Wielkość tekstu
Kontrast serwisu
Bezpłatny Program PIT 2017

Pomocne definicje

Wszystkie A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
TerminDefinicja
Ochrona środowiska

Pojęcie ogólne, opisywane szeroko w encyklopediach, tytułach popularno-naukowych, jako dział ochrony przyrody zajmujący się ochroną wód, powietrza i gleby przed ich zanieczyszczeniem, np. ciekami przemysłowymi, środkami ochrony roślin itp. Jednocześnie spotyka się podejście podziału na odrębnie ochronę przyrody (odrębna regulacja) i ochronę środowiska, a nadto gospodarkę odpadami

W rozumieniu sensu stricte zgodnie z art. 3 pkt 13 Ustawy dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j.: Dz.U. 2013 poz. 1232) – dalej jako: POŚ - ochroną środowiska jest podjęcie lub zaniechanie działań umożliwiające zachowanie bądź przywracanie równowagi przyrodniczej. Ochrona ta wyraża się w szczególności w racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju – przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom oraz przywracaniu do stanu właściwego elementów przyrodniczych.

Ustawodawca posłużył się w definicji ochrony środowiska wyrażeniami — „zachowanie" i „przywracanie". Wyznacza to podstawowe kierunki ochrony środowiska i główne cele omawianego prawa. Ochrona środowiska powinna zatem uwzględniać:

1) aspekt konserwacyjny,

2) aspekt restytucyjny,

3) aspekt prewencyjny.

Ochrona środowiska ma polegać m.in. na utrzymaniu równowagi przyrodniczej, co oznacza obowiązek podejmowania działań konserwacyjnych. Działania te mają na celu zachowywanie istniejącego stanu i ewentualne zapobieganie szkodliwym zjawiskom. Początkowo ta funkcja prawa ochrony środowiska odgrywała najistotniejszą rolę i wyczerpywała niemal w całości zakres regulacji.

Aspekt restytucyjny polega na przywróceniu środowiska do stanu poprzedniego bądź stanu właściwego lub zgodnego z prawem. Z aspektem restytucyjnym wiąże się kwestia tzw. kompensacji przyrodniczej, przez którą należy rozumieć „[.,.] zespół działań obejmujących w szczególności roboty budowlane, roboty ziemne, rekultywacje gleby, zalesianie, zadrzewianie lub tworzenie skupień roślinności, prowadzących do przywrócenia równowagi przyrodniczej na danym terenie, wyrównania szkód dokonanych w środowisku przez realizacje przedsięwzięcia i zachowanie walorów krajobrazowych" – jak w  art. 3 pkt 8 POŚ.

Prewencja pełni obecnie najistotniejszą rolę w ochronie środowiska. Należy bowiem najpierw zapobiegać naruszeniom środowiska. Wyrazem tej funkcji są m.in. zasady prewencji i przezorności.

Druga część definicji ochrony środowiska wymienia konkretne zachowania składające się na ochronę środowiska, przy czym katalog owych zachowań ma charakter przykładowy. Ustawodawca posłużył się bowiem zwrotem „w szczególności". Równocześnie wskazuje priorytety ochrony środowiska. Wskazane zachowania mają charakter niedookreślony – „racjonalne kształtowanie", „przywracanie [...] do stanu właściwego". Celem definicji ochrony środowiska jest bowiem ukazanie ogólnych założeń ochrony środowiska.

Racjonalne kształtowanie środowiska i gospodarowanie zasobami środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Zachowanie opisane w dyspozycji komentowanego przepisu dotyczy dwóch aspektów związanych z ochroną środowiska – racjonalnego kształtowania i gospodarowania jego zasobami. Nie każde kształtowanie środowiska jest pożądane – jest nim tylko takie, które jest racjonalne. Kształtowanie środowiska musi być zgodne z zasadą zrównoważonego rozwoju, która została zawarta w art. 3 pkt 50 POŚ i stanowi, iż zrównoważonym rozwojem jest rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń.

Przez zanieczyszczenie rozumieć należy emisję, która jest szkodliwa dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska, powoduje szkodę w dobrach materialnych, pogarsza walory estetyczne środowiska lub koliduje z innymi, uzasadnionymi sposobami korzystania ze środowiska.

Wyżej zostało wskazane, iż ochrona środowiska polega na restytucji, czyli przywracaniu do stanu właściwego. Wskazać jednak należy, że ustawodawca używa trzech pojęć — przywracanie do stanu poprzedniego, przywracanie do stanu właściwego, przywracanie do stanu zgodnego z prawem.

