Wielkość tekstu
Kontrast serwisu

Mikroporady są czymś wyjątkowym. Są jak poradniki na półce każdego polskiego mikro przedsiębiorcy. W świecie Internetu są małym zakamarkiem praktycznej wiedzy, w którym można znaleźć prawie wszystko o prowadzeniu małej firmy.

Aby chronić naszą niezależność, nigdy nie publikowaliśmy i nie będziemy publikować reklam. Utrzymujemy się z darowizn o średniej wysokości 20 zł, w tym także z wpłat z 1% Podatku.

Proszę, pomóż nam zbierać pieniądze i ulepszać Mikroporady. Czytaj więcej...

Kazus: wadliwe czynności egzekucyjne komornika ze szkodą dla wierzyciela - szkoda wierzyciela w efekcie wadliwej egzekucji.

W niniejszym przykładzie przedstawiamy sytuację przedsiębiorcy – wierzyciela, który w wyniku wadliwego prowadzenia czynności egzekucyjnych doznał szkody. Z przedstawionej sytuacji dowiesz się, jakie przesłanki muszą zostać spełnione dla ustalenia odpowiedzialności komornika za wyrządzenie szkody a, kiedy mamy do czynienia z zawinioną bezczynnością wierzyciela i przyczynieniem się do powstania szkody.  

Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego:1

Postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem sformalizowanym, a jego normy zostały skonstruowane w taki sposób, aby przy współdziałaniu komornika i wierzyciela, zapewnić wierzycielowi zaspokojenie. Jeżeli komornik narusza te normy nie podejmując czynności egzekucyjnych i nie informuje wierzyciela o stanie sprawy, to w konkretnych okolicznościach można przyjąć, iż zaniechanie takie może być poczytane za kolejne ogniwo jednego, chociaż wieloczłonowego, łańcucha przyczynowego skutkującego szkodą.2

W myśl art. 362 k.c. o przyczynieniu się poszkodowanego można mówić wówczas gdy w rozumieniu przyjętego w art. 361 k.c. związku przyczynowego zachowanie poszkodowanego może być uznane za jedno z ogniw prowadzących do ostatecznego skutku w postaci szkody - a jednocześnie za przyczynę konkurencyjną do przyczyny przypisanej osobie odpowiedzialnej; skutek następuje przez współdziałanie dwóch przyczyn, z których jedna pochodzi od zobowiązanego do naprawienia szkody, a druga od poszkodowanego. Zachowanie poszkodowanego nie może być przyczyną wyłączną, wówczas bowiem to sam poszkodowany jest sprawcą szkody.3

Okoliczności sporu4:

G. Sp. z o.o. złożyła u komornika przy Sądzie Rejonowym w Elblągu wniosek o wszczęcie egzekucji przeciwko swojemu dłużnikowi, P. W., składając tytuł wykonawczy w postaci nakazu zapłaty zaopatrzonego w klauzulę wykonalności. Następnie G. Sp. z o.o. złożyła 12 listopada 2010 r. w kancelarii komornika wniosek o zajęcie wierzytelności przysługującej jej dłużnikowi P.W. wobec Spółki A. Zajęcie nie zostało dokonane. W dniu 15 listopada 2012 r. wierzyciel zwrócił się do komornika o wyjaśnienie stanu sprawy i czy została zajęta wskazywana przez niego wierzytelność wobec Spółki A. Następnie w piśmie 15 stycznia 2013 r. r. G. Sp. z o.o. G. Sp. z o.o. ponownie zwróciła się o udzielenie przez komornika ww. Informacji.

Komornik w odpowiedzi 18 lutego 2013 r. poinformował, że Spółce A. pozostaje jeszcze do zapłaty na rzec P.W (dłużnika G. Sp. z o.o.) niewymagalna kwota 7.875 zł, zatrzymana przez spółkę z tytułu gwarancji, jednakże wobec tego, że w dacie złożenia wniosku o zajęcie wierzytelność ta nie jest wymagalna należy uznać ją za nieistniejącą. Po upływie sześciu miesięcy, postanowieniem z dnia 26 czerwca 2013 r. komornik umorzył egzekucję. Komornik stwierdził, iż przedmiotowe postępowanie egzekucyjne i tak umarza się z mocy samego prawa, gdyż G. Sp. z o.o. w ciągu roku nie dokonała czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania tj. złożenia nowego wniosku o zajęcie wierzytelności, gdy wierzytelność stała się już wymagalna (art. 823 k.p.c.).

