Wielkość tekstu
Kontrast serwisu

Mikroporady są czymś wyjątkowym. Są jak poradniki na półce każdego polskiego mikro przedsiębiorcy. W świecie Internetu są małym zakamarkiem praktycznej wiedzy, w którym można znaleźć prawie wszystko o prowadzeniu małej firmy.

Aby chronić naszą niezależność, nigdy nie publikowaliśmy i nie będziemy publikować reklam. Utrzymujemy się z darowizn o średniej wysokości 20 zł, w tym także z wpłat z 1% Podatku.

Proszę, pomóż nam zbierać pieniądze i ulepszać Mikroporady. Czytaj więcej...

Pomocne definicje

Wszystkie A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
TerminDefinicja
Dane biometryczne

Dane biometryczne są wykorzystywane do tzw. identyfikacji co do tożsamości osób fizycznych, a więc są to dane pozwalające tylko za ich pomocą, choćby jednej takiej danej, zidentyfikować konkretną osobę. Najczęściej są wykorzystywane przez biometrię.

Jako biometrie definiować możemy indywidualne cechy ludzkiego ciała, zabezpieczanie biometryczne polega więc na zabezpieczaniu „ściągniętych” na nośnik elektroniczny owych cech (np. wizerunku twarzy, brzmieniu głosu, obrazu tęczówki, zapisu linii papilarnych dłoni bądź palców) i stosowania ich przez „właściciela” lub osoby trzecie za jego zgodą np. tzw. dostęp czyli „otwarcie” systemu, bramki, logowania się itp.

Wykorzystanie biometrii w zabezpieczaniu biometrycznym polega więc na dokonywaniu identyfikacji indywidualnych cech za pomocą zastosowania metody automatycznego rozpoznawania osób bądź ich indywidualnych cech fizycznych oraz behawioralnych.

Techniki biometryczne aktualnie są jednymi z najdynamiczniej  rozwijających się działów teleinformatyki, dzięki skuteczności stosowanych zabezpieczeń, dane biometryczne bowiem są nie podmienialne i nie mogą zostać wykorzystane przez inną osobę (inny odcisk palca nie może zastąpić naszego odcisku).

Dane biometryczne wykorzystywane są aktualnie m.in. dla:

  • celu logowania w systemach teleinformatycznych
  • weryfikacja tożsamości osób (np. w paszportach lub dowodach biometrycznych, gdzie przechowywane są wzory odcisków palców).
  • celi rejestracji czasu pracy, lub kontroli dostępu do pomieszczeń / obiektów.

Zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, art. 4 pkt 14, dane biometryczne to dane, które:

  • wynikają ze specjalnego przetwarzania technicznego,
  • dotyczą cech fizycznych, fizjologicznych lub behawioralnych osoby fizycznej oraz
  • umożliwiają lub potwierdzają jednoznaczną identyfikację tej osoby, takie jak wizerunek twarzy lub dane daktyloskopijne.

Zgodnie z aktualnie obowiązującym art. 27 ust. 1 Ustawy o ochronie danych osobowych, jak i w nowym wdrożonym stanie prawnym, dane biometryczne są uznawane za dane wrażliwe

Dane wrażliwe są to aktualnie i nadal będą, dane ujawniające pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne lub filozoficzne, przynależność wyznaniową, partyjną lub związkową, jak również danych o stanie zdrowia, kodzie genetycznym, nałogach lub życiu seksualnym oraz dane dotyczące skazań, orzeczeń o ukaraniu i mandatów karnych, a także innych orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym.

Podstawa prawa:

  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r., o ochronie danych osobowych (Dz.U 2016.922) 

Dane osobowe

Definicję normatywną pojęcia zawiera Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (GDPR/RODO - General Data Protection Regulation). Zgodnie z art. 4 pkt 1 GDPR są to informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej („osobie, której dane dotyczą”). Możliwa do zidentyfikowania osoba fizyczna to osoba, którą można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatorów takich jak:

  1. imię i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o lokalizacji, identyfikator internetowy,
  2. jeden bądź kilka szczególnych czynników określających fizyczną, fizjologiczną, genetyczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość osoby fizycznej.