Przywracanie do stanu poprzedniego obejmuje restytucję do takiego stanu środowiska, jaki występował bezpośrednio przed naruszeniem środowiska, przy czym nie ma znaczenia, czy był to stan właściwy i zgodny z prawem.

Przywracanie do stanu właściwego oznacza z kolei takie zachowanie, które prowadzi do osiągnięcia restytucji najwłaściwszej, a więc wcale niekoniecznie do stanu takiego, jaki występował bezpośrednio przed naruszeniem środowiska, ale raczej do takiego, jaki jest zgodny z prawem.

Przywracanie do stanu zgodnego z prawem to taka restytucja, której warunki wyznaczają normy prawa. Nie jest jednak jasne, czy przywrócenie do stanu zgodnego z prawem dotyczy stanu prawnego obowiązującego w dniu naruszenia, czy w dniu dokonywania restytucji. Biorąc jednak pod uwagę koncepcję racjonalnego ustawodawcy, który — wprowadzając zmiany — zawsze powinien działać racjonalnie, przyjąć należy, że chodzi tu o stan prawny z chwili dokonywania restytucji.

Niemniej jednak, szczegółowe unormowania z zakresu ochrony środowiska są zawarte m.in. w następujących aktach prawnych: Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. (t.j.: Dz.U. 2013 poz. 627), Ustawa Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. (t.j: Dz.U. 2015 poz. 469), Ustawa o odpadach z dnia 14 grudnia 2012 r. (Dz.U. 2013 poz. 21), Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 13 września 1996 r. (t.j.: Dz.U. 2013 poz. 1399), Ustawa o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym z dnia 29 lipca 2005 r. (t.j.: Dz.U. 2013 poz. 1155) itd.

Reasumując, definicja wskazana na wstępie powinna być zestawiona przede wszystkim z konkretnym stanem faktycznym i każdorazowo należy przy jej posługiwaniu się zważać na kontekst w jakim zostanie zastosowana.

Podstawa prawna:

  1. Ustawa dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j.: Dz.U. 2013 poz. 1232) 

Zobacz:
Przedsiębiorco co nowego w prawie – projektowana zmiana niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców

Odnawialne źródła energii

Pojęcie „odnawialne źródło energii” zostało zdefiniowanie normatywnie. Otóż, Ustawa z 20 lutego 2015 r.  o odnawialnych źródłach energii (Dz.U.2015.478), dalej: Ustawa o OZE stanowi, iż OZE, to odnawialne, niekopalne źródła energii obejmujące energię wiatru, energię promieniowania słonecznego, energię aerotermalną, energię geotermalną, energię hydrotermalną, hydroenergię, energię fal, prądów i pływów morskich, energię otrzymywaną z biomasy, biogazu, biogazu rolniczego oraz z biopłynów (art. 2 ustawy o OZE). Odnawialne źródła energii (OZE) to ogólnie rzecz ujmując, nośniki energii, których wykorzystanie nie powoduje nieodwracalnych ubytków, deficytów tego źródła w środowisku. Ich zasoby stale się uzupełniają i nie wyczerpują, przy czym proces uzupełnienia może zachodzić samoistnie, naturalnie, a więc dla „odnowienia zasobu” nie jest zasadniczo konieczna ingerencja człowieka (np. wiatr). Źródłem energii odnawialnej jest m.in. promieniowanie słoneczne, wiatr, ciepło z wnętrza Ziemi, woda, biomasa, biogaz, biopaliwa. Ze wskazanych źródeł można pozyskiwać odpowiednio: energię elektryczną, ciepło, chłód oraz biokomponenty. Wykorzystywanie energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych w mniejszym stopniu negatywnie wpływa na środowisko naturalne niż wykorzystywanie do pozyskania energii paliw kopalnych. Przede wszystkim wykorzystywanie OZE ogranicza emisję gazów cieplarnianych, a także innych substancji szkodliwych.

Jednym z celów strategicznych polityki energetycznej Polski jest zwiększenie wykorzystania odnawialnych zasobów energii. Celem realizacji zwiększenia udziału energii z OZE są narzędzia wsparcia w szczególności niewielkich wytwórców energii z OZE. Dlatego w ustawie o OZE wprowadzono nowe mechanizmy wsparcia polegające na zastosowaniu systemu aukcyjnego (od 1 stycznia 2016 r.), którego istotą jest możliwość sprzedaży określonej ilości energii elektrycznej lub biogazu rolniczego przez okres 15 lat od dnia wytworzenia po raz pierwszy energii elektrycznej lub biogazu rolniczego w instalacji OZE, za które przysługiwało wsparcie z mechanizmu aukcyjnego, po stałej cenie. Z punktu widzenia wytwórcy energii, jeżeli dana instalacja będzie kwalifikowała się do wsparcia, to przedsiębiorstwa energetyczne, zajmujące się sprzedażą energii elektrycznej odbiorcom końcowym będą miały obowiązek zakupu energii oferowanej przez wytwórców. Ponadto, instalacje OZE mogą zostać objęte bezpośrednie wsparciem finansowym z Unii Europejskiej, ale także ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Przedsiębiorcy podejmujący realizację przedsięwzięć z zakresu odnawialnych źródeł energii na terenie Rzeczypospolitej Polskiej mogą powinni zatem monitorować na bieżąco programy ogłaszane przez Ministerstwo Gospodarki i NFOŚiGW.

