Wielkość tekstu
Kontrast serwisu

Porada: ochrona majątku przedsiębiorstwa

W trakcie organizowania działalności swojego przedsiębiorstwa już na etapie inwestycyjnym jego tworzenia, uruchamiania działalności gospodarczej przedsiębiorca powinien myśleć o sposobach właściwej ochrony mienia przedsiębiorstwa. Trzeba tu od razu zaznaczyć, iż na różnych etapach rozwoju i w różnych jego aspektach działalności i dla jej przedmiotów będą właściwe inne sposoby zabezpieczenia mienia, lub też konfiguracje różnych sposobów/metod zabezpieczania. Należy także na początku zastrzec, iż mienie, które tu należy mieć na uwadze, czyli aktywa przedsiębiorstwa (assets) to nie tylko te rzeczowe składniki majątku, w różnych ich postaciach, ale także wartości niematerialne i prawne, a w tym, poczynając od know-how, technologii po programy komputerowe, jak i własność przemysłową, wzory przemysłowe, użytkowe czy wyniki prac badawczo-rozwojowych na etapie „przedpatentowym”. Standardowo, dla potrzeb niniejszej porady i od strony praktycznej, możemy podzielić sposoby zabezpieczenia mienia na ochronę:

- systemem odpowiedzialności materialnej pracowników,

- regulacją obowiązków nadzoru i kontroli wewnętrznej,

- ochronę sprawowaną przez zewnętrzne firmy „ochroniarskie”,

- nadzór elektroniczny,

- system audytów oraz kontroli zewnętrznych.

Całość zagadnień zabezpieczania majątku powinna w przedsiębiorstwie spinać odpowiednia regulacja, instrukcja czy też zarządzenie, które wprowadza określony spójny system kompetencji, obowiązków, procedur oraz dokumentów. Na etapie tworzenia przedsiębiorstwa, w szczególności przez mikro i małych przedsiębiorców, nie ma oczywiście obowiązku ani specjalnej potrzeby tworzyć jakiś wewnętrznych regulacji. Jeżeli jest jakiś jeden przedmiot działalności, w ramach którego nie operuje się wartościowymi składnikami mienia własnego lub klientów i nie ma więcej miejsc świadczenia usług bądź produkcji, to wystarczy prosty system umów do odpowiedzialności materialnej, odpowiednie dokumenty podpisane przez pracownika o przyjęciu mienia do odpowiedzialności z obowiązkiem zwrotu i do rozliczenia się (art. 124, 125 kodeksu pracy), jak też zabezpieczenia fizyczne obiektów i pomieszczeń, za którymi idzie odpowiednie ubezpieczenie majątkowe w instytucji ubezpieczeniowej, co najmniej w zakresie zdarzeń nadzwyczajnych, w tym szkód z tytułu działania tzw. siły wyższej (burza, pioruny, deszcz nawalny) oraz ubezpieczenie od kradzieży i kradzieży z włamaniem. Wówczas jeżeli spełniamy warunki ubezpieczenia wynikające z wymogów ubezpieczyciela, to zakres ochrony powinien być wystarczający.

Trzeba przy tym tylko pamiętać, iż w ramach tego ostatniego ubezpieczenia, konieczne jest aktualizowanie stanu ubezpieczanego wyposażenia, które znajduje się w ubezpieczanych obiektach, gdyż jest to osobny przedmiot ubezpieczenia i rozciąga się na wskazany sprzęt, np. maszyny, komputery, itp.

Przy wyborze sposobów zabezpieczenia, właśnie z uwagi na takie okoliczności, jakimi produktami lub towarami, o jakiej wartości dysponujemy, jak przechowujemy, czy w wyodrębnionych jednostkach magazynowych, odrębnie zabezpieczanych, czy w pomieszczeniach sklepowych, świadczenia usług, na hali produkcyjnej, jakiej są wartości i w jakiej ilości przechowujemy to towary, produkty lub rzeczy naszych klientów, np. oddane do naprawy w warsztacie naprawczym albo oddane do reklamacji to musimy dostosować do tych okoliczności, zarówno wewnętrzne formy zabezpieczenia majątku, jak i ubezpieczenia w instytucji ubezpieczeniowej. Jak widać z powyższych przykładów, nie zawsze wielkość firmy musi decydować o potrzebie zastosowania określonych metod i systemów zabezpieczenia mienia.

