Wielkość tekstu
Kontrast serwisu

Mikroporady są czymś wyjątkowym. Są jak poradniki na półce każdego polskiego mikro przedsiębiorcy. W świecie Internetu są małym zakamarkiem praktycznej wiedzy, w którym można znaleźć prawie wszystko o prowadzeniu małej firmy.

Aby chronić naszą niezależność, nigdy nie publikowaliśmy i nie będziemy publikować reklam. Utrzymujemy się z darowizn o średniej wysokości 20 zł, w tym także z wpłat z 1% Podatku.

Proszę, pomóż nam zbierać pieniądze i ulepszać Mikroporady. Czytaj więcej...

Instrukcja: jak uniknąć pułapek dotyczących umowy zlecenia (samozatrudnienie)

Na wstępie wskazać należy, że w świetle przeprowadzonych ostatnio zmian w prawie, nie można już rekomendować „przejścia" na samozatrudnienie z umowy o pracę/zlecenia, o czym mowa będzie szerzej niżej. Samozatrudnienie ma miejsce wówczas, gdy osoba fizyczna podejmuje działalność gospodarczą na własny rachunek i na własne ryzyko i wykonuje określone czynności na rzecz innego podmiotu w ramach prowadzonej przez siebie samodzielnie działalności. Istotą samozatrudnienia jest zatem to, że osoby prowadzą działalność gospodarczą (są wpisane do ewidencji działalności gospodarczej), która jest dla nich podstawą odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne i zaliczek na podatek dochodowy w określony sposób i w wybranej formie. Poniżej przedstawiamy pułapki związane ze zmianą umowy o pracę na samozatrudnienie.

1. Czym jest samozatrudnienie ?

W przepisach prawa nie występuje ustawowa (normatywna) definicja „samozatrudnienia”. Jest to pojęcie zwyczajowe, stosowane w praktyce i literaturze przedmiotu i odnosi się do osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą samodzielnie, świadcząc usługę (także zlecenie lub dzieło) dla odbiorcy (zamawiającegom, zleceniodawcy).

2. Formy wykonywania samozatrudnienia

Podstawą wykonywania samozatrudnienia jest umowa cywilnoprawna zawarta pomiędzy stronami (stosunek zobowiązaniowy). Najczęściej w praktyce jest to umowa o świadczenie usług (współpracy, współdziałania), do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego o zleceniu (art. 750 k.c.). Strony mogą również wybrać umowę o dzieło, umowę zlecenia, czy kontrakt menadżerski dla określenia wzajemnych zasad współpracy zgodnie ze swobodą kontraktowania (art. 3531 k.c.). Różnica między umową o współpracy, a umową o pracę polega przede wszystkim na braku w umowie o współpracy elementu podporządkowania, charakterystycznego dla stosunku pracy. Natomiast różnica między „zwykłą” umową zlecenia (o dzieło) a umową zlecenia (o dzieło) z samozatrudnionym polega na tym, że z umowy z samozatrudnionym musi wynikać, iż prowadzi on działalność gospodarczą. Ponadto z treści umowy oraz ze sposobu jej realizacji musi wynikać, że warunki realizacji umowy różnią się od umowy o pracę oraz od zwykłej umowy zlecenia czy umowy o dzieło.

Niezależnie jednak od wyboru przez strony formy ułożenia stosunku zobowiązaniowego, w żadnym razie nie jest to i nie może być umowa o pracę. Osoby, które nie prowadzą działalności gospodarczej, ale działają w oparciu o umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskują dochody w ramach tzw. działalności wykonywanej osobiście. Pomiędzy stronami umowy, czyli zleceniodawcą i zleceniobiorcą, nie istnieje jednak wówczas stosunek pracy, lecz umowa cywilnoprawna.

3. Zmiana umowy o pracę na samozatrudnienie

Zmiana umowy o pracę na samozatrudnienie podyktowana może być różnymi względami, zarówno po stronie dotychczasowego pracodawcy (przykładowo, obniżenie kosztów pracy, większa elastyczność w ułożeniu zasad współpracy), jak i pracownika (np. wyższe dochody, możliwość zaliczania do kosztów uzyskania przychodów wydatków poniesionych w związku z prowadzoną działalnością).