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. 2015 poz. 478).
Odpady - gospodarka odpadami

Na wstępie, każdy przedsiębiorca jak i osoba wykonująca działalność zawodową na własny rachunek powinien pamiętać, iż permanentne zmiany w ostatnich latach zagadnień związanych z szeroko rozumianymi odpadami, a więc w tym także tymi pospolitymi „śmieciami” w gospodarce komunalnej, zajmuje się wiele organów i instytucji, jak i dotyczy wiele regulacji w tym unijnych. Z jednej strony prowadzący gospodarstwo domowe posiadający umowę umową na zagospodarowanie, wywóz odpadów komunalnych może w ogóle nie interesować się szerzej regulacjami dotyczącymi odpadów w zakresie obowiązków związanych z ustalaniem ich ilości, zgłoszeniami, sprawozdawczością i obliczaniem opłat. Jednakże już każdy przedsiębiorca trudniący się pracą zawodową, w której wytwarza się odpady szczególne lub w większej ilości, powinien posiadać wiedzę, co do zarówno ich klasyfikowania jak i wynikających z tego obowiązków.

Zgodnie z ustawą z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. 2013 poz. 21), przez odpady rozumieć należy każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Posiadaczem odpadów jest zaś wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów, przy czym domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Przez gospodarkę odpadami rozumieć należy zaś wytwarzanie odpadów i gospodarowanie nimi.

Rozróżnić należy odpady komunalne przez które rozumie się odpady powstające w gospodarstwach domowych, z wyłączeniem pojazdów wycofanych z eksploatacji, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój  charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych; zmieszane odpady komunalne pozostają zmieszanymi odpadami komunalnymi, nawet jeżeli zostały poddane czynności przetwarzania odpadów, która nie zmieniła w sposób znaczący ich właściwości. Inne rodzaje odpadów to m. in. odpady medyczne, odpady ulegające biodegradacji, odpady niebezpieczne. Odpady klasyfikuje się przez ich zaliczenie do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju odpadów (Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów).

Poza standardowymi odpadami komunalnymi, wytwórca odpadów jest obowiązany do gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami, które przetwarzane są w jego instalacjach lub urządzeniach. Może on jednakże zlecić wykonanie tego obowiązku podmiotom wpisanym do właściwego rejestru mającym stosowne zezwolenia. Podstawowym obowiązkiem każdego posiadacza odpadów (także wytwórcy) jest bieżące prowadzenie ich ilościowej i jakościowej ewidencji. Dodatkowym obowiązkiem każdego wytwórcy odpadów jest złożenie do 15 marca każdego roku, marszałkowi województwa zbiorczego zestawienia o wytworzonych odpadach za poprzedni rok kalendarzowy.

Należy wskazać, iż odpady mogą w sposób naturalny lub przez formę gospodarowania nimi przekształcić się przykładowo w pyły, gazy, ścieki. Regulacje w tym zakresie zawarte są w odrębnych przepisach. Przedsiębiorcy powinni mieć także na uwadze regulacje zawarte w Ustawie z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj. Dz. U. 2013 poz. 1399). Na jej podstawie, każda z gmin obowiązana jest uchwalić regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Przedsiębiorca powinien więc sprawdzić na jakich zasadach odbywa się gospodarowanie odpadami komunalnymi wytwarzanymi przez firmy mające swoje siedziby (nieruchomości) na terenie poszczególnych gmin.

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. 2013 poz. 21).
  2. Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tj. Dz. U. 2013 poz. 1399)
Odpowiedzialność deliktowa

Hasła powiązane: zobowiązanie

Odpowiedzialność deliktowa (łac. ex delicto – z czynu niedozwolonego) – jest to odpowiedzialność cywilnoprawna wynikająca z czynu niedozwolonego (deliktu), dla której podstawę stanowią wprost przepisy art. 415-449 kodeksu cywilnego, a nie umowa.