Formy i elementy systemów zabezpieczenia mienia

  1. Powierzenie mienia i umowy o wspólnej odpowiedzialności

Zgodnie z art. 125 k.p. pracownicy mogą przyjąć wspólną odpowiedzialność materialną za mienie im powierzone łącznie z obowiązkiem wyliczenia się. Podstawą tej odpowiedzialności jest umowa zawarta pomiędzy pracownikami a pracodawcą w formie pisemnej. Umowa powinna wskazywać, w jakiej części każdy pracownik odpowiada za powierzone mienie i niedobór w nim. Jeśli nie jest to określone, przyjmuje się, że odpowiadają w częściach równych, jednakże w sytuacji, w której ustalenie stopnia przyczynienia się pracowników do wyrządzenia szkody jest możliwe, za szkodę odpowiadają te zidentyfikowane osoby. W sytuacji, gdy tylko w pewnej części możliwe jest ustalenie winy lub udziału danego pracownika, w tej części odpowiada on, natomiast co do reszty odpowiadają pozostali pracownicy, nie wyłączając tego, którego sprawstwo co do części szkody można było ustalić.  

Pracownicy mogą przyjąć wspólną odpowiedzialność materialną, o której mowa wyżej, jeżeli liczba pracowników w miejscu powierzenia mienia nie przekracza: przy pracy na jedną zmianę - 8 osób, przy pracy na dwie zmiany - 12 osób, a przy pracy na trzy zmiany - 16 osób. W zakładach usługowych, w zakładach żywienia zbiorowego oraz sklepach samoobsługowych i preselekcyjnych pracownicy mogą przyjąć wspólną odpowiedzialność materialną, jeżeli ich liczba w miejscu powierzenia mienia nie przekracza 24 osób na jedną zmianę.

Dobrze wyjaśniają warunki i skutki takiego powierzenia poniższe orzeczenia Sądów, które mogą być dobrą tu instrukcją.

Niezawarcie nowej Umowy o wspólnej odpowiedzialności materialnej w razie zmiany składu pracowników objętych taką umową (§ 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 1974 r. w sprawie wspólnej odpowiedzialności materialnej pracowników za powierzone mienie, jednolity tekst: Dz. U. z 1996 r. Nr 143, poz. 663[1]) uchyla wspólną odpowiedzialność za powierzone im mienie (art. 125 § 1 k.p. w związku z art. 124 k.p.) - wyrok SN z dnia 12 listopada 2003 r. I PK 551/02. 

Zmniejszenie składu osobowego pracowników, objętych Umową o wspólnej odpowiedzialności materialnej, nie stanowi samo przez się przesłanki zwalniającej pozostałych pracowników prowadzących nadal powierzoną im placówkę handlową od odpowiedzialności za szkodę w mieniu w częściach Umownie ustalonych - wyrok SN z dnia 5 grudnia 1979 r. IV PR 336/79.

Pracownik, któremu nie można przypisać winy w nadzorze nad mieniem powierzonym z obowiązkiem zwrotu lub do wyliczenia się (art.124 k.p.) ani winy umyślnej za szkodę powstałą w tym mieniu (art.122 k.p.), nie jest zwolniony od odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 114 k.p. - wyrok SN z dnia 25 maja 2000 r. I PKN 635/99.

Z przepisu art. 124 § 3 k.p. wynika, że odpowiedzialność za mienie powierzone wyłączona jest nie tylko wtedy, gdy pracownik wykaże, iż szkoda powstała wyłącznie z przyczyn od niego niezależnych lecz także gdy udowodni, że wywołana została ona głównie z przyczyn, za które odpowiedzialności nie ponosi (kradzież). W takim przypadku odpowiada on za szkodę według ogólnych reguł materialnej odpowiedzialności pracownika - wyrok SN z dnia 28 kwietnia 1997 r. I PKN 114/97.

Prawidłowe powierzenie mienia to takie, które dla przejmującego ustala stan zerowy, czyli punkt wyjścia w kierunku późniejszych rozliczeń, bowiem inwentaryzacja początkowa i końcowa dają możliwość wyliczenia ewentualnego braku (niedoboru w mieniu) - wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 21 kwietnia 1995 r. III APr 82/94.

