Wielkość tekstu
Kontrast serwisu

Przedsiębiorco co nowego? – Projektowane zmiany w ustawach podatkowych mające znaczenie dla działalności przedsiębiorcy

Aktualnie, w ramach polityki polepszania ściągalności podatków, w tym głównie VAT oraz uszczelniania systemu podatkowego, procedowane są zmiany ustaw podatkowych, które mogą mieć określone skutki dla przedsiębiorców, w tym mikro i małych. Zmiany mogą również objąć fundacje i stowarzyszenia jeżeli prowadzą działalność gospodarczą.

Uznając za konieczne i wymagające współudziału przedsiębiorców działania zmierzające do uszczelnienia systemu podatkowego, przeciwdziałania patologiom, gdyż służy to uczciwej konkurencji i chroni tych uczciwych przedsiębiorców, należy pamiętać, że w regulacjach powinna być zachowana proporcjonalność i przestrzeganie podstawowych praw przedsiębiorców gwarantowanych Konstytucją. Naruszenie adekwatności środków do celu, przy naruszeniu zasady swobody działalności gospodarczej i ochrony konkurencji może prowadzić do wzrostu ryzyka, ograniczać skłonność do inwestowania, hamować innowacyjność w zakresie nowych form usług.

Z uwagi na powyższe trzeba spojrzeć krytycznie na niektóre wprowadzane rozwiązania i zwrócić uwagę na zagrożenia jakie mogą przynosić dla działalności gospodarczej.

Przedsiębiorco, to powinieneś wiedzieć !

Jedną z procedowanych zmian jest przygotowany przez Ministerstwo Rozwoju i Finansów, obecnie na etapie konsultacji publicznych i opiniowania, projekt ustawy o zmianie ustawy w celu przeciwdziałania wykorzystywaniu sektora finansowego dla wyłudzeń skarbowych[1] (dalej; projekt). Co do zasady, intencją Projektodawcy jest zmniejszenie czarnej i szarej strefy oraz wykreślenie z rejestrów VAT podmiotów, których głównym celem jest pozorowanie działalności gospodarczej w celu wyłudzenia zwrotu VAT (tak uzasadnienie projektu). W tym obszarze projekt przewiduje nowe rozwiązania, które w pierwszej kolejności dotyczą uprawnień i obowiązków instytucji i podmiotów w obszarze publicznym, ale dotyczą takich działań, które wprost dotyczą przedsiębiorców i mają wpływ na ich działalność. Z istotniejszych w tym zakresie można wskazać na wprowadzane projektem:

  1. przetwarzanie automatyczne w systemie teleinformatycznym izby rozliczeniowej danych przedsiębiorców w celu dokonywania analizy ryzyka wykorzystywania banków i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do popełniania przestępstw skarbowych, w szczególności wyłudzeń VAT przez zorganizowane grupy przestępcze (art. 258 kk) oraz przestępstw z nimi związanych (np. wystawianie pustych faktur) oraz automatyczne przekazywanie informacji o wynikach analizy ryzyka (nr rachunku konkretnego przedsiębiorcy i procentowy wskaźnik ryzyka); do wszystkich banków i SKOK, 
  2. nałożenie na banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe obowiązku przekazywania izbie rozliczeniowej informacji stanowiących odpowiednio tajemnicę bankową lub tajemnicę zawodową SKOK dotyczących rachunków przedsiębiorców w celu dokonywania analizy ryzyka,
  3. zapewnienie izbie rozliczeniowej stałego, automatycznego dostępu do danych z Centralnego Rejestru Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników (CRP KEP) nie stanowiących tajemnicy skarbowej, w tym znajdujących się w CRP KEP danych z KRS i CEIDG w celu dokonywania analizy ryzyka,
  4. przekazywanie przez izbę rozliczeniową wyników analizy ryzyka:
  1. bankom i spółdzielczym kasom oszczędnościowo-kredytowym w zakresie dotyczącym przedsiębiorcy, dla którego bank lub kasa prowadzi lub zamierza prowadzić rachunek w celu realizacji obowiązków ustawowych (m. in. obowiązki z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, analiza ryzyka operacyjnego),
  2. Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej oraz na wniosek innym uprawnionym organom (np. służbom specjalnym); uprawnienie Szefa KAS do uzyskania na wniosek dodatkowych informacji związanych z wykonaną analizą ryzyka,
  1. określenie w projekcie:
  1. zakresu danych przekazywanych przez banki i SKOKi  w celu dokonywania analizy ryzyka,
  2. kryteriów istotnych przy dokonywaniu analizy ryzyka (ekonomiczne, geograficzne, przedmiotowe, behawioralne, powiązań),
  3. zasad kontroli wypełniania obowiązków przez izbę rozliczeniową oraz banki i SKOki (sprawuje Szef Krajowej Administracji Skarbowej, odpowiednie stosowanie przepisów o kontroli celno-skarbowej),
  4. zasad blokady rachunku przedsiębiorcy m. in w związku z wynikiem analizy ryzyka,
  5. terminów przesłania danych inicjalnych i zmienianych do systemu teleinformatycznego izby rozliczeniowej.
  1. prowadzenie elektronicznie wykazów podmiotów, które nie zostały zarejestrowane jako podatnicy VAT lub zostały wykreślone z rejestru z urzędu bez konieczności zawiadamiania tego podmiotu; wykazy będą udostępniane w BIP MF.