Warunkiem powstania odpowiedzialności deliktowej jest łączne spełnienie trzech przesłanek, wynikających z art. 415 k.c.:

  1. powstanie szkody (rozumianej jako jakikolwiek uszczerbek w dobrach i interesach prawnie chronionych, który nastąpił wbrew woli poszkodowanego, mająca charakter majątkowy – np. zniszczenie rzeczy pokrzywdzonego lub niemajątkowy – np. naruszenie dobrego imienia pokrzywdzonego),
  2. zaistnienie zawinionego zdarzenia wywołującego szkodę (każde działanie lub zaniechanie, z którym ustawa łączy obowiązek naprawienia szkody – tj. czyn bezprawny)
  3. istnienie związku przyczynowego pomiędzy szkodą, a zdarzeniem (szkoda musi wynikać z bezprawnego zachowania się sprawcy).

Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 415 k.c., przesłanką odpowiedzialności deliktowej jest wina, która może przejawiać się w dwóch postaciach: winy umyślnej i nieumyślnej. Niekiedy jednak prawo przewiduje odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, a więc bez wykazywania winy, bo ta jest domniemana (tak jest m.in. gdy na własny rachunek prowadzi się przedsiębiorstwo lub zakład, wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody). Przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności.

Pozostałe przepisy uszczegóławiają tę zasadę albo ustanawiają od niej wyjątki. Odpowiedzialność deliktową regulują również ogólne przepisy prawa zobowiązań, zawarte w art. 353-404 Kodeksu cywilnego.

Dla powstania odpowiedzialności deliktowej nie ma znaczenia czy strony związane są jakimś stosunkiem prawnym, czy też nie. Dla powstania odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych nie istotne jest to, czy stronami stosunku zobowiązaniowego są osoby fizyczne, osoby prawne czy też podmioty nie posiadające osobowości prawnej.

Zgodnie z art. 422 za szkodę odpowiedzialny jest ten, kto ją bezpośrednio wyrządził, ale także ten, kto inną osobę do wyrządzenia szkody nakłonił, był jej pomocny lub świadomie skorzystał z wyrządzonej drugiemu szkody.

Skutkiem powstania szkody na skutek czynu niedozwolonego jest powstanie roszczeń po stronie poszkodowanego. Może on żądać:

  1. przywrócenia  stanu poprzedniego,
  2. odszkodowania (dotyczy szkody majątkowej),
  3. zadośćuczynienia (dotyczy szkody niemajątkowej).

Zakres odpowiedzialności deliktowej nie może zostać zmieniony lub ograniczony w drodze umowy.

Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzi i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednocześnie termin ten nie może być dłuższy niż 10 lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Przedawnienie roszczeń osoby małoletniej o naprawienie szkody na osobie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat dwóch od uzyskania przez nią pełnoletności.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tj. Dz.U. 2014, poz. 121).

Odpowiedzialność kontraktowa

Odpowiedzialność kontraktowa jest to odpowiedzialność dłużnika, jaka powstaje na skutek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, regulowana w art. 471 k.c. i n. Przyjęta w języku prawniczym nazwa „odpowiedzialność kontraktowa” jest nieco myląca, gdyż jej źródłem może być naruszenie zobowiązań wynikających z różnych, nie tylko umownych źródeł. Zatem, źródłem omawianej odpowiedzialności nie musi być umowa (kontrakt), ale może ona wynikać również z bezpodstawnego wzbogacenia, z ustawy, z orzeczenia sądu, z aktu administracyjnego, z jednostronnej czynności prawnej oraz z innych zdarzeń. Skoro odpowiedzialność kontraktowa powstaje na skutek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, to między stronami musi istnieć jakieś wcześniejsze zobowiązanie, które nie zostaje w ogóle, w pełni lub poprawnie wykonane. Innymi słowy, odpowiedzialność kontraktowa ogranicza się tylko do przypadków, gdy istnieje wcześniejsza, wynikająca z jakiegokolwiek tytułu więź obligacyjna między wierzycielem a dłużnikiem.  