Aby stwierdzić, czy dana osoba fizyczna jest możliwa do zidentyfikowania, należy wziąć pod uwagę wszelkie rozsądne prawdopodobne sposoby (w tym wyodrębnienie wpisów dotyczących tej samej osoby), w stosunku do których istnieje uzasadnione prawdopodobieństwo, iż zostaną wykorzystane przez administratora lub inną osobę w celu bezpośredniego lub pośredniego zidentyfikowania osoby fizycznej.

Aby stwierdzić, czy dany sposób może być z uzasadnionym prawdopodobieństwem wykorzystany do zidentyfikowania danej osoby, należy wziąć pod uwagę wszelkie obiektywne czynniki, takie jak koszt i czas potrzebne do jej zidentyfikowania, oraz uwzględnić technologię dostępną w momencie przetwarzania danych i postęp technologiczny.

Dane osobowe dzielą się na dane „zwykłe” oraz dane „szczególne”, które wymienia art. 9 ust. 1 GDPR. Wyodrębnienia się szczególne dane osobowe:

  1. dane genetyczne — dane osobowe dotyczące odziedziczonych lub nabytych cech genetycznych osoby fizycznej, które ujawniają niepowtarzalne informacje o fizjologii lub zdrowiu tej osoby i które wynikają w szczególności z analizy próbki biologicznej pochodzącej od tej osoby fizycznej (art. 4 pkt 13 GDPR);
  2. dane biometrycznedane osobowe, które wynikają ze specjalnego przetwarzania technicznego, dotyczą cech fizycznych, fizjologicznych lub behawioralnych osoby fizycznej oraz umożliwiają lub potwierdzają jednoznaczną identyfikację tej osoby, takie jak wizerunek twarzy lub dane daktyloskopijne (art. 4 pkt 14 GDPR);
  3. dane dotyczące zdrowia — dane osobowe o zdrowiu fizycznym lub psychicznym osoby fizycznej – w tym o korzystaniu z usług opieki zdrowotnej – ujawniające informacje o stanie jej zdrowia (art. 4 pkt 15 GDPR).

Obowiązki i możliwości administratorów danych osobowych oraz podmiotów przetwarzających są zróżnicowane w zależności od tego, czy mamy do czynienia z operacjami na zwykłych danych osobowych, czy na szczególnych danych osobowych.

Dane osobowe dotyczą tylko osób żyjących – w przypadku osób zmarłych nie stosuje się przepisów o ochronie danych osobowych – niemniej jednak dane osób zmarłych podlegają ochronie na podstawie przepisów kodeksu cywilnego.

Z uwagi na to, że wymienione w GDPR informacje, które umożliwiają identyfikację danej osoby nie są katalogiem zamkniętym, zawsze trzeba mieć na uwadze czy dana informacja pozwala nawet pośrednio zidentyfikować konkretną osobę.

Zobacz:
Przykład z życia: ochrona dóbr osobistych konsumenta nie może ograniczać praw do dochodzenia spełnienia świadczenia przez wierzyciela.
Porada: Jak współpracować w zakresie ochrony danych osobowych z firmą tworzącą aplikacje internetowe?
Porada: Zarządzanie kadrami od strony obowiązków pracodawcy w zakresie bhp, ewidencji oraz ochrony danych osobowych
Raport - Prywatność w sieci, Komunikacja marketingowa online
Instrukcja: Zawieranie umowy o usługi archiwizowania baz danych i zarządzania nimi w „chmurze”
Rejestracja zbiorów danych osobowych w GIODO krok po kroku
Procedura: zasady udostępniania przez administratora serwisu internetowego danych osobowych użytkowników
Procedura: Pracownik na stronie www - jak można informować o swoich pracownikach
Nowelizacja ustawy o ochronie danych osobowych
Porada: zasady przetwarzania i udostępniania danych osobowych, tworzenie zbiorów
Instrukcja: Co musisz zrobić krok po kroku zatrudniając nowego pracownika
Procedura: kiedy i jak można informować o konsumentach i kontrahentach na stronie www
Procedura: Jak postępować w przypadkach wypadku przy pracy
Polityka bezpieczeństwa informacji
News: Nowelizacja Ustawy o swobodzie działalności gospodarczej
Kazus: Kwestionariusz osobowy pracownika
News: zmiany w ustawie o ochronie danych osobowych w związku z nowymi regulacjami UE dotyczącymi ochrony danych osobowych
Porada: zbieranie danych osobowych a zbiory danych osobowych
Warto wiedzieć: RODO wejdzie w życie już w przyszłym miesiącu- zmiany dla przedsiębiorców!

