Wielkość tekstu
Kontrast serwisu

Kazus: „Kontrola podatkowa” – czym jest, jak długo może trwać i w jaki sposób przedsiębiorca może skutecznie bronić się przed nieuzasadnioną kontrolą?

Na przykładzie niniejszego kazusu chcemy przedstawić zakres (pojęcie) „kontroli podatkowej” oraz wyjaśnić czym jest postępowanie kontrolne, prowadzone przez organ skarbowy, a także wskazać jak długo kontrola może trwać. Chcemy również wyjaśnić czym jest kontrola skarbowa i czym różni się (o ile) od kontroli podatkowej. W kazusie przedstawiamy również, jakie środki procesowe przysługują przedsiębiorcy (w tym mikroprzedsiębiorcy) w razie przekroczenia przez organ kontroli maksymalnych limitów czasu jej trwania.

Podstawa prawna:

- Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1829, dalej: u.s.d.g.);
- Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. 2017, poz. 201, dalej: o.p.)
- Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (tj. Dz. U. 2016 r., poz. 720, dalej: u.k.s.)

Rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie1:

„Czym innym jest postępowanie kontrolne, a czym innym kontrola podatkowa. Pojęć tych nie można utożsamiać, gdyż w świetle przepisów u.k.s., kontrola podatkowa stanowi odrębny rodzaj postępowania, które może być przeprowadzone w ramach prowadzonego postępowania kontrolnego.”

Okoliczności sprawy:

W dniu 20 czerwca 2011 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Krakowie wydał postanowienie o wszczęciu postępowania kontrolnego wobec Spółki „x”, a w dniu 16 sierpnia 2011 r. o wszczęciu kontroli podatkowej. Następnie w dniu 20 sierpnia 2011 r. pełnomocnik spółki złożył do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej sprzeciw wobec wykonywania kontroli podatkowej. Zdaniem spółki doszło do naruszenia art. 83 ust. 1 pkt 1 u.s.d.g. z uwagi na przekroczenie określonego ustawowo limitu czasu trwania kontroli tj. 12 dni roboczych w roku kalendarzowym. W jej ocenie do czasu trwania kontroli wliczyć należało również okres prowadzenia postępowania kontrolnego z uwagi na fakt, że użyte w art. 83 ust. 1 u.s.d.g. określenie „wszystkich kontroli organu” należy rozumieć jako łączny czas podejmowanych w stosunku do przedsiębiorcy: kontroli podatkowej i postępowania kontrolnego, a nie tylko kontrolę podatkową podatnika. Postanowieniem z dnia 7 września 2011 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej nie uwzględnił wniesionego sprzeciwu i orzekł o kontynuowaniu czynności kontrolnych. Po wykorzystaniu dostępnych środków zaskarżenia przewidzianych w Kodeksie Postępowania Administracyjnego pełnomocnik spółki zaskarżył rozstrzygnięcie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, a następnie w trybie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Regulacje prawne:

Działalność przedsiębiorców podlega różnym kontrolom wykonywanym przez różne organy w granicach ich uprawnień wynikających z różnych aktów prawnych. Może to być zatem kontrola w zakresie przestrzegania przepisów prawa pracy, zgodności działalności z posiadaną koncesją bądź zezwoleniem, czy też wreszcie kontrola w zakresie zgodności prowadzonej działalności z przepisami prawa podatkowego. Na tym tle niezrozumiałe  mogą być pojęcia kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego i czynności sprawdzających. Natomiast ograniczenia czasowe dotyczące kontroli przedsiębiorcy, a wynikające z przepisów u.s.d.g., tj. art. 82 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 (w odniesieniu do mikroprzedsiębiorców) dotyczą tylko i wyłącznie kontroli w ścisłym znaczeniu tego słowa.

Przepisy u.s.d.g. wprowadzają m.in. ograniczenia polegające na zakazie prowadzenia dwóch kontroli jednocześnie (art. 82 ust. 1 u.s.d.g.) oraz zakreśleniu maksymalnych limitów trwania kontroli – dla mikroprzedsiębiorców będzie to 12 dni (art. 83 ust. 1 u.s.d.g.).

W omawianym kazusie powyższe ograniczenia mogły dotyczyć tylko i wyłącznie kontroli podatkowej, przez którą należy rozumieć „czynności organu kontrolującego w siedzibie przedsiębiorstwa, polegające na bezpośrednim kontrolowaniu działalności przedsiębiorcy, związane m.in. z zapoznaniem się z dokumentacją i zabezpieczeniem dokumentów, akt oraz innych środków dowodowych znajdujących się u kontrolowanego na cele dalszego postępowania”2. Taka interpretacja wynika m.in. z art. 281 § 1 o.p., czy też art. 285a § 1 o.p. Ponadto należy stanowczo podkreślić, że organ, który ma zamiar podjąć kontrolę podatkową każdorazowo informuje o przedmiotowym zamiarze przedsiębiorcę. Zgodnie z art. 282b § 1 o.p. kontrolę wszczyna się nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli. 