Odpowiedzialność kontraktowa dłużnika będzie miała miejsce jeżeli zaistnieją konieczne przesłanki  tej odpowiedzialności tj.:

  • zobowiązanie nie zostanie przez dłużnika wykonane lub zostanie wykonane, ale nienależycie (nienależyte wykonanie zobowiązania ma miejsce wtedy, gdy zachowanie dłużnika zmierzało do spełnienia świadczenia, jednak osiągnięty przez niego wynik nie spełnia wymogów świadczenia, do którego dłużnik był zobowiązany)[1];
  • naruszenie zobowiązania będzie następstwem okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność (wina), przy czym dłużnik ponosi odpowiedzialność za szkody powstałe z winy umyślnej, jak i winy nieumyślnej (niedbalstwo);
  • wierzyciel poniósł lub ponosi szkodę – a jest nią uszczerbek majątkowy, który wystąpił lub, który może oznaczać nieosiągnięcie przychodu czyli utracenie korzyści, wówczas ustalenie szkody pod taką postacią będzie miało charakter kalkulacji utraconego dochodu, polegać będzie bowiem na przyjęciu, że zysk zostałby osiągnięty, gdyby nie zachowanie dłużnika. Jednakże utrata zysku musi być udowodniona, chodzi w tym przypadku nie tyle o wykazanie pewności jego wystąpienia, ale duże prawdopodobieństwo, że praktycznie w świetle doświadczenia życiowego można przyjąć, że utrata konkretnej wartości zysku rzeczywiście miała miejsce;
  • między naruszeniem przez dłużnika więzi zobowiązaniowej oraz szkodą wierzyciela zachodzi związek przyczynowo – skutkowy, a więc powstała szkoda jest normalnym następstwem zawinionego zachowania dłużnika.

Jeżeli wierzyciel będzie chciał dochodzić swoich roszczeń z tytułu odpowiedzialności kontraktowej przed sądem, to będzie musiał najpierw udowodnić istnienie skutecznego zobowiązania o określonej treści.

Dłużnik może uwolnić się od odpowiedzialności jeżeli wykaże, że niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania jest następstwem okoliczności za które nie ponosi odpowiedzialności.

Należy jeszcze wskazać, czego może domagać się wierzyciel powołując się na odpowiedzialność kontraktową dłużnika. Zatem w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania wierzyciel ma dwa podstawowe uprawnienia, może żądać:

  • wykonania świadczenia w naturze, a więc roszczenie o zrealizowanie świadczenia  -przysługuje wierzycielowi dopóki strony łączy więź zobowiązaniowa, świadczenie zaś jest możliwe do spełnienia,
  • naprawienia szkody, które może nastąpić poprzez przywrócenie stanu poprzedniego bądź poprzez zapłatę odszkodowania, w przypadku niewykonania zobowiązania obowiązek naprawienia szkody zastępuje świadczenie pierwotne, natomiast przy nienależytym wykonaniu obowiązek naprawienia szkody uzupełnia obowiązek spełnienia świadczenia.

Wierzycielowi mogą także przysługiwać z mocy określonych przepisów także inne uprawnienia np. odstąpienia od umowy (art. 491) żądanie usunięcia wad (art. 561 k.c.), powstrzymanie się od spełnienia własnego świadczenia (art.490 k.c.).

Zaistnienie przesłanek odpowiedzialności kontraktowej na ogólnych zasadach z art. 471 i n . nie wyłącza istnienia odpowiedzialności na innych podstawach, a wierzyciel zasadniczo może dokonać wyboru tytułu odpowiedzialności. Na przykład w razie wadliwego wykonania robót budowlanych inwestorowi przysługuje wybór co do sposobu uzyskania rekompensaty od wykonawcy. Może on realizować uprawnienie wynikające z rękojmi za wady fizyczne budynku (art. 636 lub 637 k.c. w zw. z art. 656 k.c.) lub dochodzić roszczenia odszkodowawczego w oparciu o przepisy regulujące odpowiedzialność kontraktową (art. 471 k.c.)[2]. Wybierając reżim odpowiedzialności z rękojmi za wady wierzyciel musi wykazać istnienie wad. Natomiast, jeśli wybrał reżim odpowiedzialności kontraktowej musi udowodnić istnienie omówionych wyżej przesłanek tej odpowiedzialności.

Podstawa prawna:

Art. 471 – 496  Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeks cywilny (tj. Dz. U. 2014 poz. 121)


[1] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt I ACa 1250/13

[2] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. akt V ACa 868/13.