Przedsiębiorco zwróć uwagę, iż Projekt przewiduje, obok wskazanej ustawy, zmiany kilku istotnych ustaw podatkowych, w tym przede wszystkim Ordynacji podatkowej i ustawy o podatku od towarów i usług. Zmiany te są poważne, bowiem wprowadzają nowe obowiązki i obostrzenia w działalności przedsiębiorstwa w zakresie rozliczeń. W praktyce mogą one dotyczyć stosunków z kontrahentami, jak i relacji z organami skarbowymi.

Przepisy wprowadzają nową instytucję STIR, czyli system teleinformatyczny prowadzony przez izbę rozliczeniową, który w Projekcie został zdefiniowany jako służący do przetwarzania danych w celu przeciwdziałania wykorzystywaniu działalności banków i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi, w tym do dokonywania analizy ryzyka oraz przekazywania informacji i żądania blokady rachunku przedsiębiorcy. W STIR ma być dokonywana analiza ryzyka wykorzystywania działalności banków i spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi. Przy dokonywaniu analizy ryzyka, izba rozliczeniowa ma uwzględniać w szczególności m.in. kryterium powiązań – polegające na istnieniu powiązań przedsiębiorcy z podmiotami, co do których występuje ryzyko, że uczestniczą lub organizują działania mające związek z wyłudzeniami skarbowymi.

Dla potrzeb dokonywania analizy ryzyka izba rozliczeniowa będzie mieć możliwość korzystania z informacji z banków i SKOK-ów, objętych odpowiednio tajemnicą bankową w rozumieniu ustawy – Prawo bankowe i tajemnicą zawodową w rozumieniu ustawy o SKOK dotyczących przedsiębiorców. Na potrzeby dokonywania analizy ryzyka banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe będą miały obowiązek przesyłać izbie rozliczeniowej dane o rachunkach przedsiębiorców prowadzonych i otwieranych przez te instytucje, w tym: dane identyfikacyjne przedsiębiorcy, dane identyfikacyjne osób uprawnionych do reprezentowania przedsiębiorcy, numery rachunków, których posiadaczem jest przedsiębiorca oraz dane o beneficjencie rzeczywistym w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, o ile są w ich posiadaniu.

 Na potrzeby dokonywania analizy ryzyka, izba rozliczeniowa będzie uprawniona do nieodpłatnego i automatycznego uzyskiwania oraz przetwarzania w systemie izby:

  • danych zgromadzonych w Centralnym Rejestrze Podmiotów - Krajowej Ewidencji Podatników, o którym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z dnia o 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, w zakresie i na zasadach określonych w art. 15 ust. 5 tej ustawy,
  • danych z wykazów podmiotów, o których mowa w art. 96b ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług.

Projekt stanowi, że do przetwarzania danych w STIR stosuje się przepisy dotyczące ochrony danych osobowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, z tym że dane te mogą być przetwarzane w STIR bez wiedzy i zgody osoby, której dane te dotyczą.

W związku z otrzymaną informacją o wyniku analizy ryzyka Szef Krajowej Administracji Skarbowej może wystąpić od izby rozliczeniowej, za pośrednictwem STIR, z żądaniem przekazania dodatkowych informacji, opracowań dotyczących wskaźnika ryzyka, w tym raportów i dodatkowych analiz

Przedsiębiorco pamiętaj, że nowe uprawnienia i obowiązki przypisane w zakresie jw. konkretnym instytucjom publicznym oznaczają wprawdzie poszerzenie ich kompetencji tak, aby możliwe było wypełnienie celów projektowanej ustawy; lecz z drugiej strony oznaczają dużą ingerencję w sferę objętych tajemnicą bankową i skarbową informacji dotyczących rachunków przedsiębiorcy, jak i innych  danych dotyczących przedsiębiorcy. Będzie to polegać na wymianie i przetwarzaniu danych, a będzie się działo poza wiedzą i kontrolą przedsiębiorcy. Dotyczy to zwłaszcza przyznania nowych uprawnień Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej, które w świetle projektowanych zapisów mają w dużej mierze charakter uznaniowy.