Dane wrażliwe

Dane wrażliwe w znaczeniu potocznym są to wszelki dane związane z aspektami zdrowia człowieka, jego danymi biometrycznymi czyli cechami fizycznymi pozwalającymi rozpoznanie jego tożsamości, genotypu, co wiąże się także z zabezpieczeniem śladu genetycznego. Wskazać przy tym należy, że dane wrażliwe są przetwarzane m.in. zarówno w zakładach pracy jak i w szpitalach czy przychodniach. Zakres danych medycznych obejmuje zarówno dane dot. stanu zdrowia jak też dane farmakologiczne, a więc wrażliwość na określone leki, przyjmowane leki, terapie. Natomiast w kategorii chorób mieszczą się m.in. uczulenia, alergie – są to dane, które pracodawcy czasem muszą zbierać z uwagi na charakter wykonywanej pracy przez swoich pracowników jak np. prace sezonowe np. przy zbieraniu owoców.

Dane wrażliwe w dotychczasowym ujęciu prawnym zgodnie z art. 27 ust 1 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, danymi szczególnie chronionymi były informacje: o

  • pochodzeniu rasowym lub etnicznym,
  • poglądach politycznych,
  • przekonaniach religijnych lub filozoficznych,
  • przynależności wyznaniowej, partyjnej lub związkowej,
  • danych o stanie zdrowia, kodzie genetycznym,
  • nałogach lub życiu seksualnym,
  • oraz danych dotyczących skazań, orzeczeń o ukaraniu i mandatów karnych, a także innych orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym.

Natomiast od 25 maja 2018 r. definicja danych osobowych wrażliwych ulegną zmianie. Zgodnie z art. 9 i 10 Ogólnego rozporządzenia UE o ochronie danych osobowych (RODO) wprowadza się definicje tzw. szczególnych kategorii danych osobowych wśród których możemy wyróżnić:

  • dane o stanie zdrowia,
  • dane ujawniające pochodzenie rasowe lub etniczne,
  • poglądy polityczne,
  • przekonania religijne,
  • światopogląd,
  • przynależność do związków zawodowych,
  • dane genetyczne,
  • dane biometryczne (co obejmuje np. głos, odciski palców, grupę krwi).
  • dane dotyczące seksualności,
  • dane dotyczące orientacji seksualnej.

Z powyższych kategorii można wyróżnić dwa szczególne zakresy, które powinny podlegać szczególnej ochronie. Są nimi:

  1. Zgodnie z art. 4 pkt 13 RODO dane genetyczne jako dane osobowe, to dane:
  • dotyczą odziedziczonych lub nabytych cech genetycznych osoby fizycznej,
  • ujawniają niepowtarzalne informacje o fizjologii lub zdrowiu tej osoby; i które
  • wynikają w szczególności z analizy próbki biologicznej pochodzącej od tej osoby fizycznej, (DNA, RNA),
  1. Zgodnie z art. 4 pkt 14 RODO dane biometryczne jako dane osobowe, to dane:
  • wynikają ze specjalnego przetwarzania technicznego,
  • dotyczą cech fizycznych, fizjologicznych lub behawioralnych osoby fizycznej; oraz
  • umożliwiają lub potwierdzają jednoznaczną identyfikację tej osoby, takie jak wizerunek twarzy lub dane daktyloskopijne.

Przetwarzanie wszystkich tych obejmujących dane wrażliwe wyżej wymienionych informacji dopuszczalne jest wyłącznie w przypadkach wymienionych w ustawie, tj. m.in.:

  • osoba, której dane dotyczą, wyrazi na to zgodę na piśmie,
  • inna ustawa zezwala na przetwarzanie takich danych bez zgody osoby, której dane dotyczą, i stwarza pełne gwarancje ich ochrony,
  • przetwarzanie jest prowadzone w celu ochrony stanu zdrowia, świadczenia usług medycznych lub leczenia pacjentów,
  • przetwarzanie dotyczy danych, które zostały podane do wiadomości publicznej przez osobę, której dane dotyczą,
  • jest to niezbędne do prowadzenia badań naukowych, pod warunkiem anonimizacji danych.