Odstąpienie

Odstąpienie od umowy (zobowiązania) może nastąpić na podstawie zapisu umowy lub może wynikać z przepisu ustawy. Przy zawarciu każdej umowy strony mogą wprowadzić zastrzeżenie, że jednej lub obu stronom przysługiwać będzie prawo odstąpienia od umowy. W razie wykonania prawa odstąpienia umowę uważa się ją za nie zawartą, a to co strony już świadczyły ulega zwrotowi w stanie nie zmienionym. Można również zastrzec, że jednej lub obu stronom wolno będzie od umowy odstąpić za zapłatą oznaczonej sumy pieniężnej, tzw. odstępnego. Oświadczenie o odstąpieniu będzie wtedy skuteczny tylko wraz z jednoczesną zapłatą odstępnego.
Jeżeli uprawnienie do odstąpienia od umowy wzajemnej zostało zastrzeżone na wypadek niewykonania zobowiązania w terminie ściśle określonym, strona uprawniona może w razie zwłoki drugiej strony odstąpić od umowy bez wyznaczenia terminu dodatkowego. To samo dotyczy wypadku, gdy wykonanie zobowiązania przez jedną ze stron po terminie nie miałoby dla drugiej strony znaczenia ze względu na właściwości zobowiązania albo ze względu na zamierzony przez nią cel umowy, wiadomy stronie będącej w zwłoce. Art. 492.
Strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy; może żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz również naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania. Art. 494. Odstąpienie bez takiego zapisu jest możliwe na zasadzie art. 491 lub 493 § 1 i 2.

Zobacz:
Kazus – termin przedawnienia roszczenia o zapłatę odszkodowania z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania
Porada: Inne formy handlu w mikro i małym przedsiębiorstwie
Porada: Finansowanie wyposażenia firmy
Porada: Formy użytkowania lokalu a obowiązki podatkowe
Instrukcja: Jak się ubezpieczyć?
Kary umowne
Nowa ustawa o prawach konsumenta - część druga
Nowa ustawa o prawach konsumenta - część trzecia
Nowa ustawa o prawach konsumenta - część piąta
Nowa ustawa o prawach konsumenta - część szósta
Nowa ustawa o prawach konsumenta - część ósma
Nowa ustawa o prawach konsumenta - część dziewiąta
Nowa ustawa o prawach konsumenta - część dziesiąta
Nowa ustawa o prawach konsumenta - część dwunasta
News: zmiany dotyczące funkcjonowania sklepów internetowych - brak dostosowania się przez przedsiębiorców do obowiązującej ustawy o prawach konsumentach i związane z tym konsekwencje.

Oferta

Ofertę stanowi oświadczenie strony woli zawarcia umowy, które określa istotne postanowienia umowy, natomiast strona do której kierowana jest oferta może ją przyjąć lub rozpocząć rokowania Art. 66 k.c. Występującego z propozycją zawarcia umowy nazywamy oferentem, strona do której kierowana jest oferta nazywamy oblatem. Oferent jest związany swoimoświadczeniem woli, do upływu terminy, który wyznaczył oblatowi. Oferta złożona bezpośrednio drugiej stronie, za pośrednictwem telefonu lub innego środka bezpośredniego porozumiewania się na odległość, przestaje wiązać, jeżeli nie zostanie przyjęta niezwłoczniePoza tymi sposobami oferta przestaje wiązać z upływem czasu, w którym składający ofertę mógł w zwykłym toku czynności otrzymać odpowiedź bez uzasadnionego opóźnienia. Jeżeli oświadczenie o przyjęciu oferty nadeszło z opóźnieniem, lecz z jego treści lub z okoliczności wynika, że zostało wysłane w czasie właściwym, umowa dochodzi do skutku, chyba że składający ofertę zawiadomi niezwłocznie drugą stronę, iż wskutek opóźnienia odpowiedzi poczytuje umowę za niezawartą.. Milczenie adresata może być poczytane za przyjęcie oferty tylko wtedy, gdy strony pozostają ze sobą w stałych stosunkach handlowych i taki sposób komunikowania woli oblata został przez nie uzgodniony.
Kodeks cywilny Art. 661. § 1, 67

Zobacz:
Porada: Finansowanie wyposażenia firmy
Instrukcja: Marketing i reklama w mikro i małym przedsiębiorstwie
Strona internetowa przedsiębiorcy
Porada: Zatrudnianie
Umowa leasingu
Porada: Jak samodzielnie wypozycjonować własna stronę www
Porada: Czy social media są dla każdej firmy?
Nazwa na paragonie fiskalnym
Związek Przedsiębiorców i Pracodawców, w marcu 2014 roku, zorganizuje PIERWSZE w Polsce
Instrukcja: Uzyskiwanie kredytu na inwestycje lub finansowania projektu
Instrukcja: Udział w przetargu
Instrukcja: wprowadzanie ofert i cenników na stronę internetową oraz przyjmowanie ofert drogą elektroniczną
Porada: Inne formy handlu w mikro i małym przedsiębiorstwie
Instrukcja: Udział w przetargu
Porada: Prawo reklamy w obrocie elektronicznym
Procedura: zasady udostępniania przez administratora serwisu internetowego danych osobowych użytkowników
Porada: własność intelektualna w e-biznesie
Instrukcja: Co musisz zrobić krok po kroku zatrudniając nowego pracownika
Kazus: prawo żądania zwrotu zapłaty a konieczność przedstawienia paragonu fiskalnego, niedozwolone klauzule umowne
Procedura: pełnomocnictwo i prokura w firmie
News: zmiany dotyczące funkcjonowania sklepów internetowych - brak dostosowania się przez przedsiębiorców do obowiązującej ustawy o prawach konsumentach i związane z tym konsekwencje.
News: Program gwarancji
Kazus: środki posiadane przez Prezesa UOKiK w celu usuwania skutków naruszeń zbiorowych interesów konsumentów

