico-1procent Podatku PIT

KRS: 0000318482 - Wpisz w Deklaracji

Dlaczego warto?

wpłać darowiznę

Odlicz Darowiznę od Dochodu: • do 6% dochodu - osoby fizyczne
• do 10% dochodu - osoby prawne



Wspieraj Mikroporady.pl

Najmniejsze i rodzinne Firmy są najważniejszym „nerwem” naszej gospodarki a mają ograniczony dostęp do fachowej pomocy. My to zmieniamy - przygotowujemy dla nich kompleksowe wsparcie – wzory umów z orzecznictwem i komentarzami, porady, instrukcje,regulaminy, kazusy. W odpowiedzi na przesyłane pytania udzielamy dodatkowych porad, wyjaśnień i interpretacji.

Bez ograniczeń i bezpłatnie, bo chcemy żyć w świecie, gdzie solidarnie wspiera się słabszych. Jest to możliwe dzięki zaangażowaniu ludzi takich jak Ty. Liczy się każda pomoc, jednorazowa wpłata lub comiesięczna.

dalej
 

Zapisz się na Biuletyn

Co tydzień bezpłatny Biuletyn Aktualizacyjny z nowymi wzorami dokumentów, instrukcjami, poradami, przygotowywanymi przez zespół prawników z aktualnym stanem prawnym.

Fundacja Akademia Liderów i Mikroporady ® udzielają pomocy mikro firmom bezpłatnie i bez ograniczeń.
Nie wyświetlamy żadnych reklam, nie pobieramy opłat od użytkowników, nie udostępniamy pozostawionych danych.

 
x

Jeśli czytasz teraz nasze Porady i pomagają, wspomóż nas darowizną 30 zł.