Wielkość tekstu
Kontrast serwisu

Kazus: Jak wybrać nazwę przedsiębiorstwa?

 W kazusie tym podajemy przykład zachowania przedsiębiorcy, który poprzez nadanie swojemu przedsiębiorstwu (w j. potocznym nazywanym „firmą“, „zakładem“ czy „działalnością“) określonej nazwy, podobnej do już istniejącej na lokalnym rynku, naraził się na zarzut czynu nieuczciwej konkurencji, opisany w art. 5 Ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, dalej u.z.n.k. (Dz. U. nr 153, poz. 1503 ze zm.). Na przedmiotowym przykładzie radzimy jakich oznaczeń się wystrzegać, by nie narazić się na konsekwencje prawne, w tym przykładowo konieczność zaniechania stosowania danej nazwy (w  tym tzw. logo), czy też w najgorszym przypadku konieczność naprawienia wyrządzonej szkody.

Czy można oznaczyć swoje przedsiębiorstwo nazwą zwyczajowo przyjętą w lokalnym środowisku bez względu na to, że inny przedsiębiorca już jej używa?

Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego1

Używanie na oznaczenie przedsiębiorstwa także nazwy zwyczajowej i ugruntowanej w świadomości lokalnej społeczności podlega ochronie na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Okoliczności sporu:

Kajetan Zembrzycki od roku 2000 prowadził działalność gospodarczą w trzech punktach gastronomicznych, w tym w barze letnim przy ul. Wilanowskiej 23 w Sandomierzu. Do oznaczenia baru używał nazwy „Złoty Kąt”. Umieścił ją nie tylko na szyldzie baru, ale także na ulotkach, fakturach, w książce telefonicznej i w Internecie. Przyjął ją, ponieważ przed II Wojną Światową, w tym samym miejscu znajdował się sklep spożywczy o tej samej nazwie.

Od grudnia 2005 r. spółka „Gotex sp. z o.o. w Sandomierzu” otworzyła na tej samej ulicy, na której mieścił się punkt gastronomiczny Kajetana Zembrzyckiego, tj. na ul. Wilanowskiej, ale pod numerem 3, pub z produkowanym przez spółkę piwem. Do oznaczenia pubu spółka używała nazwy „Złoty Kąt Browar w Sandomierzu”. Nazwa ta widniała na szybach restauracji, na menu, na podkładkach pod piwo i na stronie inetrnetowej baru. Wspólnicy używali tej nazwy, ponieważ ich zdaniem była to nazwa historyczna, nawiązująca do miejsca, które w Sandomierzu powszechnie znane jest jako „Złoty Kąt” i w związku z tym, że należy do tzw. „domeny publicznej” powinna być ogólnie dostępna. Wspólnicy wskazali ponadto, że nazwą „Złoty Kąt” oznaczony był przystanek autobusowy u zbiegu ulic Wilanowskiej i Sandomierskiej. Wspólnicy żądali ochrony wynikającej z funkcji korygującej z art. 3 u.z.n.k. (o funkcjach tego art. w dalszej części kazusu).

Kajetan Zembrzycki wystąpił przeciwko wyżej wymienionej spółce z powództwem o zaniechanie używania przez nią nazwy „Złoty Kąt” dla prowadzonej działalności gastronomicznej przy ul. Wilanowskiej 3 w Sandomierzu oraz „usunięcie tej nazwy ze wszystkich przedmiotów nią oznaczonych oraz opublikowanie w lokalnej prasie określonej treści oświadczenia przepraszającego za dopuszczenie się czynu nieuczciwej konkurencji“. Sąd Okręgowy (jako sąd pierwszej instancji) uznał, że „oznaczenia” wykorzystywane przez strony nie były identyczne, ale ze względu na ich podobieństwo, bliskość położenia lokali oraz zbliżony rodzaj świadczonych w nich usług były mylące dla przeciętnego klienta i dostawców. Z ustaleń dowodowych nie wynikało ponadto by przedmiotowa „nazwa” używana jako „oznaczenie” była nazwą geograficzną bądź historyczną. Sąd Okręgowy w konsekwencji stwierdził, że pozwana spółka swoim zachowaniem wprowadziła klientów w błąd, dopuszczając się tym samym czynu nieuczciwej konkurencji, określonego w art. 5 u.z.n.k. W wyniku apelacji Sąd Apelacyjny zmienił powyższy wyrok i oddalił powództwo, gdyż w jego ocenie Kajetan Zembrzycki żądał ochrony „nazwy” prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, nie zaś ochrony „oznaczenia” swojego przedsiębiorstwa. Od wyroku wniesiono skargę kasacyjną. Jaki był ostateczny wynik postępowania?