Pobranie przez pracownika pieniędzy za towar należący do pracodawcy jest równoznaczne z ich powierzeniem pracownikowi odpowiedzialnemu materialnie. Takie przypadki określane są jako wtórne powierzenie mienia - wyrok SN z dnia 18 grudnia 2001 r. I PKN 757/00. 

Według SN pracownik może uwolnić się od odpowiedzialności za szkodę w mieniu powierzonym, jeżeli udowodni bądź wskaże z wysokim prawdopodobieństwem, że szkoda powstała na skutek zdarzeń od niego niezależnych - wyrok SN z dnia 07.03.2001 r. (I PKN 288/00).

Podporządkowanie pracownika kierownictwu nieuczciwego lub nierzetelnego przełożonego może być kwalifikowane jako niezapewnienie przez pracodawcę warunków umożliwiających należyte zabezpieczenie mienia powierzonego z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się (art. 124 § 3 k.p.) - wyrok SN z dnia 17 grudnia 2001 r. I PKN 748/00.

Pracownik, któremu nie można przypisać winy w nadzorze nad mieniem powierzonym z obowiązkiem zwrotu lub do wyliczenia się (art.124 k.p.) ani winy umyślnej za szkodę powstałą w tym mieniu (art.122 k.p.), nie jest zwolniony od odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 114 k.p. - wyrok SN z dnia 25 maja 2000 r. I PKN 635/99.

Wydanie przez pracodawcę zarządzenia nakazującego pracownikowi parkowanie powierzonego pojazdu wyłącznie na parkingach strzeżonych, bez jego wyposażenia w podstawowe zabezpieczenia (autoalarm, blokada skrzyni biegów), nie może być uznane za zapewnienie warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia. – wyrok z dnia 21 listopada 2006 r. II PK 69/06.

 

[1] Nadal obowiązujące.


Może zaoszczędzimy Ci czasu? Może podejmiesz szybciej lepszą decyzję?
przekaż darowiznę Pomóż młodym mikro firmom.

6% od dochodu - odlicza płatnik podatku od osób fizycznych
10% od dochodu - odlicza płatnik podatku od osób prawnych
Dlaczego warto?
Dowód wpłaty jest dokumentem uprawniającym do odliczeń w rocznym zeznaniu podatkowym (podstawa - Ustawa o PIT)

 
Akademia Liderów Fundacja dr Bogusława Federa
Przedsiębiorczość i Innowacje
Rozwijamy Mikro Firmy

Pomóż Nam Działać Szybciej !
Przekaż ico-1procent-min Wpisz KRS 0000318482

Porady i wzory dokumentów przygotowywane na zlecenie Fundacji Akademii Liderów w ramach nieodpłatnej działalności pożytku publicznego są finansowane z 1 % Podatku otrzymanego od użytkowników serwisu.

Porady i wzory dokumentów opracowywane na zlecenie Fundacji przez zespól prawników Kancelarii Juris są zgodne z obowiązującym prawem i podlegają ochronie prawa autorskiego.
Zarządzający serwisem Mikroporady.pl nie odpowiadają za opinie i poglądy autorów.

 
 

Pomóż Nam Działać Szybciej. Jeśli nie My razem, to kto? Bo kiedy, jeśli nie teraz?

Mikroporady.pl w miesiącu odwiedza ponad 40000 unikalnych użytkowników

Przekaż ico-1procent Podatku PIT

KRS: 0000318482 - Wpisz w Deklaracji

Dlaczego warto?

przekaż darowiznę

• do 6% dochodu - osoby fizyczne
• do 10% dochodu - osoby prawne

Przekaż darowiznę on-line:

dalej
Wypełnienie pól oznaczonych gwiazdką (*) jest obowiązkowe.
 

Zapisz się na Biuletyn

Co tydzień bezpłatny Biuletyn Aktualizacyjny z nowymi wzorami dokumentów, instrukcjami, poradami, przygotowywanymi przez zespół prawników z aktualnym stanem prawnym.

Fundacja Akademia Liderów i Mikroporady ® udzielają pomocy mikro firmom bezpłatnie i bez ograniczeń.
Nie wyświetlamy żadnych reklam, nie pobieramy opłat od użytkowników, nie udostępniamy pozostawionych danych.