Głównym celem przetwarzania danych wrażliwych jest np. ochrona stanu zdrowia, zatrudnienie pracowników, czy wykonywanie statutowych zadań kościołów, związków wyznaniowych, stowarzyszeń, fundacji i innych niezarobkowych organizacji, a także badania naukowe.

Pamiętać należy przy tym, że w przypadku przetwarzania danych wrażliwych należy spełnić wymagania dot. zapewnienia środków bezpieczeństwa przetwarzania danych na poziomie podwyższonym lub wysokim. W przypadku przetwarzania danych osobowych wrażliwych trzeba  stosować zabezpieczenia na poziomie co najmniej podwyższonym. Powyższe regulują aktualnie przepisy § 6 Rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie dokumentacji przetwarzania danych osobowych oraz warunków technicznych i organizacyjnych, jakim powinny odpowiadać urządzenia i systemy informatyczne służące do przetwarzania danych osobowych. Od 25 maja 2018 r. będzie obowiązywać wprost Rozporządzenie UE – RODO, które nakazuje szczególną ochronę danych wrażliwych.

Podstawa:

  • Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz.U.2016.0.922);
  • Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie dokumentacji przetwarzania danych osobowych oraz warunków technicznych i organizacyjnych, jakim powinny odpowiadać urządzenia i systemy informatyczne służące do przetwarzania danych osobowych (Dz.U. 2004 nr 100 poz. 1024);
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych);
  • Rządowy projekt Ustawy o ochronie danych osobowych z dnia 16 marca 2018 r.
Daniny publiczne

Celem zdefiniowania pojęcia należy w pierwszej kolejności przytoczyć przepisy systemu prawnego. Zgodnie z przepisem art. 217 Konstytucji, nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy.

Przepis art. 217 Konstytucji, którego adresatem są władze publiczne, jest skorelowany z przepisem art. 84 Konstytucji stanowiącym, iż każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie.

Pojęcie danin publicznych pojawia się w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r. poz. 2077). Zgodnie z art. 5 ust. 2 pkt. 1), dochodami publicznymi są daniny publiczne, do których zalicza się: podatki, składki, opłaty, wpłaty z zysku przedsiębiorstw państwowych i jednoosobowych spółek Skarbu Państwa oraz banków państwowych, a także inne świadczenia pieniężne, których obowiązek ponoszenia na rzecz państwa, jednostek samorządu terytorialnego, państwowych funduszy celowych oraz innych jednostek sektora finansów publicznych wynika z odrębnych ustaw.

Przez pojęcie „daniny publiczne” należy rozumieć świadczenia (bezzwrotne) na rzecz państwa lub innego związku publicznoprawnego (np. gminy, funduszy ubezpieczeń społecznych), ustalane jednostronnie na mocy określonego aktu prawnego, którego realizacja jest zabezpieczona możliwością zastosowania przymusu państwowego.

Danina publiczna może mieć formę:

- daniny osobistej (np. obowiązek służby wojskowej),

- daniny rzeczowej (np. obowiązek dostarczania kontyngentów żywnościowych, środka transportu),

- daniny pieniężnej – będące obecnie najpowszechniejszą stosowaną formą danin publicznych.

W literaturze wśród danin pieniężnych wyróżnia się:

- podatki,

- cła (niekiedy zaliczane do kategorii podatków),

- składki,

- opłaty,

- dopłaty (pobierane tytułem korzyści, związanych z działaniami jednostek państwowych lub samorządowych, np. opłata melioracyjna, opłata inwestycyjna),

- inne świadczenia pieniężne niemające funkcji represyjnej.

Powyższy podział nie jest podziałem rozłącznym, bowiem niektóre daniny publiczne mają charakter mieszany.

Daniny pieniężne mogą być:

- nieodpłatne (nieekwiwalentnee) – np. podatek, akcyza, cło, lub

- odpłatne (ekwiwalentne; przysługuje za nią świadczenie wzajemne, np. wykonanie czynności administracyjnej, skorzystanie z usługi) – np. opłata skarbowa. Źródło Portal Edukacji Ekonomicznej NBP, https://www.nbportal.pl/slownik/pozycje-slownika/danina-publiczna.