Spółka G. Sp. z o.o. wystąpiła z pozwem o zapłatę odszkodowania za szkodę jaką poniosła na skutek niewyegzekwowania przez komornika długu w związku z wadliwie prowadzoną przez niego egzekucją.

Komornik stanął na stanowisku, iż nie zaistniały podstawy prawne jego odpowiedzialności odszkodowawczej. Stwierdził, bowiem, że nie zaistniał związek przyczynowy pomiędzy rzekomym jego zaniechaniem a szkodą G. Sp. z o.o., a związek taki, zdaniem komornika, zaistniałby gdyby zaniechano zajęcia wierzytelności istniejącej. Komornik wskazał, że zajęcie wierzytelności obejmuje tylko wierzytelność istniejącą, tymczasem wierzytelność, o zajęcie której G. Sp. z o.o. wystąpiła, na dzień złożenia wniosku nie istniała (wierzytelność była w dniu złożenia wniosku o jej zajęcie niewymagalna), wobec czego komornik nie mógł względem niej dokonać skutecznej czynności. Gdy zajęcie jest niemożliwe z uwagi na nieistnienie wierzytelności, dla skutecznej egzekucji niezbędne jest złożenie nowego wniosku, o jej prowadzenie, z wierzytelności istniejącej, czego G. Sp. z o.o. nie dokonała. Ponadto G. Sp. z o.o. przez okres dwóch lat nie wykazał żadnej aktywności, zaś przepisy kodeksu postępowania cywilnego nakładają na wierzyciela obowiązek aktywności. W jej braku, zgodnie z art. 823 k.p.c., postępowanie egzekucyjne umarza się z mocy prawa jeżeli wierzyciel w ciągu roku nie dokonał czynność potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania lub nie żądał podjęcia zawieszonego postępowania. G. Sp. z o.o., pozostając bierna przez tak długi okres czasu, przyczyniłaby się do powstania rzekomej szkody przez zaniechanie ponowienia wniosku o zajęcie wierzytelności, przed upływem roku od daty pierwszego wniosku.

Komornik wskazał, więc, iż na skutek wniosku G. Sp. z o.o. o zajęcie wierzytelności z 12 listopada 2010 r., w tym czasie, nieistniejącej; wniosek z tej daty mógł być traktowany jako aktualny jedynie przez rok, co wynika jego zdaniem z art. 823 k.p.c. Ze strony G. Sp. z o.o. zabrakło wniosku o nowe zajęcie wierzytelności, która powstała w rok po pierwszym wniosku.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t,j.: Dz. U. 2018, poz. 155), dalej k.p.c.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. 2011 r. Nr 231 poz. 1376 z późn. zm.)
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tj. Dz. U. 2017, poz. 459), dalej: k.c.

Rozstrzygane zagadnienie:

W niniejszej sprawie należy rozstrzygnąć, czy komornik może ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wyrządzoną niewłaściwym prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Dla przyjęcia odpowiedzialności komornika oraz ustalenia czy G. Sp. z o.o. przyczyniła się do powstania szkody zachodzi konieczność ustalenia m.in. o potrzebie złożenia przez wierzyciela, w okolicznościach sprawy, nowego wniosku o zajęcie wierzytelności wobec stwierdzenia, że w dacie złożenia wniosku pierwszego wierzytelność nie istniała.

Rozstrzygnięcie:

Jak stwierdził Sąd Najwyższy, organ egzekucyjny ma obowiązek dokonania czynności egzekucyjnej bez nieuzasadnionej zwłoki, przy czym terminem, z upływem którego czynność egzekucyjna powinna być dokonana i pozwalającym uznać ją za dokonaną bez nieuzasadnionej zwłoki, jest termin wynikający z art. 45a ustawy o komornikach sądowych i egzekucji tj. termin 7 dni od otrzymania wniosku wierzyciela, jeżeli wniosek nie zawiera braków formalnych.