Nie ma zatem możliwości pomylenia kontroli z postępowaniem kontrolnym, o wszczęciu którego organ zresztą również informuje. Zasadniczą więc trudnością jest zrozumienie, że organ może prowadzić różnego rodzaju czynności i postępowania. Tymczasem  jedynie te, które wyraźnie przepis określa jako „kontrolę podatkową” lub „kontrolę skarbową” stanowią kontrolę w rozumieniu u.s.d.g. Ważne jest również rozróżnienie, że organ podatkowy może prowadzić kontrolę podatkową oraz przeprowadzać czynności sprawdzające, które zostały wprost wskazane i opisane w Ustawie Ordynacja podatkowa, natomiast organ kontroli skarbowej może prowadzić postępowanie kontrolne, a w ramach tego kontrolę podatkową, zgodnie z Ustawą o kontroli skarbowej. Jednocześnie od powyższych postępowań należy odróżnić postępowanie podatkowe (postępowanie administracyjne) które organ może (a w niektórych przypadkach ma obowiązek) wszcząć w celu ustalenia zobowiązania podatkowego. Zgodnie z art. 165b § 1 o.p. w przypadku ujawnienia przez kontrolę podatkową nieprawidłowości co do wywiązywania się przez kontrolowanego z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego oraz niezłożenia przez podatnika deklaracji lub niedokonania przez niego korekty deklaracji w całości uwzględniającej ujawnione nieprawidłowości, organ podatkowy wszczyna postępowanie podatkowe w sprawie, która była przedmiotem kontroli podatkowej. Postępowanie podatkowe jest rodzajem postępowania administracyjnego, a nie postępowania  kontrolnego czy sprawdzającego. Stosuje się do niego odpowiednio przepisy procedury k.p.a. o podatkowej z Ordynacji podatkowej.

Czym innym niż kontrola podatkowa jest kontrola skarbowa, która oparta jest o Ustawę o kontroli skarbowej, a którą prowadzi Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy do zakresu kontroli skarbowej należy przykładowo kontrola rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków stanowiących dochód budżetu państwa, a także innych należności pieniężnych budżetu państwa lub państwowych funduszy celowych, czy też badanie wykorzystania mienia otrzymanego od Skarbu Państwa w celu realizacji zadań publicznych oraz prawidłowości prywatyzacji mienia Skarbu Państwa. Wszczęcie oraz prowadzenie kontroli skarbowej podlega jednakże tym samym rygorom co prowadzenie kontroli podatkowej, a zatem przede wszystkim nakazowi informowania przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli skarbowej (w Ustawie o kontroli skarbowej znajdziemy bezpośrednie odwołanie do przepisów Ustawy ordynacji podatkowej, w których uregulowano obowiązek informacyjny, tj. art. 282b § 1 o.p.)  oraz ograniczeniom czasowym trwania kontroli wynikającym z u.s.d.g.

Na koniec należy podkreślić, że bez względu na rodzaj kontroli, przedsiębiorcy zawsze służy sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem prawa, tj. m.in. przekroczenia maksymalnego czasu trwania kontroli. 

W omawianym kazusie sprzeciw przedsiębiorcy wobec nieuzasadnionej kontroli podatkowej był niezasadny, albowiem do czasu jej trwania nie można było zaliczyć czasu trwania odrębnego postępowania kontrolnego.

Może zaoszczędzimy Ci czasu? Może podejmiesz szybciej lepszą decyzję?
przekaż darowiznę Pomóż młodym mikro firmom.

6% od dochodu - odlicza płatnik podatku od osób fizycznych
10% od dochodu - odlicza płatnik podatku od osób prawnych
Dlaczego warto?
Dowód wpłaty jest dokumentem uprawniającym do odliczeń w rocznym zeznaniu podatkowym (podstawa - Ustawa o PIT)

 
Akademia Liderów Fundacja dr Bogusława Federa
Przedsiębiorczość i Innowacje
Rozwijamy Mikro Firmy

Pomóż Nam Działać Szybciej !
Przekaż ico-1procent-min Wpisz KRS 0000318482

Porady i wzory dokumentów przygotowywane na zlecenie Fundacji Akademii Liderów w ramach nieodpłatnej działalności pożytku publicznego są finansowane z 1 % Podatku otrzymanego od użytkowników serwisu.

Porady i wzory dokumentów opracowywane na zlecenie Fundacji przez zespól prawników Kancelarii Juris są zgodne z obowiązującym prawem i podlegają ochronie prawa autorskiego.
Zarządzający serwisem Mikroporady.pl nie odpowiadają za opinie i poglądy autorów.

 
 

Pomóż Nam Działać Szybciej. Jeśli nie My razem, to kto? Bo kiedy, jeśli nie teraz?

Mikroporady.pl w miesiącu odwiedza ponad 40000 unikalnych użytkowników

Przekaż ico-1procent Podatku PIT

KRS: 0000318482 - Wpisz w Deklaracji

Dlaczego warto?

przekaż darowiznę

• do 6% dochodu - osoby fizyczne
• do 10% dochodu - osoby prawne

Przekaż darowiznę on-line:

dalej
Wypełnienie pól oznaczonych gwiazdką (*) jest obowiązkowe.
 

Zapisz się na Biuletyn

Co tydzień bezpłatny Biuletyn Aktualizacyjny z nowymi wzorami dokumentów, instrukcjami, poradami, przygotowywanymi przez zespół prawników z aktualnym stanem prawnym.

Fundacja Akademia Liderów i Mikroporady ® udzielają pomocy mikro firmom bezpłatnie i bez ograniczeń.
Nie wyświetlamy żadnych reklam, nie pobieramy opłat od użytkowników, nie udostępniamy pozostawionych danych.