Kluczowe znaczenie mają oczywiście kwestie finansowe, a w praktyce dotyczy to konkretnie podatków i składek ZUS.

4. Zagrożenia przy przejściu z etatu na samozatrudnienie

Z okolicznością zmiany formuły prawnej współpracy pomiędzy dotychczasowym pracodawcą, a pracownikiem związane są określone ryzyka. Poniżej wskazano na te zasadnicze kwestie, które mogą przysparzać stronom trudności przy określaniu na nowo zasad współpracy, jednakże w tym miejscu sygnalizujemy, iż mając na uwadze zmiany w ordynacji podatkowej, aktualne orzecznictwo „zusowskie”, jak i planowaną tzw. klauzulę unikania opodatkowania, zawarcie umowy o świadczenie usług z osobą, która była pracownikiem (lub „pracowała” na podstawie umowie zlecenia) w miejsce umowy o pracę, czy też zlecenia, która tylko ze względu na to zatrudnienie i to w uzgodnieniu z pracodawcą, zdecydowała się na przejście na „samozatrudnienie” i wpisała się tym samym, jako przedsiębiorca do CEIDG, a przy tym nie wychodzi z ofertą na rynek ze swoimi usługami, wystawia faktury raz w miesiącu dla jednego przedsiębiorcy (a byłego pracodawcy), a nadto wykonuje umowę w tym samym miejscu pracy co uprzednio, przy użyciu narzędzi pracy byłego pracodawcy, to taka czynność może być uznana jako czynność dokonana dla pozoru, a więc czynność „sztuczna”. Prowadzić to może bezpośrednio do uznania, ze w rzeczywistości jest to stosunek zawarcia umowy na zasadzie art. 750 k.c. lub powstał stosunek pracy dla uzyskania korzyści podatkowej. Ponadto, przyjąć można nieważność oświadczenia woli w związku z przedmiotową pozornością czynności bądź też samozatrudniony może złożyć oświadczenie woli o uchyleniu się od skutków prawnych swojego wcześniejszego oświadczenia o zawarciu umowy, jako przedsiębiorca i wystąpić o ustalenie stosunku pracy (mowa więc o nieważności względnej, a nie jak uprzednio bezwzględnej zgodnie z art. 82-85 k.c.).

5. Zarzut fikcyjności umowy o pracę (pozorność) – możliwość kontroli inspekcji pracy / postępowanie sądowe.

Stwierdzenie, czy aktywność podatnika przynosząca przychody może być uznana za działalność gospodarczą, wymaga w pierwszej kolejności ustalenia, czy mieści się ona w kategoriach czynności wymienionych pod lit. a-c w art. 5a pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej; u.p.d.o.f.), czy ma ona charakter zarobkowy, czy jest wykonywana w sposób ciągły i zorganizowany, we własnym imieniu i na własny rachunek.

Dodatkowo, ustawodawca w art. 5b ust. 1 u.p.d.o.f. w sposób negatywny określił, jakiego rodzaju aktywności, mieszczącej się w zakresie zdefiniowanym w art. 5a pkt 6 u.p.d.o.f., nie uważa się za pozarolniczą działalność gospodarczą. Aby dana aktywność nie została uznana za działalność gospodarczą, konieczne jest spełnienie łącznie następujących przesłanek:

  1. odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności,
  2. czynności są wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez zlecającego te czynności,
  3. wykonujący czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzona działalnością.

Należy zwrócić uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2005 r. ( I UK 68/05 Wokanda Nr 4, 26, LEX 2010, str. 77), w którym stwierdzono, iż cechą umowy o pracę jest wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy (podporządkowanie). Z reguły wskazuje się na takie elementy, jak określony czas i miejsce pracy, podpisywanie listy obecności, podporządkowanie pracownika regulaminowi oraz poleceniom kierownictwa co do miejsca, czasu i sposobu wykonywania pracy oraz obowiązek przestrzegania norm pracy, dokładne określenie miejsca i czasu realizacji powierzonego zadania, oraz ich wykonywanie pod nadzorem kierownika. Jeżeli zatem w umowie - a także w stosunku istniejącym między stronami - nie będzie elementu podporządkowania wykonującego czynności wobec zlecającego, nie będzie obowiązku wykonywania poleceń przełożonych, wówczas należy uznać, iż wykonujący czynności nie pozostaje pod kierownictwem zlecającego.