Jeżeli zatem G. Sp. z o.o. (powód) w dniu 12 listopada 2010 r. złożyła w kancelarii komorniczej pozwanego (komornik) wniosek o zajęcie wierzytelności przysługującej P. W. od spółki A., to zakładając, że wniosek nie zawierał braków formalnych, komornik powinien był dokonać zajęcia wierzytelności w dniu 19 listopada 2010 r. Komornik nie ma obowiązku uprzedniego ustalania i sprawdzania ani u dłużnika, ani u poddłużnika (tu: Spółka A.), czy zajmowana wierzytelność istnieje, czy przysługuje dłużnikowi. Ustalenie tej okoliczności następuje w trybie art. 896 § 2 pkt 1 k.p.c.. Nieistnienie wierzytelności w chwili zajęcia powoduje, że zajęcie jest nieskuteczne, ale jako czynność - stanowiąc realizację oznaczonego wniosku wierzyciela - zaistniało. Brak informacji pochodzącej od komornika co do losów wniosku z dnia 12 listopada 2010 r. nie pozwolił G. Sp. z o.o. nie tylko na złożenie nowego wniosku, ale nawet na powzięcie wiadomości, że wskazana przez niego wierzytelność w danej chwili jeszcze nie istniała. Nie można również przyjąć jak twierdził komornik, dokonując nieprawidłowej wykładni art. 823 k.p.c., że wynikający z akt komorniczych brak aktywności G. Sp. z o.o. przez okres ponad dwóch lat, to jest w okresie od 12 listopada 2010 r. do dnia 15 listopada 2012 r. prowadził do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 823 k.p.c..- ponieważ, zgodnie z treścią tego przepisu, wniosek z 12 listopada 2010 r. był aktualny tylko przez rok i tym samym przesądzałby o przyczynieniu się G. Sp. z o.o. do powstania szkody. Tymczasem, z powołanego przepisu wynika, że skutek w postaci umorzenia postępowania powstaje w następstwie niedopełnienia przez wierzyciela w ciągu roku czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania. Bezczynność wierzyciela istnieje zatem wówczas, gdy jest on zobowiązany do dokonania czynności niezbędnej do dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a obowiązek ten ma podstawę prawną (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2008 r. IV CSK 16/2008 nie publ.). Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, gdyż to komornik nie wykonała swojego obowiązku zajęcia wierzytelności, dopiero w następstwie dowiedzenia się przez G. Sp. z o.o. o nieskuteczności zajęcia ( które jednak zostałoby dokonane) mogłaby ona złożyć ponowny wniosek. Zatem, w niniejszej sprawie nie można mówić o bezczynności wierzyciela, a o bezczynności organu egzekucyjnego.

Wątpliwości budzi również stanowisko komornika, co do braku związku przyczynowego pomiędzy zaniechaniem zajęcia wierzytelności a szkodą G. Sp. z o.o. W ocenie komornika, związek ten wystąpiłby tylko wówczas, gdyby zaniechano zajęcia wierzytelności istniejącej. W związku z takim stanowiskiem zauważyć należy, że podstawa faktyczna żądania nie jest przez G. sp. z o.o. ograniczona wyłącznie do zaniechania przez komornika zajęcia wierzytelności, a zakreślona została szerzej, jako wadliwie prowadzone postępowanie egzekucyjne, polegające nadto na nieinformowaniu go, jako wierzyciela o podejmowanych czynnościach lub też nieudzielaniu mu w ogóle informacji.

Brak obowiązku komornika sprawdzania przed zajęciem, czy wierzytelność istnieje powoduje, że komornik ma obowiązek dokonać czynności egzekucyjnej wskazanej przez wierzyciela. Nieistnienie wierzytelności czyni zajęcie bezskutecznym, z tym że, procesowe skutki zajęcia ustaną dopiero, gdy poddłużnik złoży oświadczeniem, iż zajęta wierzytelność nie istnieje; wówczas komornik, zgodnie z art. 763 k.p.c., ma obowiązek udzielić wierzycielowi wyjaśnienia co do stanu sprawy. Zasadne jest wobec tego przyjęcie, że powzięcie przez wierzyciela wiadomości o nieistnieniu wierzytelności, skłoniłoby go chociażby do poszukiwania innego majątku dłużnika.