W ślad za ustawą o finansach publicznych, daniny publiczne należy definiować jako świadczenia pieniężne na rzecz władz publicznych których obowiązek świadczenia jest nałożony przez ustawy.

Data pewna

Data pewna występuje przy lub w formie dokonywania czynności prawnej, jest tzw. urzędowym poświadczeniem daty, wskazanej w czynności prawnej.

Czynnością z datą pewną jest przede wszystkim każda stwierdzona w dokumencie urzędowym czynność, od datowania wystawionego dokumentu urzędowego.

W przypadku gdy ustawa uzależnia ważność albo określone skutki czynności prawnej od urzędowego poświadczenia daty, poświadczenie takie jest zawsze skuteczne wobec wszystkich (erga omnes) czyli także względem osób nie uczestniczących w dokonaniu tej czynności prawnej (data pewna).

Czynność prawna z datą pewną jest także dokonana czynność:

  • w razie umieszczenia na obejmującym czynność dokumencie jakiejkolwiek wzmianki przez organ państwowy opatrzonej datą jej dokonania, organ jednostki samorządu terytorialnego albo przez notariusza – od daty wzmianki;
  • w razie opatrzenia kwalifikowanym elektronicznym znacznikiem czasu dokumentu w postaci elektronicznej – od daty opatrzenia kwalifikowanym elektronicznym znacznikiem czasu.
  • W razie śmierci jednej z osób podpisanych na dokumencie datę złożenia przez tę osobę podpisu na dokumencie uważa się za pewną od daty śmierci tej osoby.

Uwaga!

Jeżeli przepisy prawa wskazują wymóg istnienia daty pewnej, a forma taka nie została zachowana, to dokonana czynność prawna uznawana jest za nieważną.

Gdy zachowanie daty pewnej jest zastrzeżone tylko do wywołania określonych skutków czynności prawnych, dokonana czynność jest ważna jednakże, nie  wywołuje z chwilą przepisania osiąga tych skutków.

Podstawa prawna:

art. 81 Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tj.Dz. U. 2017 poz. 459).

Decentralizacja

Decentralizacja zarządzania polega na przekazaniu na niższy szczebel organizacji (zarządzania) zadań niezbędnych do realizacji, uprawnień i odpowiedzialności.

Zobacz:
News: zmiany w ustawie o ochronie danych osobowych w związku z nowymi regulacjami UE dotyczącymi ochrony danych osobowych

Delegowanie

W zarządzaniu, kierowaniu zespołem, jest to forma przydzielenia innej osobie formalnej władzy i odpowiedzialności za wykonanie określonej czynności. Podstawowe reguły delegowania:

  • wybranie najbardziej odpowiedniej osoby do wykonania określonego zadania. W zależności od zadania nie zawsze trzeba delegować w dół, do zespołu, można także delegować je w górę (do przełożonego) lub na bok (do równorzędnego członka zespołu),
  • przydzielenie odpowiednich uprawnień i odpowiedzialności w związku z nowymi obowiązkami
  • przekazanie sprecyzowanego komunikatu osobie, która będzie pomagać, co i kiedy ma być zrobione/dostarczone etc.

Zobacz:
Porada - nowe obowiązki delegowania pracowników za granicę

Dobra i zła wiara

DOBRA WIARA

Jest zasadą domniemania prawnego wprowadzonego w  art. 7 kodeksu cywilnego. Nie istnieje ustawowa definicja dobrej wiary. Zgodnie z komentarzem do kodeksu cywilnego A. Kidyby, dobra wiara jest błędnym przeświadczeniem o przysługiwaniu określonego prawa lub istnieniu określonego stosunku prawnego. W świadomości osoby pozostającej w dobrej wierze musi istnieć usprawiedliwione przekonanie, że istnieje określony stan, który faktycznie w rzeczywistości nie zachodzi. Można powiedzieć, że w dobrej wierze jest ten, kto „powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny mniema, że owo prawo lub stosunek prawny istnieje, chociażby nawet mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną”, czyli tym że dana osoba chciała dochowania należytej staranności. Niezbędnym elementem dla przyjęcia dobrej albo złej wiary danego podmiotu jest jego własne działanie.