Ogniskowanie

Dynamiczny proces, przez który aspiracje i działania członków danej jednostki organizacyjnej skupiają się wokół tego samego obiektu i tworzą w ten sposób szkielet tożsamości organizacji. Istnieją trzy rodzaje obiektów ogniskowania: dziedzina działalności, sposób zachowania się, przywódcy.

Opakowanie

Hasła powiązane: etykieta, oznaczanie produktu/towaru

Definicja opakowania znajduje się w ustawie o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi. Opakowaniem jest wyrób, w tym wyrób bezzwrotny, wykonany z jakiegokolwiek materiału, przeznaczony do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji przeznaczonych do (dla sprzedaży dowolnych towarów) produktów, od surowców kierowanych do dalszego przetwarzania lub zużycia przemysłowego, do towarów przetworzonych, przeznaczonych do sprzedaży detalicznej konsumentom.

Wyróżnia się następujące kategorie opakowań:

a) opakowania jednostkowe - służące do przekazywania produktu użytkownikowi w miejscu zakupu;

b) opakowania zbiorcze - zawierające wielokrotność opakowań jednostkowych produktów, niezależnie od tego, czy są one przekazywane użytkownikowi, czy też służą zaopatrywaniu punktów sprzedaży i które można zdjąć z produktu bez naruszania cech produktu;

c) opakowania transportowe - służące do transportu produktów w opakowaniach jednostkowych lub zbiorczych w celu zapobiegania uszkodzeniom produktów, z wyłączeniem kontenerów do transportu drogowego, kolejowego, wodnego lub lotniczego.

Ponadto opakowania dzieli się na wielokrotnego używania, jednorazowe, czy zwrotne, a od strony zagospodarowania odpadów na np. biodegradowalne czy niebezpieczne. Przedsiębiorca decydując się na stosowanie określonych opakowań powinien mieć na uwadze:

  • do jakiego produktu,
  • dla jakiego celu,
  • na jaki czas,
  • dla jakich warunków przewodu, składowania,
  • dla kogo,
  • na jaki rynek

chce zastosować opakowanie oraz czy będzie:

  • zwrotne,
  • jednorazowe
  • podlegać szczególnej utylizacji,
  • odpłatne
  • spełniać rolę marketingową
  • zawierać informacje o produkcie oraz warunkach transportu i składowania.

 

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz. U. 2013 poz. 888). 

 

Zobacz:
Porada: budowanie wizerunku firmy i produktu za pomocą środków technicznych i wizualnych
Porada: jak wybrać magazyn/skład na produkty i towary
Kazus: naruszenie cudzego prawa ochronnego na dany znak towarowy poprzez jego użycie w linkach i tzw. metatagach
Kazus: środki posiadane przez Prezesa UOKiK w celu usuwania skutków naruszeń zbiorowych interesów konsumentów

Opłaty za korzystanie ze środowiska

Przedsiębiorcy w różnym stopniu, w zależności od rodzaju prowadzonej działalności, korzystają z zasobów środowiska, co wiąże się z wprowadzaniem czasowych bądź trwałych zmian w środowisku np. konieczność usunięcia drzew, pobraniem wody do zakładu produkcyjnego. Celem „zrekompensowania” zużycia zasobów naturalnych lub zmiany środowiska, podmiot korzystający ze środowiska jest obowiązany do naliczania i uiszczania opłat, które obejmują opłaty za:

  1. wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza;
  2. wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi;
  3. pobór wód podziemnych i powierzchniowych;
  4. składowanie odpadów.

Powyżej wskazane rodzaje opłat, obowiązek ich ponoszenia i zasady ich naliczania zostały określone w art. 273 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U.2013.1232 z późn. zm.), dalej: p.o.ś. Przepisy p.o.ś. wprowadzają generalną zasadę ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska, którą należy rozumieć jako ekwiwalent za rzeczywiście dokonane emisje/pobór[1]. Ustawodawca w treści art. 273 ust. 1 pkt 1 ustawy nie pozostawił co do tego żadnych wątpliwości posługując się zwrotem: "opłata jest ponoszona".