Podstawa prawna:

  • Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. nr 153, poz. 1503 ze zm.)

Z art. 3 ust. 1 u.z.n.k. wynika, że czynem nieuczciwej konkurencji jest działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że przepis ten spełnia trzy funkcje:

- definicyjną – wyraża ogólną definicję dla czynów nieuczciwej konkurencji, opisanych w art. od 5 do 17 u.z.n.k.;

- uzupełniającą – uzupełnia powyższy katalog czynów nieuczciwej konkurencji, co oznacza, że te zachowania, które nie podpadają pod hipotezy wyliczonych przepisów mogą i tak być zakwalifikowane jako czyny nieuczciwej konkurencji;

- korygującą - polega na tym, że w sytuacji, w której zachowanie podpada pod hipotezę któregoś z przepisów z powyższego katalogu, ale nie jest to zachowanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, to nie jest czynem nieuczciwej konkurencji (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2006 r., sygn. akt I CSK 85/06).

Co do zasady, art. 5 u.z.n.k. stanowi, że czynem nieuczciwej konkurencji jest takie oznaczenie przedsiębiorstwa, które może wprowadzić klientów w błąd co do jego tożsamości, przez używanie firmy, nazwy, godła, skrótu literowego lub innego charakterystycznego symbolu wcześniej używanego, zgodnie z prawem, do oznaczenia innego przedsiębiorstwa.

Istotne z punktu widzenia tego kazusu jest rozumienie terminu „oznaczenie” przedsiębiorstwa. W orzecznictwie przyjmuje się dwa odmienne poglądy, z jednej strony postulujący, że chodzi wyłącznie o przedsiębiorstwo w sensie przedmiotowym (określone składniki majątku), czy też funkcjonalnym, z drugiej także o przedsiębiorstwo w sensie podmiotowym, tj. oznaczanie przedsiębiorcyfirmą”, którą ujawnia się we właściwym rejestrze.

W kontekście analizy kazusu, na szczególne podkreślenie zasługują przyjęte przez Sąd Najwyższy zasady(w uzasadnieniu do orzeczenia przytoczonego powyżej):

- przy uznaniu, że czyn wypełnia hipotezę np. art. 5 u.z.n.k., sięganie do art. 3 nie jest potrzebne, chyba że zachodzi przypadek kumulatywnego stosowania przepisów albo występuje potrzeba oceny jego stosowania w ramach funkcji korygującej;

- art. 5 u.z.n.k. udziela ochrony przedsiębiorcy, który jako pierwszy na danym rynku rozpoczął używanie określonej nazwy lub symbolu dla zindywidualizowania swojego przedsiębiorstwa, przy czym to oznaczenie nie musi być tożsame z firmą, pod jaką przedsiębiorca występuje w obrocie;

- ochrona przysługująca na skutek pierwszeństwa używania przedwojennemu przedsiębiorcy wygasła w skutek jej nieużywania; Kajetan Zembrzycki jest pierwszym przedsiębiorcą, który „reaktywował” ją po wojnie na oznaczenie swojego przedsiębiorstwa;