Zgodnie z art. 7 kodeksu cywilnego jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary. Domniemanie dobrej wiary może być obalone (podlega falsyfikacji – badaniu co do prawdziwości).

Przykład: dana osoba otrzymała umową darowizny nieruchomość i jest przekonana o tym, że jest jej właścicielem tj. przysługuje jej prawo własności tej nieruchomości, którego w rzeczywistości nie ma. Taka sytuacja może wystąpić, gdy  np. umowa darowizny z określonych powodów nie jest ważna, ale okoliczności te nie były znane tej osobie (obdarowanemu). Wtedy osoba ta może pozostawać w dobrej wierze, uważając się za właściciela tej nieruchomości.

ZŁA WIARA

Nie istnieje ustawowa definicja złej wiary. Natomiast zgodnie z doktryną w złej wierze jest ta osoba, która powołując się na prawo lub stosunek prawny wie lub powinna wiedzieć, że one nie istnieją, a ewentualne mylne wyobrażenie tej osoby o ich istnieniu nie jest, jak w przypadku dobrej wiary, usprawiedliwione. Zła wiara występuje także, gdy dana osoba rzeczywiście nie może przypuszczać, nie wie, a powinna wiedzieć, że dane prawo jej nie przysługuje. Często ma to miejsce w sytuacji, gdy dana osoba zobowiązana do należytej staranności np. zawodowej jej nie zachowuje i nie zna prawa, które powinna znać.

Przykład: dana osoba otrzymała umową darowizny samochód. Jednak później okazało się, że umowa nie jest ważna, a obdarowany wiedząc o tym, gdy obdarowała tylko żona a był współwłasnością małżonków, sprzedał ten samochód, którego własności w świetle prawa nie nabył z uwagi na bezwzględną nieważność umowy darowizny.

Podstawa prawna:

  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tj. Dz. U. 2017, poz. 459)
  • Komentarz, kodeks cywilny, część ogólna, Księżak Paweł, Pyziak – Szafnicka Małgorzata, wyd. II, 2014
  • Komentarz, kodeks cywilny, część ogólna, Kidyba Andrzej, tom I, wyd. II, 2012

 

Dobra materialne

W znaczeniu szerokim są to wszystkie środki, które mogą być wykorzystywane bezpośrednio lub pośrednio do zaspokajania potrzeb ludzkich. W znaczeniu kodeksu cywilnego są to rzeczy. Natomiast w węższym znaczeniu są to rzeczy spełniające następujące warunki:

  • służą zaspokajaniu pewnych potrzeb człowieka – przedmioty spełniające warunki tej grupy nazywane są konsumpcyjnymi dobrami materialnymi,
  • służą wykorzystaniu lub wytworzeniu innych dóbr materialnych (konsumpcyjnych) - są to dobra produkcyjne lub kapitałowe.

Jedne i drugie można podzielić na naturalne i wytworzone przez człowieka.

Nie należy mylić tego z wartościami materialnymi i prawnymi, gdyż jest to pojęcie odnoszące się  do dóbr materialnych (patrz dobra niematerialne). Prawa podmiotowe do dóbr materialnych to własność i ograniczone prawo rzeczowe oraz użytkowanie wieczyste, ale także wierzytelność.

Dobra materialne charakteryzuje rzadkość – ograniczoność, co do ich ilości oraz dostępności. Rzadkość tworzy potrzebę regulacji dostępu do poszczególnych dóbr materialnych oraz korzystania i używania ich, jak również decyduje o tym, że ma takie dobro wartość (np. rynkową) przez to, że ktoś chce je nabyć i zapłacić za tą rzecz cenę.

Czasami odróżnia się dobra materialne od wartości materialnych tj. cech danego przedmiotu, za pomocą których spełnia on właśnie definicyjne warunki dobra materialnego. Odróżnia się również dobra materialne od dóbr duchowych (np. wiary, wiedzy), jak i od tych dóbr, które  wprawdzie wymagają pewnego materialnego nośnika, ale się do niego nie sprowadzają (np. dzieła sztuki).