Upraszczając można stwierdzić, że wysokość opłaty jest wynikiem uwzględnienia kilku stałych elementów tj. ilości, rodzaju emisji/ poboru i  jakości. Opłaty za korzystanie ze środowiska ustala się zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 2008 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska, stosując stawki opłat obowiązujące w danym roku (Dz.U.2008.196.1217). Rozporządzenie określa jednostkowe stawki opłaty za określone rodzaje gazów lub pyłów wprowadzanych do powietrza; substancji wprowadzane ze ściekami do wód lub do ziemi; wody chłodnicze wprowadzane do wód lub do ziemi; umieszczenie odpadów na składowisku; pobór wody podziemnej; pobór wody powierzchniowej śródlądowej; powierzchnie zanieczyszczone o trwałej nawierzchni, z których wprowadzane są do wód lub do ziemi wody opadowe lub roztopowe, ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacyjne; każde rozpoczęte 100 kg przyrostu masy określonych organizmów wodnych.

Podmioty korzystające ze środowiska ustalają we własnym zakresie wysokość należnych opłat za okres, w którym korzystanie ze środowiska miało miejsce. Obowiązek uiszczania opłaty środowiskowej wynika z mocy samego prawa, co powoduje, iż nie ma trybu uprzedniego wydania przez organ administracyjny aktu indywidualnego ustalającego obowiązek zapłaty czy wysokość takiej opłaty. Obowiązek opłaty ciąży na wszystkich podmiotach korzystające ze środowiska, jeżeli mieszczą się w dyspozycji art. 275 p.o.ś. Przez „korzystającego ze środowiska” należy rozumieć” przedsiębiorcę w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności oraz przedsiębiorcę zagranicznego w rozumieniu art. 5 pkt 3 tej ustawy, a także osoby prowadzące działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych, chowu lub hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego,  jednostkę organizacyjną niebędącą przedsiębiorcą,  osobę fizyczną niebędącą przedsiębiorcą, korzystającą ze środowiska w zakresie, w jakim korzystanie ze środowiska wymaga pozwolenia.

Opłaty za dany rok kalendarzowy wnosi się na rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego do dnia 31 marca następnego roku.

Nie wnosi się opłat z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza, wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi, poboru wód oraz składowania odpadów, których roczna wysokość nie przekracza 800 zł (art. 289 p.o.ś.).

Prawo ochrony środowiska nie tworzy zamkniętego katalogu opłat za korzystanie ze środowiska. Obowiązek ponoszenia takich opłat jest zawarty także m.in. w Ustawie z dnia 16 kwietnia 2004 r.  o ochronie przyrody (Dz.U.2013.627 z późn. zm.), która stanowi o następujących opłatach:

  1. za wstęp i udostępnianie parku narodowego;
  2. za wstęp na obszar rezerwatu przyrody;
  3. opłaty za usuniecie drzew.

Oprócz obowiązku wniesienia opłaty, korzystanie ze środowiska często wymagać będzie uzyskania określonej decyzji albo pozwolenia. Zgodnie np. z art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U.2015.469) na wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi wymagane jest pozwolenie wodnoprawne lub zgodnie z art. 180 p.o.ś. eksploatacja instalacji powodującej wprowadzanie gazów lub płynów do powietrza, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi oraz wytwarzanie odpadów dozwolona jest po uzyskaniu pozwolenia. Natomiast podmioty korzystające ze środowiska bez stosownego pozwolenia ponoszą tzw. opłatę podwyższoną (tak: art. 276 p.o.ś).

Podstawa prawna:

  1. Ustawa dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j.: Dz.U. 2013 poz. 1232).
  1. Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. 2015 poz. 584).
  1. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. 2013 poz. 627).
  2. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tj. Dz. U. 2015 poz. 469).
  3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 października 2008 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. 2008 nr 196 poz. 1217).
 

[1] Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 719/12

 

Pomóż Nam Działać Szybciej. Jeśli nie My razem, to kto? Bo kiedy, jeśli nie teraz?

Mikroporady.pl w miesiącu odwiedza ponad 40000 unikalnych użytkowników

Przekaż ico-1procent Podatku PIT

KRS: 0000318482 - Wpisz w Deklaracji

Dlaczego warto?

przekaż darowiznę

• do 6% dochodu - osoby fizyczne
• do 10% dochodu - osoby prawne

Przekaż darowiznę on-line:

dalej
Wypełnienie pól oznaczonych gwiazdką (*) jest obowiązkowe.
 
x

baner rozlicz pit za 2016 300x300