- powszechne funkcjonowanie „nazwy”, czy tu oznaczenia „działalności”/„zakładu” w świadomości mieszkańców nie przesądza, że każdy przedsiębiorca może jej używać na oznaczenie swego przedsiębiorstwa;

- trzeba zwrócić uwagę, że w świadomości klientów funkcjonuje przede wszystkim oznaczenie słowne, przy czym często jest to nazwa skrótowa (klienci spotykają się w "Złotym Kącie", a nie w "Złotym Kącie - Browar w Sandomierzu"), w takiej zaś sytuacji łatwo o konfuzję;

- fantazyjne i charakterystyczne zwyczajowo lub regionalnie oznaczenie „działalności” prowadzonej przez spółkę nie powoduje braku możliwości wprowadzenia klientów w błąd.

Mając na uwadze wyżej opisane tezy i przywołane przepisy Sąd Najwyższy stwierdził, że oznaczenie przedsiębiorstwa pozwanej spółki nazwą „Złoty Kąt Browar w Sandomierzu” było czynem niedozwolonej konkurencji, pomimo że nazwa ta nie była identyczna z nazwą innego przedsiębiorcy.

Na koniec radzimy zajrzeć do art. 18 u.z.n.k., który wskazuje, czego przedsiębiorca, którego interes został zagrożony lub naruszony w związku z czynem nieuczciwej konkurencji może żądać od innego przedsiębiorcy.

Może zaoszczędzimy Ci czasu? Może podejmiesz szybciej lepszą decyzję?
przekaż darowiznę Pomóż młodym mikro firmom.

6% od dochodu - odlicza płatnik podatku od osób fizycznych
10% od dochodu - odlicza płatnik podatku od osób prawnych
Dlaczego warto?
Dowód wpłaty jest dokumentem uprawniającym do odliczeń w rocznym zeznaniu podatkowym (podstawa - Ustawa o PIT)

 
Akademia Liderów Fundacja dr Bogusława Federa
Przedsiębiorczość i Innowacje
Rozwijamy Mikro Firmy

Pomóż Nam Działać Szybciej !
Przekaż ico-1procent-min Wpisz KRS 0000318482

Porady i wzory dokumentów przygotowywane na zlecenie Fundacji Akademii Liderów w ramach nieodpłatnej działalności pożytku publicznego są finansowane z 1 % Podatku otrzymanego od użytkowników serwisu.

Porady i wzory dokumentów opracowywane na zlecenie Fundacji przez zespól prawników Kancelarii Juris są zgodne z obowiązującym prawem i podlegają ochronie prawa autorskiego.
Zarządzający serwisem Mikroporady.pl nie odpowiadają za opinie i poglądy autorów.

 
 

Pomóż Nam Działać Szybciej. Jeśli nie My razem, to kto? Bo kiedy, jeśli nie teraz?

Serwis Mikroporady.pl od ponad 2 lat cotygodniowo wysyła 2 biuletyny aktualizacyjne z nowymi wzorami dokumentów i poradami do 60.000 zarejestrowanych użytkowników

Przekaż ico-1procent Podatku PIT

KRS: 0000318482 - Wpisz w Deklaracji

Dlaczego warto?

przekaż darowiznę

• do 6% dochodu - osoby fizyczne
• do 10% dochodu - osoby prawne

Przekaż darowiznę on-line:

dalej
Wypełnienie pól oznaczonych gwiazdką (*) jest obowiązkowe.
 

Zapisz się na Biuletyn

Co tydzień bezpłatny Biuletyn Aktualizacyjny z nowymi wzorami dokumentów, instrukcjami, poradami, przygotowywanymi przez zespół prawników z aktualnym stanem prawnym.

Fundacja Akademia Liderów i Mikroporady ® udzielają pomocy mikro firmom bezpłatnie i bez ograniczeń.
Nie wyświetlamy żadnych reklam, nie pobieramy opłat od użytkowników, nie udostępniamy pozostawionych danych.