Reasumując należy wskazać, iż postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem sformalizowanym,a jego normy zostały skonstruowane w taki sposób, aby przy współdziałaniu komornika i wierzyciela, zapewnić wierzycielowi zaspokojenie. Jeżeli komornik narusza te normy nie podejmując czynności egzekucyjnych i nie informuje wierzyciela o stanie sprawy, to w konkretnych okolicznościach można przyjąć, iż zaniechanie takie może być poczytane za kolejne ogniwo jednego, chociaż wieloczłonowego, łańcucha przyczynowego skutkującego szkodą dla wierzyciela.
Badanie, czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy szkodą a zdarzeniem szkodzącym, przybierającym, jak w sprawie niniejszej postać zaniechania, wymaga przeprowadzenie testu, polegającego na ocenie, z jak dużym prawdopodobieństwem, według zasad wiedzy i oświadczenia życiowego, ukształtowałyby się stosunki faktyczne, gdyby zostało podjęte zaniechane działanie. W niniejszej sprawie w razie podjęcia powinnego działania polegającego na wykonaniu ciążących na komorniku w toku prowadzonej egzekucji obowiązków mogłoby nie dojść do powstania szkody, wobec czego pozew G. Sp. o.o. należałby uznać za uzasadniony.

 

[1]    Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 5 lutego 2014 r., sygn. akt. V CSK 166/2013.

[2]    Z uzasadnienia ww. wyroku.

[3]    Teza wyroku o sygn. akt. V CSK 166/2013.

[4]    Stan faktyczny został zmodyfikowany w stosunku do stanu faktycznego w realiach, którego zapadło orzeczenie V CSK 166/2013

Może zaoszczędzimy Ci czasu? Może podejmiesz szybciej lepszą decyzję?
przekaż darowiznę Pomóż młodym mikro firmom.

6% od dochodu - odlicza płatnik podatku od osób fizycznych
10% od dochodu - odlicza płatnik podatku od osób prawnych
Dlaczego warto?
Dowód wpłaty jest dokumentem uprawniającym do odliczeń w rocznym zeznaniu podatkowym (podstawa - Ustawa o PIT)

 
Akademia Liderów Fundacja dr Bogusława Federa
Przedsiębiorczość i Innowacje
Rozwijamy Mikro Firmy

Pomóż Nam Działać Szybciej !
Przekaż ico-1procent-min Wpisz KRS 0000318482

Porady i wzory dokumentów przygotowywane na zlecenie Fundacji Akademii Liderów w ramach nieodpłatnej działalności pożytku publicznego są finansowane z 1 % Podatku otrzymanego od użytkowników serwisu.

Porady i wzory dokumentów opracowywane na zlecenie Fundacji przez zespól prawników Kancelarii Juris są zgodne z obowiązującym prawem i podlegają ochronie prawa autorskiego.
Zarządzający serwisem Mikroporady.pl nie odpowiadają za opinie i poglądy autorów.

 
 

Pomóż Nam Działać Szybciej. Jeśli nie My razem, to kto? Bo kiedy, jeśli nie teraz?

Serwis Mikroporady.pl od ponad 2 lat cotygodniowo wysyła 2 biuletyny aktualizacyjne z nowymi wzorami dokumentów i poradami do 60.000 zarejestrowanych użytkowników

Przekaż ico-1procent Podatku PIT

KRS: 0000318482 - Wpisz w Deklaracji

Dlaczego warto?

wpłać darowiznę

Odlicz Darowiznę od Dochodu: • do 6% dochodu - osoby fizyczne
• do 10% dochodu - osoby prawne



Wspieraj Mikroporady.pl

Najmniejsze i rodzinne Firmy są najważniejszym „nerwem” naszej gospodarki a mają ograniczony dostęp do fachowej pomocy. My to zmieniamy - przygotowujemy dla nich kompleksowe wsparcie – wzory umów z orzecznictwem i komentarzami, porady, instrukcje,regulaminy, kazusy. W odpowiedzi na przesyłane pytania udzielamy dodatkowych porad, wyjaśnień i interpretacji.

Bez ograniczeń i bezpłatnie, bo chcemy żyć w świecie, gdzie solidarnie wspiera się słabszych. Jest to możliwe dzięki zaangażowaniu ludzi takich jak Ty. Liczy się każda pomoc, jednorazowa wpłata lub comiesięczna.

dalej
 

Zapisz się na Biuletyn

Co tydzień bezpłatny Biuletyn Aktualizacyjny z nowymi wzorami dokumentów, instrukcjami, poradami, przygotowywanymi przez zespół prawników z aktualnym stanem prawnym.

Fundacja Akademia Liderów i Mikroporady ® udzielają pomocy mikro firmom bezpłatnie i bez ograniczeń.
Nie wyświetlamy żadnych reklam, nie pobieramy opłat od użytkowników, nie udostępniamy pozostawionych danych.

 
x

Jeśli czytasz teraz nasze Porady i pomagają, wspomóż nas darowizną 30 zł.