Przedsiębiorco, zwróć uwagę na wprowadzany Projektem mechanizm blokady rachunku. Szef Krajowej Administracji Skarbowej może żądać blokady rachunku (rachunków) przedsiębiorcy na okres nie dłuższy niż 72 godziny od momentu otrzymania tego żądania przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową. Żądanie takie może być przekazane bankowi lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, jeżeli ogół informacji posiadanych przez Szefa KAS, w szczególności wyniki analizy ryzyka, ale także inne okoliczności znane organom KAS dzięki informacjom podatkowym oraz pracy operacyjnej i analitycznej, wskazują, że rachunek może być wykorzystywany do celu mającego związek z wyłudzeniem skarbowym. Ocena tej przesłanki ma należeć do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (uznanie administracyjne). Żądanie może dotyczyć blokady jednego rachunku lub wszystkich rachunków danego podmiotu. Bank lub spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa mają obowiązek zablokować rachunek natychmiast po otrzymaniu żądania Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.

Projekt przewiduje, że na żądanie posiadacza rachunku, bank lub spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa może poinformować (a więc jest to pozostawione do decyzji danej instytucji) o blokadzie rachunku i wskazać organ, który tego zażądał.

Równie ważny jest zapis Projektu stanowiący, iż jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że istniejące lub przyszłe: zobowiązanie podatkowe lub zobowiązanie z tytułu odpowiedzialności podatkowej osób trzecich przedsiębiorcy-posiadacza rachunku nie zostaną wykonane, Szef Krajowej Administracji Skarbowej może wydać postanowienie o przedłużeniu blokady rachunku przedsiębiorcy na czas oznaczony, nie dłuższy niż 3 miesiące. W takim postanowieniu określa się zakres i termin blokady rachunku. Na postanowienie ma przysługiwać skarga do sądu sprawy administracyjnego. Przed wniesieniem skargi przedsiębiorca będzie obowiązany do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.

Przedsiębiorca może dochodzić odszkodowania na zasadach ogólnych określonych w Kodeksie cywilnym za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z prawem żądania blokady lub wydania postanowienia o przedłużeniu blokady; jednakże równocześnie wyłączona została odpowiedzialność izby rozliczeniowej za szkodę, która może wyniknąć na skutek działań lub zaniechań podejmowanych przez podmioty uprawnione do otrzymania informacji o wynikach analizy ryzyka. 

Przedsiębiorco zwróć uwagę, że powyższe zmiany regulacji mogą okazać się problematyczne w praktyce. Zapisy dotyczące blokad rachunku(ów) mają następować na podstawie decyzji uznaniowych podejmowanych przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, a tryb odwoławczy przewidziany został tylko dla przypadku postanowienia o przedłużeniu blokady. W tym ostatnim przypadku, złożenie środka zaskarżenia w postaci skargi do sądu administracyjnego może w praktyce skutkować długotrwałą niemożnością korzystania z zablokowanego rachunku(ów), a tym samym destabilizację funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Projektowane zmiany wprowadzają nowe przesłanki nie dokonania rejestracji i wykreślenia z urzędu  podmiotu jako podatnika VAT bez konieczności zawiadamiania tego podmiotu. Przewiduje się, że:

  1. podmiot nie będzie podlegał rejestracji, jeżeli:
  • z posiadanych informacji wynika, że podmiot ten jako podatnik może prowadzić działania z zamiarem wykorzystania działalności banków lub spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi w rozumieniu działu IIIB Ordynacji podatkowej.
  1. podatnik będzie podlegał wykreśleniu z urzędu, jeżeli:
  • posiadane informacje wskazują na prowadzenie przez podatnika działań z zamiarem wykorzystania działalności banków lub spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi w rozumieniu działu IIIB Ordynacji podatkowej.