Proces zużywania dóbr, które zostały nabyte w celu zaspokojenia potrzeb nazywa się konsumpcją. Proces zużywania się dóbr służących wytwarzaniu innych dóbr nazywamy uznaniem wartości przez odpisy amortyzacyjne.

Przykładowe dobra materialne:

  • samochód,
  • laptop, telefon;
  • rudy np. żelaza, bursztyn , gaz;
  • ubrania, biżuteria;
  • produkty spożywcze;
  • działka budowlana;
  • energia elektryczna itp.
Dobra niematerialne

Dobrami niematerialnymi są wytwory ludzkiego umysłu istniejące w świadomości człowieka jako zespół zobiektywizowanych i skonkretyzowanych idei, pojęć i wyobrażeń, w szczególności utwory literackie, artystyczne, naukowe, wynalazki, znaki towarowe, wzory użytkowe i przemysłowe. Wytwory te nie są przedmiotami materialnymi, a o ich istocie nie decyduje materialny aspekt, ale innego rodzaju walory, np. poznawcze. W sferze kultury najważniejszą rolę spośród dóbr niematerialnych odgrywają chronione prawami autorskimi utwory oraz przedmioty praw pokrewnych, w tym artystyczne wykonania.

Dobra niematerialne według F. Zolla to "dobra, które pewne osoby albo ich prawni poprzednicy swym geniuszem, pracą, sprytem lub zapobiegliwością wytworzyli". Dobra te nie istnieją w świecie bytów "realnych", nie mają postaci materialnej, są efektem uznania przez ustawodawcę pewnych stanów, interesów, wartości za zasługujące na ochronę prawną w postaci prawa wyłącznego.

Ściśle związane z dobrami niematerialnymi są prawa na czy do takich dóbr – majątkowe prawa autorskie, w tym do utworów naukowych, badawczo-rozwojowych oraz inne własności intelektualnej, w tym przemysłowej, takie jak patenty na wynalazki, prawa ochronne na wzory przemysłowe, użytkowe, znaki towarowe i inne.

Dobrem niematerialnym jest między innymi firma, pod którą działa przedsiębiorca,  jego nazwa, know-how, slogan reklamowy.

Trzeba odróżnić od nich te dobra niematerialne, które są prawne, czyli wynikają z czynności lub stosunku prawnego.

Źródła:

  • Stefan Grzybowski „System prawa cywilnego: część ogólna”, PAN Instytut Państwa i Prawa 1985
  • Anna Tischner  „Odpowiedzialność majątkowa za naruszenie prawa do znaku towarowego”, Oficyna 2008
  • F. Zoll „Prawo cywilne” t.II Prawa rzeczowe i rzeczowym podobne, 1931
 

Pomóż Nam Działać Szybciej. Jeśli nie My razem, to kto? Bo kiedy, jeśli nie teraz?

Serwis Mikroporady.pl od ponad 2 lat cotygodniowo wysyła 2 biuletyny aktualizacyjne z nowymi wzorami dokumentów i poradami do 60.000 zarejestrowanych użytkowników

Przekaż ico-1procent Podatku PIT

KRS: 0000318482 - Wpisz w Deklaracji

Dlaczego warto?

wpłać darowiznę

Odlicz Darowiznę od Dochodu: • do 6% dochodu - osoby fizyczne
• do 10% dochodu - osoby prawne



Wspieraj Mikroporady.pl

Najmniejsze i rodzinne Firmy są najważniejszym „nerwem” naszej gospodarki a mają ograniczony dostęp do fachowej pomocy. My to zmieniamy - przygotowujemy dla nich kompleksowe wsparcie – wzory umów z orzecznictwem i komentarzami, porady, instrukcje,regulaminy, kazusy. W odpowiedzi na przesyłane pytania udzielamy dodatkowych porad, wyjaśnień i interpretacji.

Bez ograniczeń i bezpłatnie, bo chcemy żyć w świecie, gdzie solidarnie wspiera się słabszych. Jest to możliwe dzięki zaangażowaniu ludzi takich jak Ty. Liczy się każda pomoc, jednorazowa wpłata lub comiesięczna.

dalej
 
x

Jeśli czytasz teraz nasze Porady i pomagają, wspomóż nas darowizną 30 zł.