Istotne jest tu, że badanie elementów charakteryzujących działalność gospodarczą powinno uwzględniać całokształt okoliczności danego przypadku, w tym także zamiar podmiotu prowadzącego działalność (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 października 1996 r., sygn. III RN 4/96, publ. OSNP nr 10/1997, poz. 160). W sytuacji zatem kontroli ze strony inspekcji pracy, organy będą przede wszystkim weryfikować czy stosunek zobowiązaniowy łączący strony nie nosi cech stosunku pracy.

Z kolei w przypadku,  gdy na skutek kontroli skarbowej, organy podatkowe zakwestionują treść zawartej umowy wywodząc, że w istocie istniejący stosunek prawny ma inną treść, mogą wystąpić do sądu powszechnego o ustalenie istnienia bądź nieistnienia stosunku pranego, w trybie art. 199a par. 3 Ordynacji podatkowej. Sąd będzie wówczas badał i rozpatrywał wszystkie okoliczności sprawy w postępowaniu dowodowym.


Może zaoszczędzimy Ci czasu? Może podejmiesz szybciej lepszą decyzję?
przekaż darowiznę Pomóż młodym mikro firmom.

6% od dochodu - odlicza płatnik podatku od osób fizycznych
10% od dochodu - odlicza płatnik podatku od osób prawnych
Dlaczego warto?
Dowód wpłaty jest dokumentem uprawniającym do odliczeń w rocznym zeznaniu podatkowym (podstawa - Ustawa o PIT)

 
Akademia Liderów Fundacja dr Bogusława Federa
Przedsiębiorczość i Innowacje
Rozwijamy Mikro Firmy

Pomóż Nam Działać Szybciej !
Przekaż ico-1procent-min Wpisz KRS 0000318482

Porady i wzory dokumentów przygotowywane na zlecenie Fundacji Akademii Liderów w ramach nieodpłatnej działalności pożytku publicznego są finansowane z 1 % Podatku otrzymanego od użytkowników serwisu.

Porady i wzory dokumentów opracowywane na zlecenie Fundacji przez zespól prawników Kancelarii Juris są zgodne z obowiązującym prawem i podlegają ochronie prawa autorskiego.
Zarządzający serwisem Mikroporady.pl nie odpowiadają za opinie i poglądy autorów.

 
 

Pomóż Nam Działać Szybciej. Jeśli nie My razem, to kto? Bo kiedy, jeśli nie teraz?

Mikroporady.pl w miesiącu odwiedza ponad 40000 unikalnych użytkowników

Przekaż ico-1procent Podatku PIT

KRS: 0000318482 - Wpisz w Deklaracji

Dlaczego warto?

wpłać darowiznę

Odlicz Darowiznę od Dochodu: • do 6% dochodu - osoby fizyczne
• do 10% dochodu - osoby prawne



Wesprzyj Mikroporady.pl

Najmniejsze i rodzinne Firmy są najważniejszym „nerwem” naszej gospodarki a mają ograniczony dostęp do fachowej pomocy. My to zmieniamy - przygotowujemy dla nich kompleksowe wsparcie – wzory umów z orzecznictwem i komentarzami, porady, instrukcje,regulaminy, kazusy. W odpowiedzi na przesyłane pytania udzielamy dodatkowych porad, wyjaśnień i interpretacji.

Bez ograniczeń i bezpłatnie, bo chcemy żyć w świecie, gdzie solidarnie wspiera się słabszych. Jest to możliwe dzięki zaangażowaniu ludzi takich jak Ty. Liczy się każda pomoc, jednorazowa wpłata lub comiesięczna.

dalej
 

Zapisz się na Biuletyn

Co tydzień bezpłatny Biuletyn Aktualizacyjny z nowymi wzorami dokumentów, instrukcjami, poradami, przygotowywanymi przez zespół prawników z aktualnym stanem prawnym.

Fundacja Akademia Liderów i Mikroporady ® udzielają pomocy mikro firmom bezpłatnie i bez ograniczeń.
Nie wyświetlamy żadnych reklam, nie pobieramy opłat od użytkowników, nie udostępniamy pozostawionych danych.

 
x

Jeśli czytasz teraz nasze Porady i pomagają, wspomóż nas darowizną 30 zł.