W projekcie wprowadza się zapis dotyczący podawania do publicznej wiadomości informacji o podmiotach, którym naczelnik urzędu skarbowego odmówił rejestracji i podatnikach VAT wykreślonych z rejestru z urzędu, w formie wykazów elektronicznych prowadzonych przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Wykazy takie miałyby być udostępniane automatycznie izbie rozliczeniowej oraz w BIP na stronie ministerstwa finansów. Wykazy obejmowałyby m.in. takie dane jak:

  • adres miejsca zamieszkania albo adres stałego miejsca prowadzenia działalności, jeżeli jest on inny niż adres zamieszkania, nr PESEL  – w przypadku osoby fizycznej,
  • adres siedziby, REGON, nr KRS – w przypadku podmiotu niebędącego osobą fizyczną,
  • imiona i nazwiska osób wchodzących w skład organu uprawnionego do reprezentowania podmiotu oraz ich identyfikator podatkowy NIP lub numer PESEL,
  • imiona i nazwiska prokurentów oraz ich identyfikator podatkowy NIP lub numer PESEL,
  • imię i nazwisko lub nazwę wspólnika oraz jego identyfikator podatkowy NIP lub numer PESEL.

Powyższe zapisy dotyczące ujawnień do publicznej wiadomości danych podmiotu wykreślonego (odpowiednio któremu odmówiono wpisu) do rejestru VAT, przy przyjęciu szerokiego rozumienia pojęcia „danych”, a więc łącznie z danymi dotyczącymi miejsca zamieszkania (w przypadku osoby prowadzącej działalność gospodarczą), jak i danymi osobowymi wspólników, prokurentów, członków zarządu, mogą być podważane z punktu widzenia przepisów o ochronie danych osobowych.

Przedsiębiorco, z uwagi na krótkie terminy wejścia w życie nowej regulacji (ustawa ma wejść w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia, a planuje się wejście w życie ustawy od 1 lipca 2017 r.), ważny jest bieżący monitoring procedowania tego aktu prawnego co do ostatecznej treści wprowadzanych zmian.

 

[1] Projekt w wersji z dnia 20 marca 2017 r; jest to regulacja, która stanowi element większego pakietu zmian podatkowych, patrz też: projekt z dnia 4 maja 2017 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu

Może zaoszczędzimy Ci czasu? Może podejmiesz szybciej lepszą decyzję?
przekaż darowiznę Pomóż młodym mikro firmom.

6% od dochodu - odlicza płatnik podatku od osób fizycznych
10% od dochodu - odlicza płatnik podatku od osób prawnych
Dlaczego warto?
Dowód wpłaty jest dokumentem uprawniającym do odliczeń w rocznym zeznaniu podatkowym (podstawa - Ustawa o PIT)

 
Akademia Liderów Fundacja dr Bogusława Federa
Przedsiębiorczość i Innowacje
Rozwijamy Mikro Firmy

Pomóż Nam Działać Szybciej !
Przekaż ico-1procent-min Wpisz KRS 0000318482

Porady i wzory dokumentów przygotowywane na zlecenie Fundacji Akademii Liderów w ramach nieodpłatnej działalności pożytku publicznego są finansowane z 1 % Podatku otrzymanego od użytkowników serwisu.

Porady i wzory dokumentów opracowywane na zlecenie Fundacji przez zespól prawników Kancelarii Juris są zgodne z obowiązującym prawem i podlegają ochronie prawa autorskiego.
Zarządzający serwisem Mikroporady.pl nie odpowiadają za opinie i poglądy autorów.

 
 

Pomóż Nam Działać Szybciej. Jeśli nie My razem, to kto? Bo kiedy, jeśli nie teraz?

Mikroporady.pl w miesiącu odwiedza ponad 40000 unikalnych użytkowników

Przekaż ico-1procent Podatku PIT

KRS: 0000318482 - Wpisz w Deklaracji

Dlaczego warto?

przekaż darowiznę

• do 6% dochodu - osoby fizyczne
• do 10% dochodu - osoby prawne

Przekaż darowiznę on-line:

dalej
Wypełnienie pól oznaczonych gwiazdką (*) jest obowiązkowe.
 

Zapisz się na Biuletyn

Co tydzień bezpłatny Biuletyn Aktualizacyjny z nowymi wzorami dokumentów, instrukcjami, poradami, przygotowywanymi przez zespół prawników z aktualnym stanem prawnym.

Fundacja Akademia Liderów i Mikroporady ® udzielają pomocy mikro firmom bezpłatnie i bez ograniczeń.
Nie wyświetlamy żadnych reklam, nie pobieramy opłat od użytkowników, nie udostępniamy pozostawionych danych.